Sáng ngày 10/4, tại Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) phối hợp với Đại sứ quán Liên bang Nga tại Việt Nam, Cơ quan Lưu trữ Liên bang Nga, Lưu trữ Viện Hàn lâm Khoa học Nga, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Bảo tàng Phòng không - Không quân tổ chức khai mạc trưng bày “Chuyến bay Liên hợp 37 - Biểu tượng hợp tác vũ trụ Việt Nam - Liên bang Nga”.
Triển lãm được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 65 năm chuyến bay đầu tiên của con người vào vũ trụ (12/4/1961 - 12/4/2026). Đồng thời, sự kiện tôn vinh chuyến bay Soyuz 37 - Liên hợp 37, năm 1980 - dấu mốc lần đầu tiên một công dân Việt Nam tham gia hành trình vũ trụ.
Nội dung trưng bày giới thiệu hệ thống tài liệu lưu trữ, hình ảnh, phim tư liệu và hiện vật tiêu biểu từ Việt Nam và Liên bang Nga. Nhiều hiện vật, kỷ vật gắn với chuyến bay Soyuz 37, trong đó có những hiện vật từng được mang theo vào không gian, được giới thiệu tới công chúng.
Trong khuôn khổ trưng bày, Ban Tổ chức ra mắt ấn phẩm “Việt Nam - Liên Xô: Giai đoạn đấu tranh vì hòa bình của Việt Nam - Hội nghị Paris” - kết quả hợp tác giữa cơ quan lưu trữ hai nước, được biên soạn song ngữ Việt - Nga, tập hợp nhiều tài liệu giá trị, trong đó có các tài liệu lần đầu tiên được công bố. Các ấn phẩm đã được số hóa dưới dạng ebook, cho phép công chúng tra cứu, trải nghiệm trực tiếp tại không gian trưng bày, đồng thời truy cập và tải về qua Cổng thông tin điện tử và fanpage chính thức của Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước. Việc đa dạng hóa hình thức tiếp cận góp phần đưa tài liệu lưu trữ đến gần hơn với công chúng trong bối cảnh chuyển đổi số.
Chuyến bay Soyuz 37 - Liên hợp 37 năm 1980 đã ghi dấu son đặc biệt, khi lần đầu tiên một người Việt Nam cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô thực hiện sứ mệnh ngoài không gian - là biểu tượng sinh động của tình hữu nghị, sự tin cậy chính trị và hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, Liên bang Nga ngày nay.
Trong khuôn khổ triển lãm, các phi hành gia người Nga Sergei Kutsverchkov, Sergei Mikayev và Andrei Fedyaev dưới quốc kỳ hai nước Việt Nam, Liên bang Nga trên Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS) đã gửi lời chào tới Thủ đô Hà Nội của Việt Nam cùng lời chúc quan hệ hai nước ngày càng phát triển.
“Từ ISS, chúng tôi, Sergei Kutsverchkov, Sergei Mikayev và Andrei Fedyaev, xin gửi đến quý vị ở Hà Nội, thủ đô nước Việt Nam, lời chào nồng nhiệt nhất”, các phi hành gia nói từ ISS.
Chuyến bay Soyuz 37 - Liên hợp 37 năm 1980 đã ghi dấu son đặc biệt, khi lần đầu tiên một người Việt Nam cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô thực hiện sứ mệnh ngoài không gian.
Một số vật dụng được Trung tướng Phạm Tuân mang theo lên vũ trụ năm 1980.
Ba-lô và găng tay đặc chủng của Trung tướng Phạm Tuân trong những ngày làm việc trên vũ trụ.
Bà Nguyễn Phương Nga - nguyên Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam (VUFO) tại buổi triển lãm.
Soyuz 37 là biểu tượng trong quan hệ hữu nghị cũng như hợp tác sau này giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, quan hệ ngoại giao Việt - Nga ngày càng sâu sắc, bền chặt.
Tổng thống Vladimir Putin khẳng định quan hệ giữa Nga và Việt Nam không hề bị tác động bởi những diễn biến nhanh chóng trên thế giới. Hợp tác giữa hai nước có nhiều điểm sáng như trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, năng lượng.
Quyết tâm thư của hai phi hành gia Phạm Tuân và Bùi Thanh Liêm gửi Quân ủy Trung ương ngày 10/07/1980 khẳng định đã sẵn sàng cho chuyến bay Soyuz 37.
Sự kiện Trung tướng Phạm Tuân bay vào vũ trụ năm 1980 được báo chí trong và ngoài nước đánh giá có ý nghĩa chính trị, lịch sử đồng thời củng cố vững chắc quan hệ hữu nghị, hợp tác Việt - Nga.
Vào lúc 21 giờ 33 phút 3 giây (giờ Mátxcơva) ngày 23/7/1980, từ sân bay vũ trụ Baikonur, tàu “Liên hợp 37” được phóng lên mang theo hai nhà du hành của Liên Xô và Việt Nam. Hai nhà du hành vũ trụ đã tiến hành 30 cuộc thí nghiệm viễn thám hàng không, đo và xây dựng bản đồ độ ẩm đất vùng sông Hồng, chuẩn bị xây dựng Trạm mặt đất Hoa Sen phục vụ thông tin liên lạc qua hệ Intersputnik.
Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam - ông Bezdetko Gennady Stepanovich(ngoài cùng bên trái) trao đổi cùng Trung tướng Phạm Tuân tại buổi triển lãm.
Trung tướng, Anh hùng Phạm Tuân (sinh năm 1947) là người Việt Nam và châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ vào ngày 23/7/1980 trên tàu Liên hợp 37 (Soyuz 37) thuộc chương trình Interkosmos của Liên Xô. Ông đã thực hiện 142 vòng quỹ đạo Trái đất trong 8 ngày, đánh dấu cột mốc lịch sử đưa Việt Nam trở thành quốc gia thứ 10 chinh phục không gian
Phát biểu tại buổi triển lãm, ông Bezdetko Gennady Stepanovich - Đại sứ Liên bang Nga tại Việt Nam - khẳng định chuyến bay Soyuz 37 là cột mốc quan trọng trong hành trình của con người chinh phục các vì sao. Đồng thời là minh chứng sinh động cho tình hữu nghị và hợp tác chặt chẽ giữa hai quốc gia.
Phong Sơn