Ngày 17/4, TAND TPHCM mở phiên sơ thẩm xét xử Nguyễn Thế Bình (SN 1954, cựu Chủ tịch HĐQT ngân hàng, đang bỏ trốn), Dương Thanh Cường (SN 1966, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty Bình Phát), Hồ Đăng Trung (SN 1953, cựu Giám đốc một ngân hàng chi nhánh 6), Hồ Văn Long (SN 1976, cựu Trưởng phòng tín dụng) và Đỗ Ngọc Dũng (SN 1980, cựu cán bộ tín dụng ngân hàng này) về tội “Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng”.
Các bị cáo tại tòa
Theo hồ sơ, “siêu lừa” Dương Thanh Cường là đối tượng nhiều lần phạm tội về các hành vi liên quan chiếm đoạt tài sản. Cụ thể, năm 1996, Cường bị TAND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay là TAND TPHCM) tuyên 20 năm tù về các tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản xã hội chủ nghĩa, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản và Làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức. Cùng năm, bị TAND tỉnh Tiền Giang cũ (nay là TAND tỉnh Đồng Tháp) xử phạt bị cáo 10 năm tù về tội ‘‘Đưa hối lộ’’. Sau hơn 10 năm thi hành án, Cường được đặc xá ra tù trước thời hạn vào năm 2005.
Năm 2015, Cường bị TAND Cấp cao tại TPHCM (nay là Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TPHCM) tuyên phạt 13 năm 6 tháng tù về tội ‘‘Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan tổ chức’’. Một năm sau, Cường bị TAND Cấp cao tại TPHCM phạt tù chung thân về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.
Cùng trong năm 2016, trong một vụ án khác, Cường lại bị TAND Cấp cao tại TPHCM phạt tù chung thân về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Năm 2018, Cường bị TAND TPHCM tuyên phạt mức án 20 năm tù về tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”. Năm 2020, Cường tiếp tục bị TAND TPHCM tuyên phạt thêm 18 năm tù về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Tổng hợp các bản án trên, Cường đang phải chấp hành chung là tù chung thân.
Các bị cáo tại tòa
Theo cáo trạng, Công ty Bình Phát địa chỉ tại Quận 12 (cũ) , hoạt động kinh doanh xây dựng, san lấp mặt bằng, kinh doanh nhà... gồm 03 cổ đông góp vốn. Dương Thanh Cường là Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc, người đại diện pháp luật.
Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ THY (Công ty THY), đăng ký kinh doanh dịch vụ thương mại, xây dựng dân dụng, kinh doanh nhà....
Năm 2007 đến 2010, thông qua mối quan hệ cá nhân, Dương Thanh Cường được Nguyễn Thế Bình chỉ đạo cấp dưới tạo điều kiện vay vốn trái quy định tại ngân hàng chi nhánh 6 (CN6) để mua đất, thực hiện dự án và xử lý nợ.
Cụ thể, năm 2007, CN6 đã ký 5 hợp đồng tín dụng ngắn hạn cho Công ty Bình Phát vay tổng số tiền 302,5 tỷ đồng. Tài sản đảm bảo là các quyền sử dụng đất do Cường cung cấp, nhưng thực tế đã bị nâng khống giá trị lên hàng trăm tỷ đồng. Nhiều tài sản không đủ điều kiện pháp lý vẫn được chấp nhận thế chấp.
Quá trình điều tra xác định, giá trị thực các thửa đất chỉ khoảng 65 tỷ đồng nhưng được nâng khống lên hơn 358 tỷ đồng. Ngoài ra, Cường còn làm giả chứng từ, nâng khống chi phí tư vấn dự án. Sau khi giải ngân, chỉ một phần nhỏ tiền vay được sử dụng đúng mục đích, phần lớn bị sử dụng sai.
Cuối năm 2007, để che giấu sai phạm và kéo dài thời gian trả nợ, các bị cáo đã hợp thức hóa hồ sơ, chuyển 5 khoản vay ngắn hạn thành một khoản vay trung hạn hơn 303 tỷ đồng. Thực chất, đây là hành vi “đảo nợ”, không phục vụ hoạt động đầu tư như hồ sơ thể hiện. Dự án Bình Phát chưa đủ điều kiện pháp lý nhưng vẫn được định giá cao để làm tài sản đảm bảo.
Đến năm 2010, khi Công ty Bình Phát mất khả năng trả nợ, các bị cáo tiếp tục cho Công ty THY vay 385 tỷ đồng để mua lại chính các tài sản đang thế chấp và trả nợ cho Bình Phát. Hồ sơ vay vốn tiếp tục được hợp thức hóa dù dự án không khả thi, tài sản đảm bảo không đủ điều kiện pháp lý.
Toàn bộ số tiền vay của Công ty THY được dùng để thanh toán các khoản nợ trước đó của Cường và các công ty liên quan. Sau khi giải ngân, khoản vay này nhanh chóng trở thành nợ xấu và không có khả năng thu hồi.
Cáo trạng xác định, các bị cáo đã thông đồng nâng khống giá trị tài sản, lập hồ sơ vay vốn không đúng quy định, bỏ qua các điều kiện pháp lý bắt buộc, gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho ngân hàng.
Tổng dư nợ không có khả năng thu hồi tính đến thời điểm khởi tố vụ án là hơn 1.224 tỷ đồng. Trong đó, thiệt hại được xác định là hơn 1.053 tỷ đồng.
Trong vụ án này, Nguyễn Thế Bình được xác định giữ vai trò chủ mưu, chỉ đạo xuyên suốt các sai phạm. Dương Thanh Cường là người trực tiếp thực hiện hành vi gian dối để chiếm dụng vốn. Các bị cáo còn lại là đồng phạm, giúp sức trong việc hợp thức hóa hồ sơ, giải ngân trái quy định. Hiện Nguyễn Thế Bình đã bị truy nã do bỏ trốn khỏi Việt Nam.
Phiên tòa dự kiến kéo dài nhiều ngày.
Bích Hà