Siết chặt rượu 'ba không': Không thể chậm trễ

4 giờ trướcBài gốc

Đây không phải trường hợp cá biệt. Thời gian qua đã có nhiều ca ngộ độc rượu methanol (cồn công nghiệp) nặng và điều này cho thấy, rượu trôi nổi, không rõ nguồn gốc vẫn đang âm thầm đe dọa sức khỏe cộng đồng và cần được kiểm soát khẩn cấp.

Lực lượng chức năng thu giữ và tiêu hủy rượu không nguồn gốc tại Lào Cai

Ly rượu rẻ - cái giá đắt

Từ ca bệnh nêu trên cùng với nhiều trường hợp ngộ độc rượu methanol đã được ghi nhận trong thời gian qua có thể thấy rõ tính chất đặc biệt nguy hiểm của methanol - một loại cồn công nghiệp thường bị lợi dụng để pha trộn vào rượu giả. Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam, methanol là chất cực độc, có thể gây mù mắt, hôn mê và tử vong, đặc biệt ở những người thường xuyên sử dụng rượu giá rẻ hoặc có điều kiện kinh tế hạn chế.

Điểm nguy hiểm nhất của ngộ độc methanol nằm ở giai đoạn “êm” sau khi uống. Người bệnh không gục ngay như trong tình trạng say rượu thông thường. Trong vài giờ đầu, các biểu hiện chỉ là hơi chếnh choáng, buồn nôn, choáng váng rất dễ bị nhầm với say rượu bình thường nên thường bị chủ quan bỏ qua.

Tuy nhiên, sau khoảng 12–24 giờ (thậm chí lâu hơn nếu trong rượu có cả ethanol), khi methanol đã chuyển hóa thành acid formic trong cơ thể, các triệu chứng mới bắt đầu trở nên nghiêm trọng như đau đầu dữ dội, nôn nhiều, khó thở, rối loạn ý thức, nhìn mờ. Khi đó, tổn thương đã nặng, việc điều trị trở nên khó khăn và nguy cơ để lại di chứng cao.

Chăm sóc bệnh nhân ngộ độc rượu tại Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai). Ảnh: Thu Trang

Dù rất nguy hiểm nhưng theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, ngộ độc methanol vẫn có thể được cứu chữa nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Nguyên tắc điều trị tập trung vào ba mục tiêu chính, đó là ngăn chặn methanol tiếp tục chuyển hóa thành acid formic, loại bỏ methanol và acid formic ra khỏi cơ thể, đồng thời điều chỉnh rối loạn toan kiềm, điện giải và hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn.

“Trên thực tế, nguy cơ ngộ độc thường cao hơn ở những người có thói quen sử dụng rượu giá rẻ, rượu “quê”, rượu trôi nổi không rõ nguồn gốc. Rượu được nấu đúng cách từ gạo, ngô, mía… vẫn có thể chứa một lượng nhỏ methanol nhưng ở mức rất thấp, không gây ngộ độc cấp tính. Ngược lại, rượu giả pha từ cồn công nghiệp lại thường sử dụng methanol vì giá thành rẻ hơn ethanol nhưng vẫn tạo cảm giác “nặng”, nhanh say, khiến người uống khó nhận biết. Mỗi ly rượu rẻ, không nhãn mác, không hóa đơn, không kiểm định, vì thế có thể trở thành một “liều thuốc độc” mà người uống không hề hay biết”, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng cảnh báo.

Với người dân, đặc biệt là những người thường sử dụng rượu giá rẻ, điều quan trọng là phải nhận diện sớm các dấu hiệu nguy hiểm. Các chuyên gia y tế lưu ý, sau khi uống rượu không rõ nguồn gốc, nếu trong vòng 12-24 giờ xuất hiện các biểu hiện như đau đầu bất thường, nôn nhiều, mệt lả, nhìn mờ (như có sương mù hoặc trắng xóa), thở nhanh và sâu, thì cần coi đây là tình trạng cấp cứu, không phải say rượu thông thường. Tuyệt đối không nên chờ “ngủ một giấc sẽ khỏi”, bởi càng chậm đến bệnh viện, cơ hội cứu chữa càng giảm, trong khi chi phí điều trị và nguy cơ di chứng lại tăng cao.

Cần áp dụng mô hình “biến tính đa tầng”

Từ thực tế các ca ngộ độc rượu methanol thời gian qua, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng nhấn mạnh, việc kiểm soát rượu trôi nổi cần được nhìn nhận như một vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng. Theo ông, gốc rễ của vấn đề không chỉ nằm ở hành vi tiêu dùng mà còn ở lỗ hổng quản lý đối với methanol - nguyên liệu dễ bị lợi dụng để sản xuất rượu giả.

Một trong những giải pháp thường được nhắc tới là nhuộm màu methanol để phân biệt với rượu uống. Tuy nhiên, theo bác sĩ Hoàng, đây chỉ là biện pháp mang tính hỗ trợ và hiệu quả rất hạn chế. Những đối tượng trục lợi hoàn toàn có thể sử dụng các phương pháp đơn giản như than hoạt tính để tẩy màu, trong khi độc tính của methanol vẫn không hề suy giảm.

Vì vậy, ông đề xuất cần áp dụng mô hình “biến tính đa tầng” mà nhiều nước đã áp dụng hiệu quả để kiểm soát cồn công nghiệp. Không chỉ nhuộm màu mà còn phải bổ sung các chất tạo vị đắng cực mạnh như denatonium benzoate, chất tạo mùi khó chịu và các chất chỉ điểm hóa học. Những yếu tố này khiến cồn công nghiệp gần như không thể uống được và khó bị “xử lý” để biến thành rượu giả.

Song song với đó là việc siết chặt quản lý từ đầu vào. “Cần yêu cầu đăng ký, cấp phép nghiêm ngặt cho các cơ sở sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh methanol, có ghi rõ mục đích sử dụng. Khối lượng mua - bán nên được quản lý qua hệ thống sổ sách điện tử, có thể truy xuất được đơn vị mua, lượng mua, mục đích, nhằm hạn chế tối đa việc cá nhân, cơ sở nhỏ lẻ mua được lượng lớn methanol mà không bị giám sát”, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng nhấn mạnh.

Đặc biệt, vị chuyên gia này cho rằng, cần tăng cường kiểm tra, xử lý mạnh các cơ sở sản xuất, kinh doanh rượu lậu, rượu “ba không”: Không nhãn mác, không hóa đơn, không kiểm định, cùng với rượu xách tay, rượu bán qua mạng, bán bằng niềm tin cá nhân (bạn quen, dân nhậu quen biết…). Việc pha methanol vào rượu uống phải được coi là hành vi có thể dẫn đến chết người cần xử lý hình sự nghiêm khắc.

Bên cạnh các giải pháp quản lý, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng cũng nhấn mạnh vai trò của truyền thông trong việc thay đổi nhận thức. Những người có thu nhập thấp - nhóm dễ tiếp cận rượu giá rẻ cần được tiếp cận thông tin rõ ràng, dễ hiểu về nguy cơ của methanol. Các dấu hiệu như đau đầu bất thường, nhìn mờ, thở nhanh, mệt lả sau khi uống rượu phải được nhận diện như tình trạng cấp cứu, không phải “say rượu bình thường”.

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thói quen chọn rượu rẻ để tiết kiệm thực chất là một sự đánh đổi nguy hiểm. Chi phí điều trị ngộ độc có thể lên tới hàng chục, hàng trăm triệu đồng, chưa kể những tổn thất lâu dài về sức khỏe và khả năng lao động. Trong khi đó, chỉ cần một lựa chọn sai lầm, hậu quả có thể là mù lòa hoặc tử vong.

Bác sỹ cũng khuyến cáo, người dân tuyệt đối không sử dụng rượu không rõ nguồn gốc, không nhãn mác, không kiểm định dù những sản phẩm đó được giới thiệu là “rượu nhà nấu”, “hàng quen”, “ngoại giá rẻ”, “hàng xách tay”... An toàn nhất vẫn là lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng hoặc giảm lượng tiêu thụ.

Thu Trang

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/siet-chat-ruou-ba-khong-khong-the-cham-tre-741339.html