Sony công bố công nghệ truy vết nhạc tạo bởi AI

2 giờ trướcBài gốc

Trong cơn bão công nghệ đang càn quét toàn cầu, trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang vẽ lại bản đồ của ngành công nghiệp sáng tạo. Từ những bức tranh kỹ thuật số đoạt giải thưởng cho đến những bản hit triệu view được tạo ra chỉ trong vài giây, ranh giới giữa sự sáng tạo của con người và thuật toán máy móc ngày càng trở nên mong manh.

Tuy nhiên, đằng sau sự hào nhoáng của những giai điệu bắt tai do AI tạo ra là một khoảng tối pháp lý mênh mông, nơi công sức của hàng triệu nghệ sĩ đang bị "học lỏm" mà không hề có sự xin phép hay đền bù thỏa đáng.

Giữa bối cảnh hỗn mang đó, Tập đoàn Sony – một đế chế vừa nắm giữ công nghệ vừa sở hữu kho tàng âm nhạc khổng lồ – vừa tung ra một quân bài chiến lược có thể thay đổi hoàn toàn cục diện cuộc chơi. Đó là công nghệ định danh nguồn gốc âm nhạc AI, cho phép các nhạc sĩ, ca sĩ tìm lại được "đứa con tinh thần" của mình trong mớ hỗn độn của dữ liệu số và đòi lại quyền lợi xứng đáng.

Khi công nghệ trở thành thám tử giải mã bản quyền

Hệ thống mới của Sony không đơn thuần là một phần mềm so sánh giai điệu thông thường. Nó được ví như một "kính hiển vi" soi rọi vào tận cùng cấu trúc dữ liệu của các bản nhạc do AI tạo ra. Công nghệ này hoạt động dựa trên nguyên lý phân tích ngược, truy vết xem những tác phẩm nào, của nghệ sĩ nào đã được nạp vào bộ não của AI trong quá trình huấn luyện và quá trình sinh nội dung.

Điều đáng kinh ngạc là khả năng định lượng chi tiết đến mức khó tin của nó. Thay vì chỉ đưa ra những cảnh báo chung chung về việc vi phạm bản quyền, công nghệ của Sony có thể chỉ mặt đặt tên và đưa ra con số cụ thể về mức độ đóng góp của từng tác phẩm gốc. Hãy tưởng tượng một bản nhạc AI mới ra lò, hệ thống này có thể phán quyết rằng: "Bản nhạc này được cấu thành từ 30% phong cách của The Beatles, 10% âm hưởng của Queen và phần còn lại là sự tổng hợp ngẫu nhiên".

AI sẽ truy vết tìm nhạc có dấu hiệu AI

Sự minh bạch hóa này là một bước tiến vượt bậc về mặt kỹ thuật. Để đạt được độ chính xác đó, Sony đã thiết kế hai cơ chế vận hành linh hoạt, tùy thuộc vào mức độ hợp tác của các nhà phát triển AI. Trong trường hợp lý tưởng nhất, nếu đơn vị phát triển AI đồng ý "mở cửa" cho phép truy cập, công nghệ của Sony sẽ kết nối trực tiếp vào hệ thống mô hình cơ sở (base model) để trích xuất dữ liệu, đảm bảo kết quả phân tích chính xác tuyệt đối.

Tuy nhiên, Sony cũng lường trước được sự e dè và "đóng cửa" của các đối thủ cạnh tranh. Vì vậy, trong trường hợp không nhận được sự hợp tác, công nghệ này vẫn có thể hoạt động độc lập bằng cách so sánh, đối chiếu bản nhạc AI thành phẩm với kho dữ liệu âm nhạc khổng lồ hiện có để đưa ra các ước tính có độ tin cậy cao.

Đứng sau thành tựu này là Sony AI, bộ phận nghiên cứu và phát triển mũi nhọn của tập đoàn. Sự ra đời của công nghệ này không chỉ là một bài báo cáo khoa học được chấp nhận tại các hội nghị quốc tế, mà nó là lời giải cho bài toán hóc búa nhất của kỷ nguyên AI tạo sinh (Generative AI): vấn đề quy kết trách nhiệm.

Trong thế giới học máy, các thuật toán thường hoạt động như những "hộp đen", nuốt trửng hàng tỷ dữ liệu đầu vào và nhả ra kết quả mà đôi khi chính người lập trình cũng không giải thích nổi nguồn gốc. Công nghệ của Sony chính là chiếc chìa khóa để mở chiếc hộp đen đó, đưa ánh sáng công lý vào những góc khuất nơi mà quyền sở hữu trí tuệ đang bị xâm phạm một cách tinh vi và có hệ thống.

Cuộc chiến bản quyền trong kỷ nguyên "đạo nhạc" kỹ thuật số

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đã châm ngòi cho vô số vụ kiện tụng và tranh cãi nảy lửa trên toàn cầu. Các nhà phát triển AI, trong cơn khát dữ liệu để huấn luyện các cỗ máy ngày càng thông minh hơn, đã không ngần ngại vét sạch mọi thứ trên internet, từ âm nhạc, video cho đến các bài viết, bất chấp chúng có được bảo hộ bản quyền hay không.

Ngành công nghiệp âm nhạc, vốn đã từng lao đao vì nạn băng đĩa lậu và tải nhạc trái phép trong quá khứ, nay lại đối mặt với một kẻ thù mới còn nguy hiểm hơn gấp bội. Những bản nhạc AI nhái giọng các ca sĩ nổi tiếng như Drake, The Weeknd hay Taylor Swift tràn lan trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt nghe nhưng không hề mang lại một đồng doanh thu nào cho chủ sở hữu giọng hát thật.

Với tư cách là một "ông trùm" nắm giữ cả hai đầu chiến tuyến – vừa là gã khổng lồ công nghệ, vừa là chủ sở hữu của các hãng thu âm danh tiếng và nhà xuất bản âm nhạc hàng đầu thế giới (bao gồm cả việc kiểm soát một nửa danh mục bài hát của huyền thoại Michael Jackson) – Sony hiểu rõ hơn ai hết mối đe dọa này.

AI đang đe dọa bản quyền trong âm nhạc

Tại Nhật Bản, luật bản quyền bảo vệ quyền âm nhạc theo hai hạng mục riêng biệt: quyền tác giả (dành cho nhạc sĩ, nhà soạn nhạc) và quyền liên quan (dành cho người biểu diễn và nhà sản xuất bản ghi âm). Hệ thống phân phối tiền bản quyền hiện tại đã vận hành trơn tru trong nhiều thập kỷ qua các kênh như phim ảnh, truyền hình hay dịch vụ streaming. Tuy nhiên, sự xuất hiện của AI đã tạo ra một "lỗ hổng" lớn trong dòng chảy doanh thu này.

Công nghệ mới của Sony chính là nỗ lực để vá lại lỗ hổng đó. Mục tiêu tối thượng của họ là thiết lập một hệ thống phân phối doanh thu công bằng, nơi tiền từ các sản phẩm âm nhạc AI sẽ chảy ngược về túi của những người sáng tạo gốc dựa trên tỷ lệ đóng góp của họ. Nếu một mô hình AI sử dụng hàng ngàn bài hát để học cách sáng tác, và công nghệ của Sony xác định được danh tính của những bài hát đó, thì về lý thuyết, các chủ sở hữu quyền có thể yêu cầu nhà phát triển AI phải trả tiền bản quyền (royalties).

Điều này không chỉ mở ra một dòng doanh thu mới đầy tiềm năng mà còn đóng vai trò như một lá chắn thép, ngăn chặn hành vi vi phạm bản quyền thông qua việc sử dụng trái phép. Nó gửi đi một thông điệp mạnh mẽ rằng: Dữ liệu không phải là tài nguyên miễn phí, và sự sáng tạo của con người có giá trị cần được tôn trọng, ngay cả khi nó đã được chuyển hóa thành những dòng mã nhị phân.

Tương lai của sáng tạo: Hợp tác cùng phát triển hay đối đầu?

Tham vọng của Sony không chỉ dừng lại ở những nốt nhạc. Công nghệ định danh nguồn gốc này được thiết kế với tầm nhìn bao quát hơn nhiều, có khả năng mở rộng sang các lĩnh vực khác như video, trò chơi điện tử và thiết kế nhân vật. Lúc này, ngành công nghiệp anime và manga của Nhật Bản đang lo sốt vó vì AI có khả năng nhái lại phong cách vẽ đặc trưng chỉ trong tích tắc.

Trong bối cảnh đó, Sony AI cũng đã phát triển các phương pháp để ngăn chặn AI bắt chước phong cách của các xưởng phim danh tiếng như Studio Ghibli hay đơn giản là tạo ra những hình ảnh sao chép từ dữ liệu đã học. Đây là một bước đi chiến lược nhằm bảo vệ bản sắc văn hóa và tài sản trí tuệ của nền công nghiệp nội dung Nhật Bản trước làn sóng đồng nhất hóa của AI.

Mặc dù Sony cho biết vẫn chưa quyết định thời điểm cụ thể để đưa hệ thống này vào ứng dụng thực tế, nhưng lộ trình thương mại hóa đã bắt đầu manh nha. Tập đoàn này hình dung một tương lai nơi các công ty phát triển AI sẽ chủ động tích hợp công nghệ này vào mô hình của họ như một tiêu chuẩn đạo đức, và các công ty nội dung sẽ sử dụng nó như một công cụ đắc lực trên bàn đàm phán cấp phép. Tuy nhiên, từ viễn cảnh đến thực tế là một chặng đường dài đầy chông gai. Câu hỏi lớn nhất vẫn còn bỏ ngỏ: Liệu các nhà phát triển AI có thực sự muốn hợp tác?

Hiện tại, thái độ của thung lũng Silicon và giới công nghệ nói chung vẫn còn khá nhập nhằng. Nhiều ý kiến trong ngành cho rằng các công ty AI đang ưu tiên tối đa cho việc cải thiện hiệu suất và độ thông minh của mô hình, và họ ít quan tâm đến việc ngăn chặn vi phạm sở hữu trí tuệ, trừ khi bị pháp luật ép buộc.

Việc tích hợp một công nghệ "kiểm soát" như của Sony có thể làm chậm quá trình phát triển, tăng chi phí và thậm chí phơi bày những bí mật kinh doanh nhạy cảm về dữ liệu huấn luyện. Do đó, rất có thể chúng ta sẽ chứng kiến một cuộc giằng co quyết liệt giữa phe "bảo vệ bản quyền" và phe "tự do công nghệ".

Dẫu vậy, bước đi của Sony là một tín hiệu đáng mừng cho thấy cán cân quyền lực đang bắt đầu có sự dịch chuyển. Nó khẳng định rằng công nghệ không nhất thiết phải là kẻ thù của nghệ thuật. Nếu được định hướng đúng đắn, công nghệ có thể trở thành người bảo vệ, người kiến tạo môi trường công bằng cho sự sáng tạo thăng hoa. Cuộc chiến này không chỉ là về tiền bạc, mà là về sự tôn trọng đối với chất xám con người trong một thế giới ngày càng bị thống trị bởi máy móc. Và với công nghệ mới này, Sony đang đặt cược rằng trong tương lai, sự minh bạch và công bằng sẽ là đồng tiền có giá trị nhất.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/sony-cong-bo-cong-nghe-truy-vet-nhac-tao-boi-ai-246282.html