Siết kỷ luật, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng trong phát triển vật liệu xây dựng

2 giờ trướcBài gốc

Nhằm hiểu rõ hơn ý nghĩa của Chỉ thị 03-CT/TW, PV Báo Xây dựng đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Lê Trung Thành, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng). Vụ là đơn vị chủ trì tham mưu cho Bộ Xây dựng Đề án "Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý phát triển vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới" trong năm 2025.

PGS.TS Lê Trung Thành, Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng.

Sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất, toàn diện của Đảng trong quản lý phát triển vật liệu xây dựng

- Thưa Vụ trưởng, việc Ban Bí thư ban hành Chỉ thị 03-CT/TW có ý nghĩa như thế nào đối với công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng?

Ngành vật liệu xây dựng Việt Nam là ngành công nghiệp nền tảng, giữ vai trò then chốt trong xây dựng kết cấu hạ tầng và phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh.

Trong tiến trình đổi mới đất nước, ngành vật liệu xây dựng đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, năng lực sản xuất tăng mạnh, sản phẩm đa dạng, chất lượng ngày càng cao, đáp ứng nhu cầu trong nước, từng bước nâng cao khả năng cạnh tranh quốc tế. Sản lượng xi măng và gạch ốp lát nằm trong nhóm các nước dẫn đầu thế giới. Các loại vật liệu tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường, vật liệu tái chế,… từng bước được nghiên cứu, sản xuất và sử dụng. Doanh thu toàn ngành hàng năm chiếm khoảng 12% GDP, tạo việc làm cho trên 5 triệu lao động.

Bên cạnh các thành quả trên, đầu tư phát triển vật liệu xây dựng còn có nơi, có lúc dàn trải, thiếu trọng tâm. Công nghệ sản xuất một số sản phẩm còn chậm đổi mới, chưa sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên, gây ô nhiễm môi trường. Thị trường tiêu thụ còn thiếu ổn định; hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa triển khai quyết liệt. Năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế của doanh nghiệp còn hạn chế. Nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu.

Nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức chưa đầy đủ của một số cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền về vai trò chiến lược của ngành vật liệu xây dựng. Chủ trương, chính sách, pháp luật về vật liệu xây dựng chưa đồng bộ. Một số cơ chế, chính sách cho phát triển ngành chưa đảm bảo tính thực tiễn. Công tác quản lý, sự phối hợp giữa các ngành, địa phương có lúc, có nơi còn chưa hiệu quả, chặt chẽ.

Sản lượng xi măng và gạch ốp lát của Việt Nam nằm trong nhóm các nước dẫn đầu thế giới.

Trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang triển khai thực hiện quyết liệt các chủ trương lớn của Trung ương về hoàn thiện thể chế, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, đẩy mạnh khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, thực hiện các cam kết quốc tế về tăng trưởng xanh và phát thải ròng bằng "0", phát triển kinh tế tư nhân và hội nhập quốc tế, yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng ngày càng cao, đòi hỏi phải có chủ trương, giải pháp lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời, toàn diện của Đảng.

Thực hiện nhiệm vụ được giao, ủy quyền của Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy Bộ Xây dựng đã chủ trì nghiên cứu và trình Ban Bí thư Đề án chuyên đề về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng trong năm 2025.

Đề án đã xác định rõ các nội dung: Tăng cường sự lãnh đạo toàn diện, thống nhất của Đảng đối với công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng; xây dựng ngành vật liệu xây dựng phát triển bền vững, hiện đại, hiệu quả, tiết kiệm tài nguyên, thân thiện môi trường, gắn với khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; nâng cao năng lực cạnh tranh, chủ động hội nhập quốc tế, đáp ứng yêu cầu công nghệ.

Trên cơ sở xem xét, đánh giá toàn diện hồ sơ Đề án của Đảng ủy Bộ Xây dựng chủ trì trình, ngày 3/2/2026, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị 03-CT/TW nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng, phục vụ các mục tiêu chiến lược phát triển đất nước đến năm 2030 và định hướng đến năm 2045.

Chỉ thị 03-CT/TW yêu cầu phát triển ngành vật liệu xây dựng bền vững, tự chủ, có năng lực cạnh tranh quốc tế, gắn với nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị, ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

- Thưa Vụ trưởng, Chỉ thị 03-CT/TW đề cập đến các nội dung quan trọng nào?

Chỉ thị 03-CT/TW có 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò chiến lược của ngành vật liệu xây dựng; gắn phát triển vật liệu xây dựng với bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Thứ hai, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách, trọng tâm là nghiên cứu xây dựng Luật về quản lý, phát triển vật liệu xây dựng; rà soát, hoàn thiện các quy định liên quan về quy hoạch, khoáng sản, đất đai, bảo vệ môi trường, đầu tư, thuế, tiêu chuẩn, quy chuẩn, chất lượng sản phẩm, gắn với đề xuất bổ sung quy hoạch không gian phát triển một số ngành vật liệu xây dựng chủ yếu (xi măng, thép, gạch ốp lát, kính xây dựng).

Thứ ba, nâng cao hiệu quả đầu tư sản xuất, khai thác và sử dụng hợp lý, tiết kiệm tài nguyên; bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, trong đó có cơ chế điều phối cấp quốc gia về vật liệu san lấp cho các công trình hạ tầng trọng điểm; thúc đẩy sử dụng vật liệu xanh, tái chế, tiết kiệm năng lượng.

Thứ tư, thúc đẩy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, gắn với thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW; ưu tiên công nghệ ít phát thải, công nghệ tuần hoàn, sử dụng phế thải làm nguyên liệu; mở rộng ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, quản lý chất lượng, quan trắc môi trường.

Thứ năm, tăng cường hợp tác quốc tế, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút các tập đoàn lớn đầu tư, chuyển giao công nghệ, hình thành trung tâm nghiên cứu, phát triển; hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu; phát triển các sản phẩm vật liệu xây dựng có giá trị gia tăng cao, thay thế nhập khẩu, mở rộng xuất khẩu các sản phẩm có giá trị kinh tế cao.

Thứ sáu, tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, khai thác, chế biến, sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng; không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng; đề cao trách nhiệm người đứng đầu; phát huy vai trò giám sát của hệ thống chính trị và Nhân dân.

Thúc đẩy sản xuất và sử dụng vật liệu xanh, sạch, tiết kiệm năng lượng và tài nguyên, vật liệu thay thế, tái chế, giảm phát thải, thân thiện với môi trường.

Hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện Chỉ thị trong toàn ngành, toàn quốc

Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng, Ban Bí thư yêu cầu triển khai thực hiện như thế nào?

Ban Bí thư yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tập trung lãnh đạo chỉ đạo thực hiện tốt các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể như đã nêu tại Chỉ thị 03-CT/TW.

Theo đó, các cấp ủy đảng tổ chức triển khai, quán triệt Chỉ thị 03-CT/TW đến cán bộ, đảng viên và mọi tầng lớp nhân dân; xây dựng chương trình, kế hoạch thực hiện và thường xuyên đôn đốc, kiểm tra, giám sát việc thực hiện.

Đảng ủy Chính phủ phối hợp với Đảng ủy Quốc hội lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan liên quan rà soát, hoàn thiện, nghiên cứu ban hành luật về quản lý, phát triển vật liệu xây dựng, các văn bản pháp luật, cơ chế, chính sách phù hợp trong công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng.

Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan liên quan rà soát hoàn thiện hệ thống quy hoạch, chiến lược; điều tra cơ bản, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật và nâng cao năng lực kiểm định, kiểm tra, giám sát chất lượng, đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực; đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu, tăng cường hội nhập, hợp tác quốc tế.

Phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, kiện toàn đầu mối quản lý Nhà nước, tập trung kiểm tra, thanh tra, giám sát chặt chẽ, xử lý nghiêm minh vi phạm pháp luật về vật liệu xây dựng và khoáng sản làm vật liệu xây dựng.

Bảo đảm vật liệu cho các công trình hạ tầng trọng điểm. Ảnh: Nam Khánh.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tăng cường giám sát việc thực hiện Chỉ thị, phối hợp tuyên truyền, vận động nhân dân và doanh nghiệp tham gia phát triển, sử dụng vật liệu mới, vật liệu xanh, tiết kiệm tài nguyên, năng lượng, thân thiện môi trường. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chủ trì, phối hợp với các cơ quan tổ chức hướng dẫn việc quán triệt tuyên truyền, triển khai thực hiện Chỉ thị.

Ban Chính sách, chiến lược Trung ương chủ trì, phối hợp với Đảng ủy Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan tổ chức triển khai thực hiện, theo dõi, kiểm tra, đôn đốc, định kỳ sơ kết, tổng kết, báo cáo Ban Bí thư.

Với các nhiệm vụ, giải pháp quyết liệt nêu trên, chắc chắn công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới sẽ đảm bảo thông thoáng, tường minh và hiệu quả hơn, đáp ứng mục tiêu chung về phát triển nhanh, bền vững và hiện đại của đất nước.

Cảm ơn Vụ trưởng!

Tâm Vũ

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/siet-ky-luat-khong-danh-doi-moi-truong-lay-tang-truong-trong-phat-trien-vat-lieu-xay-dung-192260218142025563.htm