Soạn giả Đức Hiền và NSND Kim Cương
Sáng 21-3, soạn giả Đức Hiền - người lặng lẽ giữ lửa nghề bằng ký ức, bằng trang viết và bằng cả sự tri ân - đã khoe ba bức ảnh đầy ý nghĩa trong đời ông, đó là ảnh chụp với: NS Ngọc Đáng, NSND Kim Cương và NSND Thanh Vy.
Người kể chuyện bằng ký ức sân khấu
Nhắc đến soạn giả Đức Hiền, giới nghề nhớ ngay đến vở "Bàn thờ tổ cô đào hát" – một tác phẩm không chỉ giàu cảm xúc mà còn chạm đến tầng sâu văn hóa tín ngưỡng của giới nghệ sĩ hoạt động sân khấu. Trong vở diễn ấy, bàn thờ tổ không chỉ là không gian thiêng, mà là nơi neo giữ đạo nghề, nơi người nghệ sĩ đối diện với chính mình.
Không dừng lại ở sáng tác riêng, Đức Hiền còn được biết đến như một "cầu nối" khi chuyển thể nhiều kịch bản từ nhà viết kịch Lê Duy Hạnh. Những bản chuyển thể của ông không đơn thuần là chuyển ngữ sân khấu, mà là sự "tái sinh" – giữ tinh thần nguyên tác nhưng thổi vào đó hơi thở cải lương, giúp tác phẩm gần gũi hơn với công chúng phương Nam.
Nhiều vở diễn mang dấu ấn của ông đã được khán giả đón nhận nồng nhiệt, bởi ở đó, người ta thấy sự dung hòa giữa truyền thống và đương đại, giữa văn chương và đời sống.
Ba "người chị" – ba cột mốc của một đời nghề
Câu chuyện khiến dư luận xúc động lại không đến từ một vở diễn, mà từ ba bức ảnh được chính ông chia sẻ trên trang cá nhân. Đó là ba người phụ nữ mà ông gọi bằng tất cả sự kính trọng: "ba người chị trong nghề".
Soạn giả Đức Hiền và nghệ sĩ Ngọc Đáng
Nghệ sĩ Ngọc Đán năm nay tròn 100 tuổi đang được chăm sóc y tế tại Khu dưỡng lão Thị Nghè; NSND Kim Cương tròn 90 tuổi và NSƯT Thanh Vy tròn 80 tuổi. "Ba nghệ sĩ, ba thế hệ, cách nhau đúng 10 năm, như một "dòng chảy sống" của sân khấu cải lương suốt gần một thế kỷ. Điều khiến tôi tự hào không chỉ là tuổi đời đáng kính của các nghệ sĩ, mà là sự minh mẫn, khỏe mạnh và tinh thần nghệ thuật không hề phai nhạt của ba chị.
Với tôi, ba nữ nghệ sĩ là những "cây đại thụ" và là điểm tựa tinh thần cho thế hệ sau" – ông bày tỏ niềm xúc động khi được sống và làm nghề trong cùng một thời đại với những con người như thế – những chứng nhân sống của cải lương, những người đã đi qua chiến tranh, biến động và vẫn giữ trọn tình yêu sân khấu.
"Chị Ngọc Đáng có vai Juliet để đời, chi Kim Cương có cô Diệu trong vở "Lá sầu riêng" và chi Thanh Vy có vai Nàng Xê Đa. Ba tượng đài nghệ thuật trong lòng tôi, ba tấm gương sáng trong lao động nghệ thuật để các thế hệ nghệ sĩ trẻ noi theo mà tôi rèn bản lĩnh sân khấu" - soạn giả Đức Hiền tâm sự.
Soạn giả Đức Hiền và NSND Thanh Vy
Người lưu giữ tư liệu – giữ lại "ký ức sống" của cải lương
Ít ai biết rằng, phía sau những trang kịch bản, soạn giả Đức Hiền còn là một "người giữ kho ký ức". Ông đang lưu giữ một lượng lớn tư liệu quý về sân khấu cải lương – từ kịch bản, hình ảnh, đến những ghi chép hậu trường mà không phải ai cũng có được.
Chính sự tận tụy ấy đã giúp ông đóng góp quan trọng trong việc thực hiện hai công trình sách của Hội Sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh: Cải lương TP.HCM giai đoạn 1950 – 1975 và Cải lương TP.HCM giai đoạn 1975 – 2025.
"Đây là hai cuốn sách tổng kết hoạt động sân khấu cải lương, là bản đồ ký ức của một loại hình nghệ thuật từng làm nên bản sắc văn hóa Nam Bộ. Tôi tự hào khi được mời tham gia viết bài" – soạn giả Đức Hiền tâm sự.
Trong sách, dấu ấn của những soạn giả tài năng như Đức Hiền là những "mảnh ghép" không thể thay thế. Ở tuổi không còn trẻ, ông vẫn là một trong những cây bút sung sức của Chi hội Tác giả TP HCM.
Ông đều đặn tham gia các cuộc vận động sáng tác, không ngừng viết, không ngừng tìm tòi. Điều đáng quý là ông không chạy theo xu hướng, mà luôn trung thành với giá trị cốt lõi của cải lương: đạo lý, nhân văn và bản sắc văn hóa.
Giữ lửa không chỉ bằng tác phẩm, mà bằng sự tri ân. Ông được Hội Sân khấu TP HCM giao nhiệm vụ trông coi Khu nghĩa trang nghệ sĩ và Chùa Nghệ sĩ nhiều năm qua, mỗi ngày ông đi về giữa nhà mình và khu vực Gò Vấp để làm tốt công việc được giao.
"Không ồn ào, không phô trương, nhưng những gì Đức Hiền tích lũy và trao lại cho đời sống sân khấu lại mang giá trị bền bỉ như chính tinh thần của cải lương Nam Bộ" – NSND Kim Cương nói.
Thanh Hiệp (Ảnh do nghệ sĩ cung cấp)