Cán bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An và các đơn vị liên quan hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng eCDT VN trên điện thoại. Ảnh: Hải Thượng
Đầu tháng 5 vừa qua, tại xã Quỳnh Phú, Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An phối hợp với Ban Quản lý cảng cá Nghệ An, Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận (Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An) tổ chức tập huấn sử dụng eCDT VN cho hơn 100 ngư dân có tàu khai thác trên địa bàn. Buổi tập huấn diễn ra ngay gần khu vực cảng cá Lạch Quèn nên không ít ngư dân khi tàu cá vừa cập bến sau chuyến đi biển khai thác, đã vào ngay hội trường để nghe cán bộ kỹ thuật hướng dẫn từng bước cài đặt ứng dụng thông qua màn hình lớn. Ban đầu, khá nhiều ngư dân lúng túng với việc cài đặt phần mềm, tạo tài khoản, thực hành khai báo chuyến biển, ghi nhật ký điện tử và hoàn thiện hồ sơ xác nhận nguồn gốc thủy sản, nên cán bộ Biên phòng và cán bộ các đơn vị liên quan phải trực tiếp hướng dẫn từng thao tác cụ thể trên điện thoại.
Thậm chí, ở cuối hội trường, một ngư dân tóc đã bạc liên tục nhờ cán bộ hướng dẫn lại thao tác gửi nhật ký khai thác vì “bấm mãi không thấy hiện”. Mất gần chục phút loay hoay, ông mới hoàn thành lần khai báo đầu tiên trên điện thoại. Ông Bùi Công Bằng, ngư dân xã Quỳnh Phú chia sẻ: “Cái mới thì bà con cũng muốn làm để thuận tiện hơn. Nhưng nhiều người lớn tuổi chưa quen điện thoại thông minh nên cần được hướng dẫn kỹ hơn, phải làm nhiều lần mới nhớ”.
Để tạo thuận lợi cho bà con, ngoài tổ chức tập huấn, các cán bộ thường xuyên có mặt tại các cảng cá để sẵn sàng hỗ trợ khi người dân cần. Tại cảng cá Lạch Quèn, một trong những cảng có đông tàu thuyền ra vào khai thác và tiêu thụ sản phẩm, cán bộ Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận thường xuyên có mặt 24/24h, vừa kiểm soát vừa trực tiếp xuống tận tàu để hỗ trợ thuyền trưởng hoàn tất thủ tục, kiểm tra phần mềm điện tử trước mỗi chuyến ra khơi.
Anh Nguyễn Văn Kỳ, thuyền trưởng tàu cá NA 90156TS cho biết, trước đây mỗi lần xuất bến phải mang theo nhiều giấy tờ, đi trình báo ở cảng vụ, rồi qua trạm kiểm soát, đông người nên khá mất thời gian, những lúc mưa gió lại càng vất vả. Có hôm nhiều tàu cùng chuẩn bị đi khai thác nên phải đợi làm thủ tục rất lâu. “Giờ mình khai báo trên điện thoại trước, tới nơi đối chiếu, kiểm tra nhanh và thuận lợi hơn rất nhiều” - anh Kỳ nói.
Không chỉ giảm bớt thủ tục, tiết kiệm thời gian cho ngư dân, hệ thống eCDT VN còn giúp lực lượng chức năng theo dõi tàu cá, sản lượng khai thác và thông tin chuyến biển thuận lợi hơn. Dữ liệu được cập nhật kịp thời, phục vụ kiểm tra, giám sát và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Tại Trạm Kiểm soát Lạch Quèn, cán bộ Biên phòng sử dụng hệ thống máy tính để đối chiếu thông tin, theo dõi hoạt động của tàu cá trước khi cho xuất bến và kiểm tra thông tin khai thác của phương tiện trên biển; việc quản lý vì thế cũng bớt thủ công hơn trước. Trung tá Nguyễn Xuân Kiên, Quyền Đồn trưởng Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận cho biết, khó khăn lớn nhất hiện nay là nhiều ngư dân còn hạn chế trong tiếp cận công nghệ. Do đó, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với cảng cá và địa phương tăng cường tổ chức các đợt tập huấn, hướng dẫn tập trung và cử lực lượng đến từng tàu cá giúp các chủ tàu cá trực tiếp cài đặt và sử dụng phần mềm ngay trên điện thoại, nhất là các chủ tàu cá có chiều dài từ 12m trở lên.
Cán bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An phát tờ rơi tuyên truyền phòng, chống khai thác IUU cho ngư dân. Ảnh: Hải Thượng
Theo thống kê của ngành chức năng, Nghệ An hiện có hơn 3.400 tàu cá, trong đó, trên 1.500 tàu có chiều dài từ 12m trở lên. Đến nay, toàn tỉnh đã kích hoạt ứng dụng eCDT VN cho 1.462 tàu, đạt tỷ lệ cao trong nhóm tàu có chiều dài từ 12m trở lên. Không chỉ thay đổi thói quen làm thủ tục của ngư dân, việc triển khai nhật ký khai thác điện tử còn góp phần nâng cao ý thức chấp hành các quy định trong khai thác hải sản trên biển. Khi sử dụng ứng dụng eCDT VN, dữ liệu về thời gian xuất, nhập bến, khu vực khai thác, sản lượng đánh bắt được cập nhật trực tiếp, hạn chế tình trạng khai báo thiếu hoặc sai lệch. Đây cũng là cơ sở quan trọng để ngành chức năng quản lý nghề cá minh bạch hơn, phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản xuất khẩu.
Trên những chuyến biển dài ngày, chiếc điện thoại thông minh giờ đây không chỉ là phương tiện liên lạc, mà còn trở thành “cuốn sổ nhật ký điện tử” đồng hành cùng ngư dân. Điều đáng ghi nhận là với sự vào cuộc quyết liệt của Bộ đội Biên phòng, cán bộ cảng cá và ngành chuyên môn đến nay nhiều ngư dân đã hình thành thói quen khai báo điện tử. Trên những cầu cảng rộn ràng tàu thuyền ra khơi mỗi sớm mai, hình ảnh ngư dân cầm điện thoại hoàn tất thủ tục trước mỗi chuyến biển đang trở thành nét quen thuộc mới, cho thấy chuyển đổi số đã thực sự đi vào đời sống nghề biển của bà con nơi đây.
Hải Thượng