Ảnh: Getty Images
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết Anh cùng các nước Tây Ban Nha, Áo, Armenia, Azerbaijan và Uzbekistan đã bị rút quy chế “loại trừ bệnh sởi”, sau khi số ca mắc gia tăng trở lại trên toàn khu vực. WHO đồng thời kêu gọi các quốc gia tăng cường tỷ lệ bao phủ vaccine, đặc biệt trong các nhóm dân cư có mức miễn dịch thấp, nhằm ngăn ngừa nguy cơ lây nhiễm lan rộng, nhất là ở trẻ em.
Bệnh có thể phòng ngừa nhưng dễ bùng phát
Sởi là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả bằng tiêm chủng. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những bệnh có khả năng lây lan mạnh nhất. Khi tỷ lệ tiêm vaccine giảm, sởi thường là bệnh quay trở lại đầu tiên.
Triệu chứng phổ biến của sởi gồm sốt cao, phát ban, ho, viêm kết mạc và sổ mũi. Trong nhiều trường hợp, bệnh có thể dẫn đến biến chứng nặng như viêm phổi, viêm não, suy dinh dưỡng kéo dài, thậm chí tử vong, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người có hệ miễn dịch suy yếu.
WHO nhấn mạnh, để duy trì khả năng kiểm soát bệnh sởi trong cộng đồng, tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ hai liều vaccine cần đạt trên 95%. Tuy nhiên, tại Anh, dữ liệu năm 2024 cho thấy chỉ 84,4% trẻ em được tiêm đủ hai liều cần thiết để đạt mức bảo vệ tối ưu. Cùng năm, nước này ghi nhận 2.911 ca sởi được xác nhận tại riêng nước Anh - con số cao nhất kể từ năm 2012.
Ảnh: Euronews
Dấu hiệu suy giảm niềm tin vaccine
Giới chuyên gia y tế cảnh báo sự gia tăng các đợt bùng phát sởi trên toàn cầu phản ánh xu hướng rộng hơn: sự trở lại của các bệnh có thể phòng ngừa, trong bối cảnh một bộ phận người dân ngày càng hoài nghi hoặc mất niềm tin vào vaccine sau đại dịch Covid-19.
Romania là quốc gia báo cáo nhiều ca mắc bệnh nhất, với số ca lên tới 30.692 vào năm 2024, tăng từ 3.371 ca vào năm 2023. Một số quốc gia khác như Pháp và Romania đã ghi nhận tình trạng lây truyền sởi thường xuyên trong cộng đồng.
WHO nhận định việc các nước mất quy chế loại trừ sởi không phải là trường hợp đơn lẻ mà phản ánh thách thức chung trên toàn khu vực châu Âu. Theo số liệu từ Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Bệnh tật châu Âu, năm 2024, tổng cộng 35.212 trường hợp mắc bệnh sởi đã được báo cáo trên toàn Liên minh châu Âu - tăng gấp mười lần so với năm trước.
Trẻ sơ sinh dưới một tuổi là nhóm bị ảnh hưởng nhiều nhất, tiếp theo là trẻ em từ một đến bốn tuổi.
Bên ngoài châu Âu, xu hướng này cũng xuất hiện. Canada đã mất quy chế loại trừ sởi từ năm ngoái, trong khi Mỹ đang nỗ lực duy trì quy chế này giữa lúc số ca mắc gia tăng.
Bài toán y tế công cộng
Diễn biến mới đặt ra thách thức đáng kể đối với hệ thống y tế công cộng tại châu Âu. Khi tỷ lệ tiêm chủng giảm xuống dưới ngưỡng cần thiết, “miễn dịch cộng đồng” không còn đủ mạnh để bảo vệ những người chưa thể tiêm vaccine vì lý do y tế, như trẻ sơ sinh hoặc người suy giảm miễn dịch.
Ảnh: Getty Images
Các chuyên gia cho rằng bên cạnh việc mở rộng tiếp cận dịch vụ tiêm chủng, việc tăng cường truyền thông khoa học, minh bạch thông tin về an toàn và hiệu quả của vaccine, cũng như xây dựng lại niềm tin của cộng đồng sau đại dịch là yếu tố then chốt để ngăn nguy cơ bùng phát dịch trong tương lai.
Theo quy định của WHO, một quốc gia được công nhận đã loại trừ bệnh sởi khi không còn ghi nhận ca lây truyền trong nước của cùng một chủng virus trong ít nhất 12 tháng. Các ủy ban chuyên môn của WHO tại từng khu vực sẽ đánh giá tình trạng dựa trên dữ liệu dịch tễ học.
Việc nhiều quốc gia phát triển mất quy chế loại trừ sởi cho thấy thành tựu kiểm soát dịch bệnh không mang tính vĩnh viễn, mà phụ thuộc vào nỗ lực duy trì liên tục của hệ thống y tế và sự tham gia của cộng đồng.
Hồng Nhung