Siết điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ: Cơ hội vào đại học có công bằng hơn?

3 giờ trướcBài gốc

Bộ GD-ĐT dự kiến điều chỉnh mức điểm cộng cho chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế. Ảnh: Lê Nguyễn.

Động thái này được kỳ vọng góp phần thu hẹp chênh lệch cơ hội trúng tuyển giữa các nhóm thí sinh, trong bối cảnh nhiều cơ sở đào tạo thời gian qua áp dụng mức cộng điểm khác nhau, thậm chí khá cao. Tuy nhiên, việc “siết” điểm cộng liệu có đủ để bảo đảm công bằng trong tuyển sinh đại học?

Từ lợi thế cộng điểm đến khoảng cách cơ hội

Ở các mùa tuyển sinh gần đây, ngoại ngữ không còn đơn thuần là một môn học trong chương trình phổ thông. Với nhiều thí sinh, chứng chỉ IELTS hay các chứng chỉ quốc tế tương đương đã trở thành một “tài sản tuyển sinh”, mang lại lợi thế rõ rệt khi xét tuyển vào đại học.

Thực tế trong kỳ tuyển sinh năm 2025 cho thấy, mức cộng điểm cho chứng chỉ ngoại ngữ giữa các trường có sự chênh lệch khá lớn. Có cơ sở đào tạo cộng từ 1 đến 3 điểm, thậm chí lên tới 4 điểm cho thí sinh đạt IELTS từ 5.5 trở lên. Trong khi đó, quy định chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ cho phép tổng điểm cộng khuyến khích không vượt quá 10% tổng điểm xét tuyển, tương đương 3 điểm trên thang 30.

Sự “vênh” nhau giữa quy định và cách áp dụng khiến bức tranh tuyển sinh trở nên thiếu đồng nhất. Cùng một mức IELTS 5.5, có trường quy đổi 8,5 điểm, nơi khác lại quy đổi 9 điểm. Với thí sinh, điều này đồng nghĩa cùng một năng lực nhưng cơ hội trúng tuyển lại phụ thuộc rất nhiều vào việc lựa chọn trường.

Không khó để nhận ra những hệ quả kéo theo. Ở các đô thị lớn, nơi điều kiện học tập và thi chứng chỉ ngoại ngữ thuận lợi, ngày càng nhiều học sinh đầu tư cho IELTS từ sớm. Ngược lại, với học sinh vùng khó khăn, chứng chỉ ngoại ngữ trở thành một rào cản “mềm” nhưng rất thực, bởi chi phí học, thi cao và cơ hội tiếp cận hạn chế.

Theo thống kê của một trường đại học lớn, năm 2025 có khoảng 22.000 thí sinh sử dụng IELTS và các chứng chỉ ngoại ngữ khác để xét tuyển, tăng gần 50% so với năm 2024. Con số này cho thấy sức hút ngày càng lớn của chứng chỉ ngoại ngữ, đồng thời phản ánh xu hướng dịch chuyển lợi thế tuyển sinh về phía nhóm thí sinh có điều kiện.

Một học sinh lớp 12 chia sẻ, em hiểu ngoại ngữ là kỹ năng cần thiết, nhưng khi thấy chỉ cần có thêm chứng chỉ IELTS là điểm xét tuyển đã chênh lên rõ rệt, em không khỏi lo lắng rằng cơ hội vào đại học của mình có thể bị thu hẹp, dù nỗ lực học tập không ít.

Từ thực tế đó, dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất giảm mức điểm cộng cho chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế xuống khoảng 1-2 điểm. Theo đánh giá của một số cơ sở đào tạo, đây là bước điều chỉnh cần thiết khi ngoại ngữ ngày nay đã trở thành kỹ năng phổ biến, không còn là yếu tố mang tính “đột biến” để phân loại thí sinh.

Giảm điểm cộng liệu đã đủ?

Dù được kỳ vọng góp phần thu hẹp chênh lệch cơ hội, việc giảm điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ mới chỉ tác động đến một phần của bài toán công bằng trong tuyển sinh.

Bởi trên thực tế, ngoại ngữ không chỉ được dùng để cộng điểm mà còn đang trở thành điều kiện xét tuyển trong nhiều phương thức.

Quy chế tuyển sinh đại học 2026 dự kiến được ban hành trong tháng 2. Ảnh: CTV.

Ở một số trường, phương thức xét tuyển kết hợp yêu cầu thí sinh phải có chứng chỉ IELTS từ 6.5 trở lên. Khi đó, chứng chỉ ngoại ngữ không còn là “điểm cộng” mà trở thành “điều kiện đầu vào”. Những thí sinh không đáp ứng yêu cầu này gần như không có cơ hội tham gia xét tuyển theo phương thức đó, dù điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông có thể khá cao.

Với các nhóm ngành có sức hút lớn như báo chí, truyền thông, tiếng Anh thường xuất hiện trong tổ hợp xét tuyển, thậm chí được nhân hệ số. Điều này khiến ngoại ngữ trở thành yếu tố then chốt trong cuộc cạnh tranh vào đại học, đặc biệt ở các trường tốp trên.

Trong khi đó, những năm gần đây, chính sách ưu tiên khu vực dành cho thí sinh vùng khó khăn đã được điều chỉnh theo hướng thu hẹp. Khi “điểm tựa” này giảm đi, còn chứng chỉ ngoại ngữ vẫn giữ vai trò lớn trong xét tuyển, khoảng cách cơ hội giữa các nhóm thí sinh càng bộc lộ rõ.

Số liệu tuyển sinh năm 2025 tại một trường đại học cho thấy, chỉ khoảng 17,5% thí sinh trúng tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông, trong khi gần 80% trúng tuyển qua các phương thức xét tuyển kết hợp, bao gồm nhiều yếu tố như chứng chỉ ngoại ngữ, điểm thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy. Điều này phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt của trọng tâm tuyển sinh sang các tiêu chí không phải thí sinh nào cũng dễ tiếp cận.

Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 đang được lấy ý kiến với ba điều chỉnh đáng chú ý: Giới hạn số nguyện vọng tối đa mỗi thí sinh, giảm điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ và khống chế số phương thức xét tuyển mỗi trường.

Những điều chỉnh này nhằm giảm tình trạng đăng ký tràn lan, đồng thời hướng tới sự minh bạch và cân bằng hơn trong xét tuyển.

Từ thực tiễn tuyển sinh có thể thấy, việc giảm điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ là bước khởi đầu. Vấn đề cốt lõi vẫn nằm ở cách thiết kế chính sách sao cho ngoại ngữ vừa được khuyến khích như một năng lực quan trọng, vừa không trở thành rào cản khiến một bộ phận thí sinh bị thu hẹp cơ hội ngay từ đầu.

Thống Nhất

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/siet-diem-cong-chung-chi-ngoai-ngu-co-hoi-vao-dai-hoc-co-cong-bang-hon-730201.html