Sau xuân phân, miền Bắc còn 'rét nàng Bân'?

5 giờ trướcBài gốc

Sau xuân phân, miền Bắc còn “rét nàng Bân”? Ảnh: IT

Mùa xuân gần đi qua, miền Bắc liệu có còn “rét nàng Bân”?

Sau ngày xuân phân, thông thường thời tiết bắt đầu chuyển sang nửa sau của mùa xuân và ấm dần lên. Tuy nhiên, ở miền Bắc, những người có kinh nghiệm thường vẫn "dự phòng" cho một đợt rét ngắn ngày bất ngờ quay trở lại "như mùa Đông" - dân gian thường gọi là "rét nàng Bân". Nhiều người tò mò, liệu hiện tượng này có thể diễn ra trong khoảng thời gian nào?

Mặc dù mùa Đông đã đi qua, nhưng "rét nàng Bân" lại là một đợt rét muộn, có tiết lạnh sâu như trong mùa Đông khi nhiệt độ độ bất ngờ giảm xuống trong vài ngày, tạo cảm giác lạnh trở lại giữa những ngày xuân đang dần chuyển sang hè.

Theo quan niệm dân gian, rét nàng Bân thường xuất hiện vào tháng 3 Âm lịch, thời điểm giao mùa giữa xuân và hè ở miền Bắc Việt Nam.

Khi đó, nền nhiệt trung bình đã tăng lên rõ rệt, thậm chí đã có những ngày nắng nóng, nhưng bất ngờ xuất hiện một đợt lạnh quay trở lại.

Năm 2026, tháng 3 Âm lịch bắt đầu từ ngày 17/4.

“Rét nàng Bân” là cách gọi dân gian về đợt không khí lạnh muộn, thường xảy ra vào cuối tháng 3 đến đầu tháng 4. Nguyên nhân là do các đợt không khí lạnh từ phía Bắc vẫn còn hoạt động yếu và lệch pha so với nền nhiệt đang ấm dần.

Một số đặc điểm của đợt rét "nàng Bân":

Thời gian ngắn, thường chỉ vài ngày

Mức độ không quá sâu như rét đậm, rét hại những ngày chính Đông

Xen kẽ với những ngày ấm, ẩm đặc trưng mùa xuân.

Sự tích "rét nàng Bân"

Theo truyện cổ dân gian, nàng Bân tuy tốt tính nhưng vụng về. Nàng rất yêu chồng, từ đầu mùa đông đã bắt tay vào việc dệt vải may áo cho chồng chống rét. Tuy nhiên, vì vụng nên nàng cứ loay hoay mãi, xe được chỉ thì không biết kim để đâu, đưa sợi vào khung dệt thì thoi, suốt lại hỏng, tìm được cái nọ thì thiếu cái kia.

Cứ thế, khi nàng may xong chiếc áo rét thì mùa đông đã qua từ lâu, trời đã chuyển sang giai đoạn ấm áp, mùa hè cũng sắp đến.

Quá buồn bã và thất vọng, nàng Bân khóc. Ngọc hoàng thương tình liền làm cho trời rét trở lại trong mấy ngày để chồng nàng có cơ hội mặc áo ấm cho vợ làm. Vì thế mà đợt lạnh “rơi rớt” cuối mùa này được dân gian gọi là rét nàng Bân. Dân gian có câu thơ:

“Nàng Bân may áo cho chồng

May ba tháng ròng chưa trọn cổ tay".

Mặc dù rét "nàng Bân" được mô tả ngắn, không sâu, nhưng nó xuất hiện giữa ngày nắng ấm một cách bất thường, nền nhiệt bỗng thay đổi xuống thấp nên con người thường có cảm giác lạnh hơn so với mùa Đông quen lạnh.

Với đặc điểm đó, thời tiết sau khi xuân phân nhìn chung vẫn ấm lên, nhưng người dân ở miền Bắc vẫn nên đề phòng các đợt lạnh bất chợt, nhất là khi chuyển mùa dễ ảnh hưởng sức khỏe.

Theo góc nhìn khoa học, chuyên gia khí tượng cho rằng, đặc trưng dễ nhận thấy của rét nàng Bân là thường đi kèm mưa nhỏ hoặc mưa phùn. Nguyên nhân là khối không khí lạnh cuối mùa không di chuyển thẳng theo hướng Bắc – Nam mà có xu hướng lệch về phía Đông, đi qua vịnh Bắc Bộ trước khi vào đất liền. Quá trình này mang theo lượng hơi ẩm lớn từ biển, khiến bầu trời âm u, độ ẩm tăng cao và không khí lạnh nhưng không khô hanh.

Thông thường, đợt rét này chỉ kéo dài khoảng 2–3 ngày, song cũng có năm duy trì gần một tuần. Trong thời kỳ giao mùa, một số địa phương còn có thể xuất hiện mưa rào và dông. Khi xảy ra dông, đôi khi kèm theo lốc xoáy cục bộ, mưa đá hoặc gió giật mạnh. Tuy vậy, nhìn chung đây không phải là đợt rét khắc nghiệt mà chủ yếu tạo cảm giác “trở lạnh bất ngờ” sau chuỗi ngày nắng ấm.

Quang Minh

Nguồn Công dân & Khuyến học : https://congdankhuyenhoc.vn/sau-xuan-phan-mien-bac-con-ret-nang-ban-179260320223511041.htm