Dịch sốt xuất huyết đang quay trở lại với cường độ đáng báo động tại khu vực phía Nam khi số ca mắc tăng hơn 100% chỉ sau một năm.
Đáng lo ngại, người lớn – vốn từng được xem là nhóm ít nguy cơ – nay lại trở thành đối tượng tử vong hàng đầu. Trước diễn biến bất thường này, ngành y tế TP.HCM đã phát đi cảnh báo khẩn, đồng thời triển khai loạt biện pháp ứng phó toàn diện nhằm ngăn chặn kịch bản dịch bùng phát trên diện rộng.
Người lớn trở thành “tâm điểm tử vong”: Sự đảo chiều nguy hiểm
Những ngày đầu tháng 4.2026, hệ thống y tế phía Nam đồng loạt ghi nhận sự gia tăng đột biến của bệnh sốt xuất huyết. Theo báo cáo của Viện Pasteur TP.HCM, tình hình bệnh sốt xuất huyết Dengue tại khu vực phía Nam đang diễn biến vô cùng phức tạp với 25.254 ca mắc tích lũy từ đầu năm, tăng 102,6% so với cùng kỳ năm 2025.
Bệnh nhi mắc sốt xuất huyết điều trị tại một cơ sở y tế ở TP.HCM - Ảnh minh họa
Mức tăng trưởng vượt ngưỡng 100% không chỉ đơn thuần là con số thống kê mà còn là dấu hiệu cảnh báo rõ ràng về nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng. Đây là ngưỡng mà các chuyên gia dịch tễ học đánh giá có thể làm “vỡ trận” hệ thống kiểm soát nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời và đồng bộ.
Trong bức tranh chung đó, TP.HCM tiếp tục là điểm nóng với số ca mắc cao nhất khu vực. Chỉ riêng tuần 12 (từ 17 đến 23.3) thành phố ghi nhận 517 ca bệnh, nâng tổng số ca từ đầu năm lên hơn 12.700 trường hợp. Song song đó, hàng trăm ổ dịch mới liên tục xuất hiện, cho thấy vi rút Dengue đang lan nhanh trong cộng đồng đô thị đông đúc.
Điểm đáng lo ngại nhất của đợt dịch năm nay không nằm ở số ca mắc mà ở sự thay đổi nhóm nguy cơ. Nếu trước đây, sốt xuất huyết thường được xem là bệnh của trẻ em, thì hiện nay, thực tế đã hoàn toàn đảo ngược.
Thống kê cho thấy khoảng 80% (4/5 ca) trường hợp tử vong thuộc về người trên 15 tuổi. Điều này đồng nghĩa với việc người lớn đang trở thành nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của dịch bệnh.
Theo TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu – Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, sự chuyển dịch này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Ông nhận định: “Người lớn thường chủ quan, tự điều trị tại nhà hoặc đến bệnh viện muộn khi đã có dấu hiệu nặng. Trong khi đó, sốt xuất huyết ở người lớn có thể diễn tiến nhanh và phức tạp hơn, đặc biệt ở những người có bệnh nền".
Nhận định này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi nhận thức cộng đồng. Sốt xuất huyết không còn là “bệnh trẻ em” mà đã trở thành mối đe dọa với toàn bộ dân số.
TP.HCM kích hoạt hệ thống ứng phó đa tầng
Trước áp lực gia tăng nhanh chóng của dịch bệnh, ngành y tế TP.HCM đã triển khai chiến lược ứng phó toàn diện, từ điều trị đến dự phòng.
Ở tuyến điều trị, các bệnh viện được yêu cầu duy trì trạng thái sẵn sàng cao nhất. Việc chuẩn bị giường bệnh, khu cách ly, thuốc men và đặc biệt là dịch truyền được đặt lên hàng đầu nhằm đảm bảo khả năng tiếp nhận và điều trị kịp thời cho bệnh nhân.
Một trong những thay đổi quan trọng trong chỉ đạo chuyên môn là tập trung theo dõi sát nhóm bệnh nhân người lớn. Các cơ sở y tế được yêu cầu phát hiện sớm dấu hiệu cảnh báo, can thiệp kịp thời để ngăn chặn diễn tiến nặng.
Theo ông Châu, chìa khóa giảm tử vong nằm ở phát hiện sớm và xử trí đúng thời điểm. Nếu người bệnh đến viện muộn, nguy cơ biến chứng và tử vong sẽ tăng rất cao.
Nếu bệnh viện là “tuyến cuối”, thì công tác dự phòng lại là yếu tố quyết định khả năng kiểm soát dịch trong cộng đồng. Trung tâm kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) đang đóng vai trò trung tâm trong việc giám sát và phân tích dịch tễ.
Các khu vực có số ca mắc cao được theo dõi chặt chẽ, với mục tiêu phát hiện sớm ổ dịch và xử lý triệt để ngay từ đầu. Tỷ lệ xử lý ổ dịch được yêu cầu duy trì ở mức tối đa nhằm hạn chế lây lan.
Bên cạnh đó, các chiến dịch hưởng ứng phòng chống sốt xuất huyết cũng được triển khai đồng loạt, hướng tới việc thay đổi hành vi của người dân – yếu tố then chốt nhưng thường bị xem nhẹ.
Trong bối cảnh dịch lan nhanh, tuyến y tế cơ sở trở thành lực lượng then chốt. Các trạm y tế phường, xã được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để triển khai các biện pháp phòng chống ngay tại cộng đồng.
Truyền thông được đẩy mạnh, tập trung vào việc hướng dẫn người dân loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, chủ động phòng bệnh và đi khám sớm khi có triệu chứng.
Không chỉ dừng ở tuyên truyền, các chiến dịch diệt lăng quăng, phun hóa chất cũng được triển khai đồng loạt tại các khu vực có nguy cơ cao. Mục tiêu là cắt đứt chuỗi lây truyền ngay từ nguồn.
Sự trở lại của sốt xuất huyết trong năm 2026 cho thấy dịch bệnh này đang ngày càng khó lường. Không còn nhóm đối tượng “an toàn”, không còn vùng địa lý “miễn nhiễm”.
Do đó, bài học lớn nhất hiện nay là người dân không được được chủ quan. Chỉ khi người dân thay đổi hành vi, chủ động phòng bệnh và đi khám sớm, chúng ta mới có thể giảm thiểu số ca nặng và tử vong.
Trong bối cảnh hiện nay, chậm trễ không chỉ là rủi ro – mà có thể phải trả giá bằng sinh mạng.
Hồ Quang