Scandal showbiz Việt đang đi theo "đường xưa lối cũ"
"Truth or Dare" của Jun Phạm không còn là một đợt ồn ào trên mạng xã hội. Ngày 21/4, phía nghệ sĩ xác nhận đã làm việc với Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM để báo cáo các biện pháp xử lý đã triển khai. Trước đó, MV đã được gỡ khỏi YouTube từ 21 giờ ngày 9/4, chỉ ít ngày sau khi phát hành và vấp phải làn sóng phản ứng mạnh từ dư luận. Khi một scandal showbiz Việt đi từ tranh cãi trên mạng đến làm việc với cơ quan quản lý nhà nước, điều cần bàn không còn chỉ là nội dung MV có phản cảm hay không.
MV “Truth or dare” của Jun Phạm gây tranh cãi vì phong cách thể hiện - Ảnh: FBNV
Không ít sản phẩm giải trí hiện nay được tung ra theo cách chủ động chạm vào ngưỡng tranh cãi. Mục tiêu không phải là thuyết phục công chúng ngay từ đầu, mà là chiếm sự chú ý thật nhanh. Trong môi trường truyền thông số, một sản phẩm chỉn chu nhưng an toàn có thể chìm rất nhanh trong dòng chảy hàng triệu nội dung mới mỗi ngày. Ngược lại, một sản phẩm gây chia rẽ lập tức kéo theo lượng thảo luận, cắt clip và bình luận theo hiệu ứng dây chuyền. Không một chiến dịch quảng bá thông thường nào mua được hiệu ứng tương đương. Khi độ ồn được quy đổi thành độ phủ, gây tranh cãi rất dễ bị xem là lối đi ngắn nhất.
Vụ Jun Phạm cho thấy rõ nhịp đi đó. MV phát hành gây phản ứng, ê kíp gỡ sản phẩm, sau đó làm việc với cơ quan chức năng và báo cáo các biện pháp khắc phục. Toàn bộ diễn biến trơn tru đến mức khó xem đây là sự cố ngoài dự tính.
Điểm yếu trong tự điều chỉnh của showbiz Việt
Diễn biến vụ Jun Phạm cho thấy một chuỗi rất quen thuộc. Sản phẩm ra mắt và bị phản ứng vì hình ảnh bị cho là nhạy cảm. Ê kíp gỡ MV khỏi YouTube từ tối 9/4. Tiếp theo là làm việc với cơ quan chức năng và báo cáo các biện pháp đã triển khai. Chuỗi diễn biến đó nhanh và thành thục đến mức người ta khó tránh khỏi cảm giác phương án ứng phó đã được chuẩn bị từ trước.
Nhiều ê kíp ngày càng thành thục trong xử lý khủng hoảng hơn là tự thẩm định giới hạn trước khi phát hành. Họ biết gỡ nội dung đúng lúc, biết ẩn bài đăng, biết giải trình và mềm giọng khi cần. Năng lực ứng phó đó, xét riêng, không phải điều xấu. Nhưng nếu chuẩn mực chỉ được xác lập sau khi dư luận bùng lên hoặc cơ quan quản lý vào cuộc, đó là dấu hiệu của một thị trường yếu về khả năng tự điều chỉnh. Chuẩn nội bộ của nghề đã không làm xong việc của nó.
Scandal showbiz Việt bắt đầu từ MV Truth or dare của Jun Phạm
Điểm yếu trong tự điều chỉnh của showbiz Việt
Diễn biến vụ Jun Phạm cho thấy một chuỗi rất quen thuộc. Sản phẩm ra mắt và bị phản ứng vì hình ảnh bị cho là nhạy cảm. Ê kíp gỡ MV khỏi YouTube từ tối 9/4. Tiếp theo là làm việc với cơ quan chức năng và báo cáo các biện pháp đã triển khai. Chuỗi diễn biến đó nhanh và thành thục đến mức người ta khó tránh khỏi cảm giác phương án ứng phó đã được chuẩn bị từ trước.
Nhiều ê kíp ngày càng thành thục trong xử lý khủng hoảng hơn là tự thẩm định giới hạn trước khi phát hành. Họ biết gỡ nội dung đúng lúc, biết ẩn bài đăng, biết giải trình và mềm giọng khi cần. Năng lực ứng phó đó, xét riêng, không phải điều xấu. Nhưng nếu chuẩn mực chỉ được xác lập sau khi dư luận bùng lên hoặc cơ quan quản lý vào cuộc, đó là dấu hiệu của một thị trường yếu về khả năng tự điều chỉnh. Chuẩn nội bộ của nghề đã không làm xong việc của nó.
Cái giá không chỉ là một MV bị gỡ
Hậu quả của cách làm này không chỉ dừng lại ở việc một MV bị gỡ bỏ. Khi scandal liên tục được sử dụng như một công cụ để thu hút sự chú ý, công chúng sẽ dần quen với việc "tiêu thụ" những cú sốc thay vì thưởng thức các giá trị nghệ thuật đích thực. Hệ quả tất yếu là thị trường giải trí sẽ bị lệch chuẩn: những sản phẩm gây tranh cãi dễ dàng lấn lướt các tác phẩm được đầu tư chỉn chu; các nội dung lan truyền nhanh chóng lại chiếm ưu thế hơn hẳn so với những giá trị bền vững. Dần dần, thế hệ nghệ sĩ trẻ sẽ hình thành tư duy lệch lạc rằng: muốn nổi tiếng nhanh chóng, họ bắt buộc phải tạo ra những phản ứng tiêu cực trước khi được công nhận về tài năng. Đó chính là lúc ngành giải trí bắt đầu tự bào mòn chuẩn mực thẩm mỹ của chính mình. Khi tranh cãi trở thành một phần tất yếu của chiến lược quảng bá, thì gu thẩm mỹ của công chúng chính là thứ phải trả giá đầu tiên.
Nghệ sĩ cần có trái tim nóng, cái đầu lạnh
Showbiz Việt rất cần sự đổi mới, táo bạo và những bứt phá mạnh mẽ. Tuy nhiên, nếu độ phủ sóng luôn được đánh đổi bằng những chiêu trò tranh cãi có tính toán, thì sự trưởng thành của thị trường sẽ trở nên vô cùng mong manh. Chúng ta không thiếu những nghệ sĩ có tham vọng, nhưng điều còn thiếu chính là năng lực tự kiểm soát và xác định "điểm dừng" trước khi công chúng và các cơ quan quản lý buộc phải can thiệp. Việc một MV bị gỡ bỏ có thể chỉ là vấn đề của một sản phẩm đơn lẻ, nhưng tư duy sử dụng scandal làm bệ phóng lại là căn bệnh nan y của cả một nền giải trí.
Tiểu Vũ