Mục tiêu vốn hóa 1.750 tỷ USD và bức tranh tài chính phân hóa
SpaceX chính thức nộp hồ sơ IPO lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ, lên kế hoạch niêm yết trên sàn Nasdaq và Nasdaq Texas vào khoảng giữa tháng 6/2026 với mã giao dịch SPCX. Mục tiêu định giá của đợt phát hành này lên tới 1.750 tỷ USD, mức cao nhất trong lịch sử thị trường tài chính toàn cầu. Nếu đợt chào bán diễn ra đúng kế hoạch, doanh nghiệp hàng không vũ trụ này sẽ vượt qua kỷ lục IPO 25,6 tỷ USD do tập đoàn dầu khí Saudi Aramco thiết lập năm 2019. Đợt phát hành dự kiến thu hút dòng vốn lớn từ các tổ chức tài chính hàng đầu như Goldman Sachs, Morgan Stanley, Bank of America, Citigroup và J.P. Morgan trong vai trò bảo lãnh.
Báo cáo tài chính quý 1/2026 cho thấy bức tranh phân hóa rõ rệt giữa các mảng kinh doanh cốt lõi. Tổng doanh thu của SpaceX đạt 4,69 tỷ USD, nhưng công ty ghi nhận khoản lỗ hoạt động lên tới 1,94 tỷ USD. Hoạt động cung cấp internet vệ tinh Starlink là điểm sáng duy nhất khi tạo ra 1,19 tỷ USD lợi nhuận. Sự sụt giảm biên lợi nhuận tổng thể xuất phát chủ yếu từ mảng trí tuệ nhân tạo (AI). Việc sáp nhập xAI vào tháng 2/2026 kéo theo khoản lỗ 2,47 tỷ USD trên 818 triệu USD doanh thu từ bộ phận này. Nhu cầu phát triển hạ tầng AI chiếm đến 76% trong tổng số 10,1 tỷ USD chi phí vốn của công ty trong quý đầu năm.
Cơ cấu quản trị đặc thù và định hướng khai thác trung tâm dữ liệu không gian
Hồ sơ IPO tiết lộ cấu trúc quản trị được thiết kế đặc biệt để tỷ phú Elon Musk duy trì quyền kiểm soát toàn diện tại công ty. Thông qua việc phát hành cổ phiếu loại B với tỷ lệ 10 phiếu bầu trên mỗi cổ phần, nhà sáng lập này nắm giữ 85,1% quyền biểu quyết. Ngược lại, cổ phiếu loại A chào bán ra công chúng chỉ có một phiếu bầu. Các điều khoản ràng buộc pháp lý cũng được thiết lập khắt khe, bao gồm yêu cầu giải quyết khiếu nại qua trọng tài, ngăn chặn nguy cơ Elon Musk bị bãi nhiệm bởi các cổ đông khác. Chế độ đãi ngộ của Hội đồng quản trị dành cho ông được gắn liền với các chỉ tiêu dài hạn như đưa con người lên sao Hỏa và xây dựng mạng lưới trung tâm dữ liệu vũ trụ công suất 100 terawatt.
Kế hoạch doanh thu tương lai của SpaceX phụ thuộc lớn vào các công nghệ chưa được thương mại hóa toàn diện, nổi bật là dự án vận hành các trung tâm dữ liệu chạy bằng năng lượng mặt trời ngoài không gian để khai thác thị trường tiềm năng trị giá 28.500 tỷ USD. Dựa trên hạ tầng AI hiện có, công ty đã ký thỏa thuận cung cấp năng lực tính toán từ các cụm máy chủ Colossus cho Anthropic với giá trị 1,25 tỷ USD mỗi tháng, kéo dài đến tháng 5/2029. Ở chiều ngược lại, các tính năng tạo hình ảnh của chatbot Grok đang khiến công ty đối mặt với một số rủi ro pháp lý khi bị nêu tên là bị cáo trong nhiều vụ kiện dân sự liên quan đến bản quyền.
Khánh Linh (t/h)