Sơn ngụy trang - 'lá chắn' bảo vệ khí tài, công sự

3 giờ trướcBài gốc

Các hệ thống phân tích ảnh ngày nay không chỉ nhận diện màu sắc mà có thể phát hiện hình khối, đường viền, độ tương phản và mức phản xạ của vật thể. Công trình hay khí tài có màu sắc khác biệt với môi trường xung quanh, chúng có thể nhanh chóng bị đánh dấu trên ảnh thiết bị trinh sát của đối phương, từ đó trở thành đối tượng cho đạn dẫn đường, phương tiện bay không người lái (UAV) cảm tử hay tên lửa hành trình khóa mục tiêu.

Theo Thiếu tướng Đoàn Hùng Minh, nguyên Phó chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng, xu hướng phát triển vật liệu ngụy trang trên thế giới hiện nay không chỉ dừng ở màu sắc mà còn mở rộng sang công nghệ vật liệu mới, vật liệu nano và các hệ sơn đa phổ có khả năng "đánh lừa" cảm biến hiện đại. Công nghệ sơn quân sự vì thế đang trở thành một lĩnh vực nghiên cứu có quy mô lớn, gắn với hiện đại hóa Quân đội.

Các loại xe quân sự được phủ lớp sơn ngụy trang do Nhà máy Z176 sản xuất.

Nhà máy Z176 (Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng) đã nghiên cứu, phát triển hệ sơn ngụy trang thế hệ mới dành cho khí tài và công trình quân sự. Đây không chỉ là lớp sơn bảo vệ thông thường mà là một giải pháp hóa học, quang học toàn diện nhằm giảm khả năng bị phát hiện bởi các phương tiện trinh sát hiện đại. Sơn ngụy trang đóng vai trò là lớp phủ chức năng trực tiếp trên bề mặt mục tiêu, với những đặc điểm như độ bám dính cao, khả năng chống ăn mòn, chống tia UV, chịu hóa chất và chống lão hóa tốt; có khả năng điều chỉnh đặc tính phản xạ và bức xạ của mục tiêu trên các dải phổ khác nhau như hồng ngoại, ảnh nhiệt giúp mục tiêu khó bị phát hiện.

Hệ sơn ngụy trang của Nhà máy Z176 hoạt động dựa trên hai cơ chế chính. Một là ngụy trang quang học. Với cơ chế này, màu sắc và độ bóng của lớp sơn được thiết kế tương đồng với môi trường xung quanh như rừng cây, đất đá, cát, bê tông... Đồng thời, các họa tiết ngụy trang được bố trí nhằm phá vỡ hình khối và đường viền của mục tiêu, khiến mục tiêu hòa lẫn vào nền địa hình khi quan sát bằng mắt thường cũng như camera quang học. Hai là ngụy trang hồng ngoại gần (NIR). Đây là khả năng đánh lừa các thiết bị nhìn đêm và hệ thống khuếch đại ánh sáng yếu. Các lớp sơn được thiết kế có phổ phản xạ hồng ngoại tương đồng với môi trường tự nhiên như lá cây, đất đá hay bê tông, giúp mục tiêu khó bị phát hiện khi đối phương sử dụng kính nhìn đêm hay cảm biến quang-hồng ngoại.

Công sự trận địa được phủ các lớp sơn ngụy trang do Nhà máy Z176 sản xuất.

Tuy nhiên, bài toán đặt ra không chỉ là ngụy trang cho khí tài mà phải phù hợp với nhiều loại vật liệu. Mỗi loại nền vật liệu có độ bám dính, độ giãn nở khác nhau, đòi hỏi sử dụng hệ sơn riêng biệt. Đó cũng là lý do Nhà máy Z176 phát triển hai dòng sản phẩm chuyên dụng: Hệ sơn ngụy trang cho xe quân sự, khí tài và hệ sơn ngụy trang công sự.

Trung tá Nguyễn Huy Thức, Phó giám đốc Xí nghiệp 76.1 (Nhà máy Z176) giải thích, điểm chung của hai hệ sơn là đều có tính năng bảo vệ mục tiêu trước các tác động của môi trường, khí hậu khắc nghiệt và đều có tính năng ngụy trang. Với các phương tiện, khí tài, lớp sơn không chỉ có nhiệm vụ hòa lẫn với môi trường mà phải giảm khả năng phát hiện bởi camera ảnh nhiệt và thiết bị nhìn đêm trong quá trình hoạt động.

Trong nhiều trường hợp, lớp sơn còn hỗ trợ làm giảm tín hiệu ra-đa nhằm hạn chế khả năng bị phát hiện bởi ra-đa trinh sát mặt đất hoặc ra-đa trên UAV. Trong khi đó, hệ sơn ngụy trang cho công trình quân sự phải bám dính tốt, không bị phồng rộp với nền bê tông có tính kiềm và có khả năng chịu khí hậu khắc nghiệt như khả năng chịu tia UV, hơi ẩm, sương muối, độ co giãn lớn ...

Đối với phương tiện, khí tài quân sự, hệ sơn thường gồm 5 lớp cơ bản: Sơn lót cấy chân; sơn lót chống gỉ; sơn trung gian; phủ ngụy trang và lớp sơn bóng mờ. Theo các kỹ sư Nhà máy Z176, để đạt hiệu quả ngụy trang tối ưu, màu sắc, độ mờ và đường cong phản xạ NIR phải nằm trong giới hạn kỹ thuật rất nghiêm ngặt. Hiện nay, nhiều khí tài của một số đơn vị đã được phủ hệ sơn ngụy trang do Nhà máy Z176 sản xuất.

Trong khi đó, với các công trình quân sự, thách thức lớn nhất lại đến từ khí hậu nhiệt đới gió mùa của Việt Nam. Độ ẩm cao, mưa nhiều, tia UV mạnh cùng sương muối ở khu vực ven biển và hải đảo khiến bê tông nhanh xuống cấp nếu không được bảo vệ đúng cách. Các công trình quân sự khi bạc màu, nứt nẻ hoặc rêu mốc sẽ tạo ra những mảng tương phản rõ rệt trên ảnh vệ tinh và ảnh hồng ngoại.

Để khắc phục tình trạng đó, hệ sơn công sự của Nhà máy Z176 được thiết kế theo cấu trúc ba lớp. Lớp lót kháng kiềm có khả năng thấm sâu, trung hòa kiềm trong bê tông và cho phép hơi ẩm thoát ra ngoài mà không gây bong tróc. Lớp trung gian giúp làm phẳng bề mặt và ngăn hơi ẩm xâm nhập. Cuối cùng là lớp phủ ngụy trang chống UV, chống sương muối và ổn định màu sắc trong thời gian dài.

Theo các kỹ sư Nhà máy Z176, một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất là ngăn hiện tượng “phấn hóa”, bạc màu loang lổ trên bề mặt công trình. Bởi chỉ cần xuất hiện các vùng sáng, tối bất thường, công trình sẽ lộ rõ trên ảnh vệ tinh hoặc cảm biến nhiệt.

Để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của chiến trường hiện đại, Nhà máy Z176 còn nghiên cứu sử dụng các hạt sắc tố vô cơ đặc biệt và vật liệu nano nhằm kiểm soát phổ phản xạ hồng ngoại, đồng thời tăng độ bền của màng sơn. Quá trình nghiên cứu, thử nghiệm phải trải qua nhiều bước đánh giá nghiêm ngặt với các thiết bị đo phổ và kiểm tra hiện đại. Mỗi lô sản xuất đều được kiểm soát chặt chẽ từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm hoàn thiện. Các hệ sơn bảo đảm độ ổn định sau thử nghiệm lão hóa, chịu được tác động của tia UV, độ ẩm và môi trường biển trong thời gian dài.

THÙY LINH

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/quoc-phong-an-ninh/xay-dung-quan-doi/son-nguy-trang-la-chan-bao-ve-khi-tai-cong-su-1042089