Siết quy trình canh tác, 'giải cứu' sầu riêng Đồng Tháp

3 giờ trướcBài gốc

Sầu riêng rớt giá, nhà vườn phải đem ra bày bán lề đường để thu hồi vốn

Áp lực từ rào cản cadimi

Đồng Tháp là địa phương dẫn đầu về diện tích canh tác sầu riêng tại vùng ĐBSCL với quy mô gần 35.500ha, tổng sản lượng đạt trên 550.000 tấn, 355 mã số vùng trồng. Riêng trong cao điểm tháng 5 và tháng 6, sản lượng thu hoạch thuận mùa ước đạt tới 111.200 tấn.

Nguồn cung đổ dồn vào cùng một thời điểm, lại trùng với chính vụ sầu riêng của Thái Lan làm áp lực tiêu thụ đè nặng lên vai nhà vườn. Ghi nhận, trong tháng 5 và đầu tháng 6, giá sầu riêng Ri 6 rớt thê thảm, thương lái mua xô tại vườn chỉ còn 20.000-25.000 đồng/kg, nông dân lỗ hơn 20.000 đồng/kg.

Tuy nhiên, nguyên nhân cốt lõi khiến sầu riêng xuất khẩu bị "nghẽn" không chỉ do cung vượt cầu, mà đến từ rào cản hậu kiểm cadimi phía Trung Quốc siết chặt. Ông Nguyễn Văn Chinh (nhà vườn tại xã Ngũ Hiệp) buồn bã, năm ngoái bán được 45.000 đồng/kg, năm nay sầu riêng rẻ quá, có tuần chỉ bán được 20.000 đồng/kg loại xô. Chi phí phân thuốc tăng cao, mức giá này nhà vườn từ hòa đến lỗ nặng.

Doanh nghiệp cũng lao đao do ùn ứ kiểm nghiệm. Theo bà Trần Thị Yến Thư, Giám đốc Công ty TNHH Trái cây Hồng Sang (phường Cai Lậy, Đồng Tháp), thời gian chờ kết quả kiểm nghiệm kéo dài từ 7 ngày lên 10-15 ngày. Sầu riêng chín nứt vỏ, hao hụt chất lượng. Doanh nghiệp của bà đã có 5 container phải quay đầu vì không đạt chuẩn hậu kiểm, thiệt hại khoảng hơn 5 tỷ đồng.

Thay đổi mô hình canh tác tại Ngũ Hiệp

Trước thực trạng cấp bách này, ngành chức năng tỉnh Đồng Tháp đã có những đánh giá thẳng thắn về môi trường canh tác. Sở NN-MT tỉnh Đồng Tháp nhận định, qua rà soát, một số phân khúc đất thuộc vùng chuyên canh cũ xuất hiện dấu hiệu tồn dư kim loại nặng cadimi.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ thói quen lạm dụng phân bón hóa học kém chất lượng, phân bón hàm lượng lân cao không rõ nguồn gốc trong thời gian dài làm tích tụ cadimi trong tầng đất mặt, từ đó hấp thụ trực tiếp vào lá và thịt trái.

Để tháo gỡ tận gốc, Sở NN-MT phối hợp cùng các đơn vị chuyên môn khẩn trương triển khai các giải pháp giúp nông dân cải tạo đất. Theo đó vào giữa tháng 5, mô hình canh tác sầu riêng kiểm soát cadimi đã chính thức được triển khai thí điểm tại xã Ngũ Hiệp.

Kế hoạch thực hiện dự kiến chia làm nhiều giai đoạn cụ thể: lấy mẫu, phân tích toàn bộ chỉ số pH đất, hàm lượng cadimi trong đất, lá và thịt trái trước khi xử lý; nhà vườn chuyển hướng sang sử dụng dòng phân chuyên biệt theo quy trình kỹ thuật để cô lập, giảm thiểu sự hấp thụ cadimi của rễ cây.

Dự kiến đến tháng 12, địa phương sẽ tổ chức hội thảo đánh giá, phân tích đối chứng kết quả để rút kinh nghiệm và lập bản đồ phân vùng rủi ro, nhân rộng mô hình trên toàn tỉnh.

Mô hình canh tác sầu riêng kiểm soát cadimi được triển khai thí điểm tại một nhà vườn ở xã Ngũ Hiệp

Nông dân Huỳnh Hữu Lộc, người tham gia trực tiếp vào mô hình cải tạo đất tại xã Ngũ Hiệp chia sẻ, bước đầu thực hiện mô hình rất thuận lợi do được kỹ sư theo sát hướng dẫn, cấp phân bón chuẩn miễn phí. Tuy nhiên, khó khăn trước mắt là việc thay đổi tập quán bón phân cũ cần thời gian, đất đã chai cứng nên việc xử lý sinh học để đẩy cadimi ra khỏi mô rễ cần lộ trình dài hơi, không thể có kết quả ngay trong một vài tuần.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Ngọc Trúc, Trưởng Bộ môn Nông học (Viện Cây ăn quả miền Nam) cho biết, việc kiểm soát cadimi không quá khó và có thể xử lý dần bằng các giải pháp sinh học, thuận tự nhiên. Các chế phẩm vi sinh có khả năng cố định, hấp thụ và chuyển hóa cadimi thành dạng ít hoặc không độc.

Việc giải độc đất được thực hiện bằng cách trồng xen các loại thực vật hấp thụ mạnh cadimi như cải xanh, bạc hà, rau dền, rau muống, dương xỉ nước... Sau mỗi vụ, các loại cây này cần được thu gom, đốt và xử lý tro đúng cách để tránh phát tán ngược ra môi trường.

TS. Nguyễn Thị Ngọc Trúc nhấn mạnh: “Nông dân cần tăng cường bón phân hữu cơ, bón vôi và bổ sung các chế phẩm vi sinh… để nâng độ pH của đất lên. Nếu áp dụng đúng phương pháp, đất có thể được cải thiện rõ rệt trong vòng 6 tháng”.

Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng ở Đồng Tháp bị thiệt hại do thời gian chờ kết quả kiểm nghiệm kéo dài

Ông Nguyễn Phước Thiện, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, cho biết tỉnh đã yêu cầu các sở, ngành khẩn trương rà soát lại toàn bộ 355 mã số vùng trồng để xác định vùng rủi ro cao về cadimi nhằm quản lý chặt. UBND tỉnh Đồng Tháp cũng đã gửi công văn đề nghị Bộ NN-MT chỉ đạo tăng công suất tại các trung tâm kiểm nghiệm để thông quan nhanh cho bà con.

Đặc biệt, để tìm giải pháp căn cơ hơn cho việc xử lý kim loại nặng, Đồng Tháp đang tích cực tham khảo và học hỏi mô hình cải tạo đất tiên tiến của Hàn Quốc - quốc gia rất thành công trong việc dùng công nghệ sinh học cô lập chất độc hại trong đất.

Hiện tỉnh đang thực hiện xây dựng đề án, lập kế hoạch xây dựng các phòng thí nghiệm để kiểm tra chất lượng đất và đưa ra "phác đồ điều trị" phù hợp riêng cho từng khu vực giống như cách Hàn Quốc vận hành nhằm cải tạo đất. Đồng Tháp kiên quyết không chạy theo sản lượng mà tập trung cải tạo đất, xây dựng thương hiệu sạch để sầu riêng bảo đảm vị thế xuất khẩu chính ngạch bền vững.

BÙI NGUYÊN

Nguồn SGĐT : https://dttc.sggp.org.vn/siet-quy-trinh-canh-tac-giai-cuu-sau-rieng-dong-thap-post134722.html