Sông Hồng - trục xanh của Thủ đô tương lai

2 giờ trướcBài gốc

Định hình cấu trúc phát triển mới

Ngày 13-5, UBND thành phố Hà Nội phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Đây được xem là một trong những đồ án có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng đối với định hướng phát triển lâu dài của Hà Nội trong bối cảnh đô thị đang đứng trước nhiều áp lực về dân số, hạ tầng và môi trường.

Quang cảnh sông Hồng. Ảnh: Phạm Hùng

Điểm đáng chú ý của quy hoạch lần này là tư duy phát triển không gian mở, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp, trong đó sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái – văn hóa chủ đạo của toàn đô thị. Định hướng này bám sát tinh thần Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, trong đó nhấn mạnh yêu cầu quy hoạch Hà Nội với tầm nhìn dài hạn 100 năm, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái – văn hóa trung tâm.

Trong nhiều năm, sông Hồng dù chảy qua trung tâm Hà Nội nhưng chưa thực sự trở thành trung tâm phát triển đô thị. Không gian ven sông còn phân mảnh, hạ tầng kết nối hai bên bờ chưa đồng bộ, nhiều khu vực bãi sông phát triển tự phát hoặc chưa được khai thác hiệu quả.

Bởi vậy, việc đưa sông Hồng vào vị trí chủ đạo cho thấy Hà Nội đang chuyển từ tư duy phát triển xoay quanh lõi nội đô sang mô hình đô thị hướng sông, lấy hành lang sinh thái và cảnh quan làm nền tảng tổ chức không gian.

Sông Hồng - trục cảnh quan sinh thái, văn hóa của Thủ đô. Ảnh: Phạm Hùng

Theo Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh, trục cảnh quan sông Hồng được lựa chọn là “trục xương sống”, trung tâm hội tụ của các hoạt động văn hóa, kinh tế và giải trí. Việc phát triển hài hòa hai bên bờ sông sẽ tạo ra diện mạo đô thị văn minh, hiện đại, đồng thời kết nối chặt chẽ các khu vực đô thị mới với lõi di sản ngàn năm.

Làm rõ thêm định hướng này, ông Trịnh Quang Dũng, Trưởng phòng Quản lý hoạt động quy hoạch, kiến trúc đô thị, Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội cho biết, trong đồ án quy hoạch, “thế” phát triển của Hà Nội đã chuyển từ “quay lưng” vào sông sang “quay mặt” ra sông, biến sông Hồng trở thành không gian “mặt tiền” của đô thị.

Từ góc độ quy hoạch, đây cũng là xu hướng phát triển phổ biến của nhiều thành phố lớn trên thế giới. Các dòng sông không chỉ đóng vai trò thoát nước hay giao thông thủy mà đã trở thành trục cảnh quan trung tâm, nơi tổ chức các không gian văn hóa, thương mại, du lịch và sinh hoạt cộng đồng.

Đối với Hà Nội, sông Hồng còn mang ý nghĩa đặc biệt khi gắn với lịch sử hình thành Thăng Long – Hà Nội suốt hàng nghìn năm. Dọc hai bên sông hiện vẫn lưu giữ hệ thống làng nghề, đình chùa, di tích lịch sử và nhiều cộng đồng cư dân lâu đời. Trong định hướng quy hoạch mới, các giá trị đó sẽ được kết nối thông qua hệ thống công viên, không gian văn hóa, tuyến du lịch cảnh quan và các trục giao thông ven sông. Những khu vực như Cổ Loa, Bát Tràng hay cầu Long Biên được xác định là các điểm nhấn di sản trong cấu trúc phát triển mới của Thủ đô.

Điều đáng chú ý là cùng với định hướng phát triển không gian xanh, quy hoạch lần này vẫn đặt yêu cầu bảo vệ nghiêm ngặt hành lang thoát lũ, hệ thống mặt nước và hệ sinh thái tự nhiên. Đây được xem là nguyên tắc quan trọng nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa phát triển đô thị với thích ứng biến đổi khí hậu.

Bước đi mang tính chiến lược

Một trong những nội dung nổi bật của Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm là định hướng phát triển Hà Nội theo mô hình “nén – xanh”, đồng thời mở rộng mạnh về không gian ngầm, không gian trên cao và hệ sinh thái đô thị số.

Sông Hồng giữ vai trò như “xương sống” kết nối các không gian đô thị. Ảnh: Phạm Hùng

Trong cấu trúc đó, sông Hồng giữ vai trò như “xương sống” kết nối các không gian đô thị, hành lang sinh thái và các cực phát triển mới của thành phố.

Theo quy hoạch, Hà Nội sẽ phát triển đồng bộ hệ thống giao thông liên vùng, các tuyến vành đai, mạng lưới đường sắt đô thị và mô hình TOD – phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng. Điều này tạo điều kiện mở rộng không gian phát triển sang các khu vực phía Bắc và phía Đông thành phố, đồng thời giảm áp lực cho khu vực trung tâm hiện hữu. Những cây cầu vượt sông cùng mạng lưới giao thông mới được kỳ vọng sẽ thúc đẩy liên kết vùng, hình thành các dòng chảy mới về dân cư, thương mại, dịch vụ và đổi mới sáng tạo.

Theo TS Nguyễn Quang, nguyên Giám đốc Chương trình định cư con người Liên Hợp quốc (UN-Habitat): Hà Nội hiện nay không còn phát triển trong phạm vi nội đô truyền thống mà đang mở rộng theo quy mô toàn Vùng Thủ đô. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là xây dựng hệ thống kết nối liên vùng đồng bộ, trong đó sông Hồng giữ vai trò trung tâm trong cấu trúc không gian mới.

Song song với hạ tầng giao thông, quy hoạch dành dung lượng lớn cho việc phát triển hệ thống công viên, hành lang xanh và không gian công cộng ven sông. Đây được xem là hướng đi quan trọng trong bối cảnh Hà Nội đang thiếu hụt không gian sinh hoạt cộng đồng và chịu áp lực ngày càng lớn về môi trường đô thị. Hành lang xanh ven sông sẽ góp phần cải thiện vi khí hậu, tăng khả năng thích ứng biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Thi công dự án cầu Ngọc Hồi. Ảnh: Phạm Hùng

Việc Hà Nội thông qua chủ trương đầu tư dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng với quy mô hơn 11.400ha được xem là bước cụ thể hóa định hướng quy hoạch này. Dự án bao gồm hệ thống giao thông ven sông, các cụm công viên sinh thái, không gian công cộng, chỉnh trị dòng chảy và tái thiết đô thị hai bên bờ sông.

Theo TS Nguyễn Quang, sông Hồng là tài sản chiến lược của Hà Nội nhưng đến nay vẫn chưa được khai thác tương xứng. Dòng sông không chỉ mang giá trị cảnh quan mà còn lưu giữ chiều sâu lịch sử, văn hóa và đời sống cộng đồng của Thủ đô qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng cho rằng, điều quan trọng nhất là phải giữ được sự hài hòa giữa phát triển và bảo tồn. Giá trị của sông Hồng không nằm ở mật độ xây dựng hay số lượng công trình ven sông, mà ở khả năng duy trì hành lang xanh, không gian mặt nước và bản sắc văn hóa của đô thị bên sông.

Trong bối cảnh Hà Nội hướng tới mục tiêu trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại và có sức cạnh tranh quốc tế, việc đưa sông Hồng trở lại vị trí trung tâm trong cấu trúc phát triển được xem là bước đi mang tính chiến lược. Cùng với thời gian, dòng sông này được kỳ vọng sẽ trở thành trục xanh kiến tạo diện mạo mới cho Thủ đô trong tương lai.

Lại Tấn

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/song-hong-truc-xanh-cua-thu-do-tuong-lai-749914.html