Siết chặt quy hoạch và kiểm soát xây dựng để phòng, chống sạt lở

một ngày trướcBài gốc

Lãnh đạo UBND tỉnh khảo sát hiện trạng sạt lở đường giao thông

Nỗi ám ảnh ở vùng đất dốc

Lâm Đồng được thiên nhiên ưu đãi với khí hậu ôn hòa và thổ nhưỡng bazan màu mỡ, nhưng chính cấu tạo địa chất này lại ẩn chứa những rủi ro. Đất bazan phong hóa mạnh, tơi xốp, khi gặp mưa lớn kéo dài sẽ ngậm nước, bão hòa và mất đi sự liên kết, dễ bị sạt lở. Con số thống kê từ đợt mưa bão những tháng cuối năm 2025 vẫn như những vết dao cứa vào lòng người dân. Thống kê cho thấy, có đến 380 vị trí sạt lở hoặc có nguy cơ sạt lở trên toàn tỉnh. Đằng sau con số này là sự bất an của hàng trăm hộ gia đình.

Bà Nguyễn Thị Lan (60 tuổi, sống tại đường Đặng Thái Thân, phường Xuân Hương - Đà Lạt), vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhớ lại những đêm mưa bão dài lê thê 3 tháng trước: “Cả đêm không ai dám ngủ. Năm trước, taluy sau nhà cũng từng sụp phải di dời ra khách sạn ở. Nhà tôi nằm ở lưng chừng đồi, phía sau lại là bờ taluy cao, nhà cao tầng nhiều, mỗi lần mưa là ruột gan cứ thắt lại. Chỉ mong có giải pháp triệt để chứ cứ nơm nớp lo sợ thế này thì khổ quá”.

Không chỉ do thiên tai, nhân tai cũng là một phần nguyên nhân. PGS - TS Nguyễn Văn Hiệp - nguyên Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, đã nhận định: “Lâm Đồng có quá nhiều công trình xâm hại thung lũng, lấn đồi. Đây là yếu tố bất lợi khiến dễ xảy ra sự cố sạt trượt đất. Nguyên nhân do chủ đầu tư, nhà thầu và cả quản lý nhà nước. Việc san gạt, bạt núi để lấy mặt bằng xây dựng, làm nhà kính, nhà lưới tràn lan đã phá vỡ kết cấu ổn định tự nhiên của mái dốc. Khi chúng ta tác động thô bạo vào chân đồi mà không có giải pháp gia cố kỹ thuật tương xứng, sạt lở là hệ quả tất yếu khi có tác nhân kích hoạt là mưa lớn”.

Cấu tạo địa chất vùng cao nguyên Lâm Đồng ẩn chứa nhiều rủi ro sạt lở khi gặp mưa lớn

Lấy khoa học làm “kim chỉ nam”

Nhận diện rõ nguy cơ, tỉnh xác định không thể chỉ chạy theo khắc phục hậu quả. Một kế hoạch tổng thể, dài hơi đã được Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng các ban, ngành, địa phương nghiên cứu thực hiện.

Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, đã đề xuất với UBND tỉnh giao các sở, ban, ngành nghiên cứu chủ trương xây dựng bản đồ phân vùng cảnh báo nguy cơ sạt lở đất chi tiết cho toàn tỉnh. Đây là cơ sở khoa học then chốt để lồng ghép vào quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng, quy hoạch canh tác nông nghiệp. Tấm bản đồ này được kỳ vọng sẽ là “thước đo” trong công tác quy hoạch. Khu vực nào được đánh dấu nguy cơ cao, sẽ kiên quyết loại bỏ khỏi quy hoạch đất ở và đất sản xuất phi nông nghiệp. Bên cạnh đó, sở cũng đề xuất xây dựng hệ thống cảnh báo sớm dựa trên ngưỡng mưa tại các khu dân cư trọng điểm. Hệ thống này tự động đo đạc lượng mưa và tính toán độ bão hòa của đất. Khi các chỉ số vượt ngưỡng an toàn, sẽ cảnh báo để bảo đảm thời gian vàng cho công tác sơ tán.

Canh tác thuận thiên

Nếu quy hoạch là khung xương, thì canh tác nông nghiệp chính là lớp da thịt bảo vệ đất đai. Với đặc thù là vùng nông nghiệp công nghệ cao, việc thay đổi thói quen canh tác của người dân Lâm Đồng là một thách thức lớn, nhưng theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, tới đây sẽ phải vận động nông dân làm. Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, thay vì độc canh rau màu hay lạm dụng nhà kính gây hiệu ứng bê tông hóa bề mặt, sở sẽ khuyến khích nông dân canh tác thuận tự nhiên. Tỉnh sẽ hướng dẫn và có chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi sang các mô hình canh tác bền vững ở khu vực đất dốc như trồng xen cây lâm nghiệp, cây ăn quả có bộ rễ sâu.

Các giải pháp kỹ thuật như làm ruộng bậc thang hoặc băng cây xanh (trồng cỏ vetiver) để giảm tốc độ dòng chảy, hạn chế xói mòn cũng được khuyến cáo áp dụng. Đây là những giải pháp “mềm”, chi phí thấp nhưng mang lại hiệu quả bền vững, vừa bảo vệ đất, vừa duy trì sinh kế cho người dân.

Siết chặt quản lý xây dựng

Để hiện thực hóa quy hoạch, công tác quản lý xây dựng được ví như chốt chặn cuối cùng và quan trọng nhất. Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, sẽ thường xuyên phối hợp với Sở Xây dựng để giám sát và yêu cầu đánh giá tác động địa hình - môi trường bắt buộc đối với các dự án tại vùng đồi núi, dốc, hoặc có nguy cơ sạt lở. Kiến trúc sư Trần Văn Thọ, người có nhiều năm kinh nghiệm thiết kế, đang sinh sống tại TP Hồ Chí Minh, đồng thời là người con của Đà Lạt, bày tỏ sự đồng tình: “Trước đây, nhiều chủ đầu tư thường chủ quan, chỉ chú trọng kiến trúc bên trên mà lơ là phần kết cấu móng và kè chắn đất. Việc siết chặt quy định này buộc các đơn vị tư vấn và thi công phải làm việc nghiêm túc, trách nhiệm hơn. Chi phí xây dựng có thể tăng lên nhưng đó là chi phí cho sự an toàn và cần phải chi”.

Song song đó, là sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan chức năng và Sở Xây dựng. Các hành vi tự ý san gạt, bạt taluy, xây dựng không phép sẽ bị xử lý nghiêm, buộc tháo dỡ và hoàn trả hiện trạng.

Câu chuyện chống sạt lở tại Lâm Đồng không chỉ là bài toán kỹ thuật, mà còn là bài toán về nhận thức và sự đồng thuận xã hội. Bằng việc tôn trọng quy luật tự nhiên và đặt con người vào trung tâm của sự phát triển, kỳ vọng Lâm Đồng sẽ là một vùng đất phát triển bền vững, nơi con người và thiên nhiên cùng chung sống hài hòa, an yên giữa đại ngàn.

Nguyễn Nghĩa .

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/siet-chat-quy-hoach-va-kiem-soat-xay-dung-de-phong-chong-sat-lo-416766.html