Bệnh do não mô cầu diễn tiến cực kỳ nhanh, có thể gây tử vong chỉ trong 24 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Trong khi, các dấu hiệu khởi phát thường không điển hình, dễ nhầm lẫn với các bệnh viêm đường hô hấp thông thường như đau họng, sốt, đau đầu, mệt mỏi… khiến nhiều trường hợp bị chẩn đoán chậm, bỏ lỡ "thời gian vàng" điều trị và làm gia tăng nguy cơ tử vong. Đáng lo ngại, bất kỳ ai chưa có miễn dịch đều có thể nhiễm vi khuẩn não mô cầu, trong đó nhóm nguy cơ cao gồm trẻ nhỏ, học sinh - sinh viên, thanh thiếu niên, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch suy giảm.
Lý giải nguyên nhân khiến bệnh do não mô cầu tiến triển nhanh, Tiến sĩ – Bác sĩ Đỗ Thiện Hải – Phó Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới – Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết: "Bệnh viêm não mô cầu (tên chuyên môn là nhiễm vi khuẩn não mô cầu) là căn bệnh có thể gây tổn thương ở nhiều cơ quan khác nhau. Trong đó, hai thể bệnh nặng nhất là nhiễm trùng huyết và viêm màng não. Bệnh đặc biệt nguy hiểm bởi có thể gây hoại tử các cơ quan, ví dụ như hoại tử tuyến thượng thận, dẫn đến tụt huyết áp rất nhanh chỉ trong vòng một đến hai giờ.
Biến chứng nặng nề thứ hai là tình trạng nội độc tố của vi khuẩn giải phóng vào máu gây rối loạn đông máu, dẫn đến tắc mạch và hoại tử các bộ phận cơ thể. Hậu quả là trong các vụ dịch, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 15 - 20%. Những người sống sót cũng thường phải chịu di chứng nặng nề như cắt cụt chi hoặc tổn thương thần kinh nghiêm trọng. Với các thể xâm lấn, tỷ lệ tử vong và di chứng đều ở mức rất cao.
Để phòng bệnh hiệu quả nhất, chúng ta cần tiêm vaccine đầy đủ. Thực tế cho thấy ở trẻ lớn, phụ huynh đôi khi dễ bỏ lỡ các mũi tiêm, vì vậy cần nhắc nhở người dân thực hiện tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch. Ngoài vaccine, việc vệ sinh môi trường và xử lý sớm các ổ dịch cũng đóng vai trò then chốt để ngăn chặn số ca nhiễm tăng cao. Các bệnh viện lớn hiện nay thường chỉ đáp ứng tốt khi có ca bệnh rải rác. Nếu để bùng phát thành dịch — như từng ghi nhận tại Việt Nam, New Delhi (Ấn Độ), Chile hay Hà Lan — tỷ lệ tử vong có thể tăng vọt lên mức 20 - 40%."
Theo Bộ Y tế, các trường hợp mắc bệnh do não mô cầu được ghi nhận rải rác trong cộng đồng, chưa hình thành ổ dịch tập trung. Tuy nhiên số trường hợp mắc có xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây và cao hơn so với cùng kỳ năm 2025 (14 trường hợp). Để chủ động phòng, chống bệnh do não mô cầu, Bộ Y tế khuyến cáo người dân nâng cao ý thức phòng bệnh, chủ động thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Đặc biệt, trong bối cảnh nắng nóng đến sớm, việc đi lại, tiếp xúc đông người nhiều hơn người dân cần cẩn trọng hơn, tránh tiếp xúc gần khi có dấu hiệu nghi ngờ. Đồng thời, mỗi người nên chủ động theo dõi sức khỏe và tiêm vắc xin để phòng bệnh, giảm nguy cơ biến chứng nặng.
Hoa Mai