Việc ban hành Thông tư 66/2025/TT-BCT được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý về đấu thầu dự án điện, bảo đảm sự phù hợp với Luật Đấu thầu, Luật Điện lực và các nghị định hướng dẫn mới, đồng thời tăng cường kỷ cương, minh bạch trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư.
Một điểm mới đáng chú ý của Thông tư là việc sửa đổi, bổ sung quy định về chủ thể tham gia mời quan tâm và tổ chức đấu thầu. Theo đó, bên mời quan tâm không chỉ giới hạn ở các cơ quan thuộc Bộ Công Thương hoặc UBND cấp tỉnh, mà còn bao gồm Ban Quản lý khu kinh tế và UBND cấp xã được giao thực hiện thủ tục mời quan tâm đối với các dự án thuộc phạm vi quản lý.
Đồng thời, cơ quan có thẩm quyền quyết định tổ chức đấu thầu được xác định rõ là Bộ Công Thương, UBND cấp tỉnh hoặc Ban Quản lý khu kinh tế. Một số quy định không còn phù hợp cũng được bãi bỏ nhằm tinh giản thủ tục hành chính, giảm các yêu cầu mang tính hình thức, tạo thuận lợi cho cả cơ quan quản lý và nhà đầu tư.
Siết tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư trong đấu thầu dự án điện. Ảnh: VGP
Trọng tâm của Thông tư 66/2025/TT-BCT là việc siết chặt tiêu chí đánh giá năng lực nhà đầu tư, đặc biệt là năng lực tài chính. Theo quy định mới, vốn chủ sở hữu tối thiểu mà nhà đầu tư phải bố trí để thực hiện dự án điện không thấp hơn 15% tổng mức đầu tư. Yêu cầu này được áp dụng xuyên suốt từ giai đoạn mời quan tâm đến đánh giá hồ sơ dự thầu, nhằm sàng lọc các nhà đầu tư thiếu năng lực tài chính, hạn chế tình trạng dự án chậm tiến độ hoặc không triển khai được.
Thông tư quy định rõ việc xác định vốn chủ sở hữu dựa trên báo cáo tài chính đã được kiểm toán hoặc vốn điều lệ đã góp đối với doanh nghiệp mới thành lập. Trường hợp nhà đầu tư tham gia nhiều dự án cùng lúc, phải kê khai đầy đủ danh mục dự án và chứng minh đủ nguồn vốn chủ sở hữu cho toàn bộ các cam kết đầu tư.
Đối với nhà đầu tư liên danh, tổng vốn chủ sở hữu được tính bằng tổng vốn của các thành viên; trong đó, thành viên đứng đầu liên danh phải góp tối thiểu 30%, mỗi thành viên còn lại tối thiểu 15%, qua đó tăng trách nhiệm và hạn chế tình trạng liên danh hình thức.
Bên cạnh vốn chủ sở hữu, nhà đầu tư còn phải chứng minh khả năng huy động vốn vay thông qua cam kết tài trợ của ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng, bảo đảm tính khả thi về tài chính của dự án.
Thông tư 66/2025/TT-BCT cũng hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm trong đấu thầu dự án điện lực. Theo đó, các hành vi vi phạm pháp luật về đấu thầu, tùy theo tính chất và mức độ, có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc buộc bồi thường thiệt hại.
Đáng chú ý, thời gian cấm tham gia đấu thầu được quy định cụ thể từ 6 tháng đến 5 năm. Đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng như thông thầu, gian lận, cản trở đấu thầu, tổ chức hoặc cá nhân vi phạm có thể bị cấm tham gia đấu thầu đến 5 năm, với thời hiệu áp dụng biện pháp cấm là 10 năm kể từ ngày xảy ra hành vi vi phạm.
Đối với nhà đầu tư liên danh, Thông tư phân định rõ trường hợp chỉ xử lý thành viên vi phạm và trường hợp cấm toàn bộ liên danh, bảo đảm tính răn đe nhưng vẫn công bằng, tránh ảnh hưởng đến các bên không vi phạm. Thẩm quyền ban hành quyết định cấm tham gia đấu thầu thuộc Bộ Công Thương hoặc UBND cấp tỉnh, với thời hạn xem xét là 15 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ, tài liệu liên quan.
Không chỉ tập trung vào yếu tố tài chính, Thông tư còn bổ sung các tiêu chí đánh giá về xã hội và hiệu quả phát triển ngành điện. Nhà đầu tư phải thuyết minh phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; cam kết ứng trước kinh phí trong trường hợp dự án có yêu cầu thu hồi đất; đồng thời làm rõ các nội dung về tạo việc làm, đào tạo lao động địa phương và đóng góp phúc lợi xã hội.
Đối với hiệu quả phát triển ngành điện, Thông tư phân biệt rõ hai nhóm dự án. Với các dự án có khung giá phát điện do Bộ Công Thương ban hành, hiệu quả được đánh giá thông qua giá điện trúng thầu và quá trình đàm phán hợp đồng mua bán điện. Với các dự án không có khung giá, hiệu quả được xác định bằng giá trị nộp ngân sách nhà nước hằng năm do nhà đầu tư đề xuất, độc lập với các nghĩa vụ tài chính khác.
Việc siết chặt tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư được kỳ vọng sẽ nâng cao chất lượng các dự án điện, tăng tính minh bạch, kỷ luật trong đấu thầu và góp phần thúc đẩy phát triển bền vững ngành năng lượng Việt Nam trong giai đoạn tới.
Văn Sang