Startup Việt có thể đổi vận nếu được tiếp cận sâu hệ sinh thái AI Google

một giờ trướcBài gốc

Trong nhiều năm, Việt Nam thường được xem như trung tâm gia công phần mềm giá rẻ, nơi có lực lượng kỹ sư đông đảo nhưng chủ yếu làm dịch vụ cho các công ty nước ngoài. Thế nhưng, làn sóng AI tạo sinh đang mở ra cơ hội hiếm hoi để các hãng công nghệ Việt Nam bước sang một vai trò hoàn toàn khác: xây dựng sản phẩm AI cho thị trường toàn cầu.

Thông báo gần đây từ Google cho thấy Việt Nam đang dần được đặt vào trung tâm của chiến lược đó. Google Cloud vừa công bố mở rộng hợp tác với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM (SIHUB), Cơ quan Phát triển Doanh nghiệp Singapore (EnterpriseSG) và Bộ Truyền thông và Kỹ thuật số Indonesia (Komdigi) để thiết lập một hành lang đổi mới sáng tạo dành cho startup AI tại Đông Nam Á, kết nối khu vực với Thung lũng Silicon (Mỹ).

Chương trình Google for Startups Accelerator: Southeast Asia (Tăng tốc khởi nghiệp của Google dành cho Đông Nam Á) không chỉ đơn thuần là một khóa tăng tốc startup như trước đây. Google đang trao cho các startup Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, cơ hội tiếp cận một phần hệ sinh thái AI tiên tiến nhất của hãng: Tensor Processing Units (TPU), Gemini Enterprise Agent Platform, Agentic Data Cloud, Google Antigravity, các mô hình Gemini thế hệ mới, cùng khoản tín dụng đám mây tối đa 350.000 USD cho mỗi startup được chọn.

TPU là chip AI do Google tự thiết kế để huấn luyện và vận hành các mô hình AI quy mô lớn.

Gemini Enterprise Agent Platform là nền tảng giúp doanh nghiệp xây dựng các agentic AI, tức các hệ thống AI có khả năng tự hành động, tự phối hợp và xử lý công việc thay cho con người.

Được Google công bố tại sự kiện Cloud Next 2026 hồi tháng 4, Agentic Data Cloud là kiến trúc dữ liệu AI thế hệ mới được thiết kế để phục vụ các hệ thống agentic AI.

Google Antigravity là nền tảng phát triển agentic AI thế hệ mới.

Startup Việt Nam có cơ hội vượt rào cản chi phí tính toán

Khóa đầu tiên của Google for Startups Accelerator: Southeast Asia dự kiến bắt đầu từ tháng 8/2026, với 25 startup được lựa chọn tham gia chương trình kéo dài 3 tháng theo hình thức không đổi cổ phần.

Đây có thể là bước ngoặt lớn nhất của hệ sinh thái startup AI Việt Nam kể từ trước tới nay.

Điểm quan trọng đầu tiên nằm ở chi phí tính toán. Trong thời đại AI tạo sinh, năng lực tính toán gần như là “dầu mỏ mới”. Muốn phát triển AI chất lượng, startup AI Việt Nam phải có GPU (bộ xử lý đồ họa) hoặc TPU mạnh mẽ, cùng hệ thống hạ tầng đủ lớn để huấn luyện và vận hành mô hình. Tuy nhiên, những thứ này rất đắt đỏ. Chỉ riêng chi phí suy luận cho mô hình AI cũng có thể đốt hàng trăm nghìn USD mỗi tháng.

Đó là lý do phần lớn startup AI Việt Nam hiện nay vẫn chủ yếu xây dựng chatbot hoặc giao diện dựa trên API (giao diện lập trình ứng dụng) của Google, OpenAI hay Anthropic, thay vì tự phát triển công nghệ AI lõi.

Song khi Google mở quyền truy cập TPU và cấp tín dụng đám mây lên tới 350.000 USD, bài toán chi phí sẽ thay đổi. Với startup AI Việt Nam, việc được tiếp cận hạ tầng này chẳng khác nào đội đua nhỏ bất ngờ được sử dụng công nghệ của giải đua xe Công thức 1.

Những startup từng không đủ tiền để huấn luyện AI tiếng Việt chuyên sâu giờ có thể thử nghiệm các mô hình lớn hơn. Những công ty AI y tế từng phải giới hạn số lượng người dùng vì chi phí suy luận quá cao nay có thể mở rộng sản phẩm. Startup AI đa phương thức sẽ có cơ hội bước vào những lĩnh vực trước đây gần như nằm ngoài khả năng tài chính.

Infographic: SV

Google kéo startup Đông Nam Á vào cuộc đua agentic AI

Điều đáng chú ý là Google không chỉ đơn thuần hỗ trợ hạ tầng cho startup Đông Nam Á, mà muốn kéo họ vào cuộc đua agentic AI. Đây là lĩnh vực được dự báo sẽ trở thành chiến trường cạnh tranh lớn nhất của ngành AI trong giai đoạn 2026 - 2028.

Vài năm qua, AI tạo sinh chủ yếu được người dùng biết đến qua các chatbot như Google Gemini hay ChatGPT của OpenAI. Tuy nhiên, các hãng công nghệ đang chuyển hướng sang phát triển agentic AI. Google gọi hướng đi này là Agentic Enterprise.

Việc được tiếp cận sâu hệ sinh thái của Google có thể mở ra thế hệ công ty AI hoàn toàn khác so với các startup phần mềm dịch vụ truyền thống.

Trước đây, một startup phần mềm doanh nghiệp thường bán bảng điều khiển dữ liệu hoặc công cụ quản lý quy trình làm việc.

Song trong thời đại agentic AI, startup có thể xây dựng các “nhân viên AI”. Một công ty logistics có thể tạo AI tự tối ưu tuyến giao hàng và tự xử lý các tình huống phát sinh trong vận chuyển. Một startup tuyển dụng có thể phát triển AI tự phỏng vấn ứng viên và đánh giá hồ sơ. Một startup pháp lý có thể xây dựng hệ thống AI tự đọc hợp đồng, phát hiện rủi ro và đề xuất điều khoản thương lượng.

Giá trị của các hệ thống agentic AI có thể cao hơn nhiều so với chatbot thông thường. Đó cũng là lý do Google đang đẩy mạnh nền tảng phát triển agentic AI như Antigravity.

Nếu nhìn theo hướng chiến lược, Google dường như muốn biến Đông Nam Á thành trung tâm phát triển AI doanh nghiệp cho thị trường toàn cầu.

Hiện nay, Mỹ dẫn đầu về các mô hình AI nền tảng, còn Trung Quốc nổi bật ở ứng dụng AI phục vụ người tiêu dùng. Trong khi đó, Đông Nam Á lại có thế mạnh khác: số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ rất lớn, mức độ chuyển đổi số chưa đồng đều và nhu cầu tự động hóa ngày càng tăng.

Những yếu tố này khiến Đông Nam Á trở thành môi trường phù hợp để phát triển các giải pháp AI cho doanh nghiệp.

Riêng Việt Nam có nhiều lợi thế nhờ đội ngũ kỹ sư phần mềm đông đảo, chi phí phát triển thấp hơn so với Mỹ và Singapore, đồng thời năng lực xây dựng sản phẩm công nghệ cũng đang cải thiện nhanh chóng.

Startup Việt cần mạng lưới kết nối toàn cầu và uy tín để bứt phá

Một điểm rất đáng chú ý trong chương trình mới của Google là các nhóm sáng lập sẽ được đào tạo chuyên sâu về xây dựng agentic AI, kỹ thuật tối ưu ngữ cảnh cho AI, vận hành mô hình ngôn ngữ lớn, điều phối hệ thống nhiều agentic AI tại các trung tâm của Google, NIC và SIHUB.

Giá trị của chương trình này lớn hơn cả khoản tín dụng điện toán đám mây được hỗ trợ.

Trong ngành AI hiện nay, nhu cầu nhân lực chất lượng cao không còn tập trung ở các vị trí lập trình giao diện hay hệ thống truyền thống nữa, mà đang chuyển sang vai trò mới như kiến trúc sư hệ thống AI, kỹ sư xây dựng agentic AI, tối ưu suy luận AI, vận hành mô hình ngôn ngữ lớn và tối ưu ngữ cảnh AI. Đây đều là những kỹ năng còn rất mới và gần như chưa được đào tạo bài bản tại Việt Nam.

Nếu nhiều startup AI Việt Nam có cơ hội làm việc và học hỏi trực tiếp từ các đội kỹ thuật của Google Cloud, Google DeepMind cùng hệ sinh thái AI tại Google, tác động tạo ra sẽ rất lớn. Không chỉ giúp vài startup phát triển nhanh hơn, chương trình của Google còn có thể góp phần hình thành thế hệ kỹ sư AI mới cho thị trường Việt Nam.

Quan trọng hơn, chương trình này giúp các startup AI Việt Nam tiếp cận điều mà họ còn thiếu: mạng lưới kết nối toàn cầu.

Điểm yếu cố hữu của một số startup Việt Nam là giỏi kỹ thuật nhưng hạn chế khả năng mở rộng quốc tế. Nhiều công ty có sản phẩm tốt nhưng thiếu kết nối với khách hàng doanh nghiệp lớn, thiếu quan hệ với quỹ đầu tư toàn cầu và thiếu kinh nghiệm xây dựng sản phẩm theo chuẩn quốc tế.

Google đang tìm cách thu hẹp khoảng cách này bằng mô hình “hành lang đổi mới sáng tạo”. Theo đó, startup Đông Nam Á sẽ được đưa trực tiếp đến những trung tâm công nghệ tại bang California (Mỹ) để kết nối với mạng lưới nhà đầu tư.

Trong thế giới startup, uy tín là một loại tài sản rất quan trọng. Một startup AI của Việt Nam nếu được Google lựa chọn, tham gia đào tạo tại trụ sở công ty ở thành phố Mountain View (bang California) và xuất hiện trong hệ sinh thái Google Cloud thì sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận khách hàng quốc tế hơn trước rất nhiều. Điều đó đặc biệt quan trọng trong giai đoạn AI đang bước vào cuộc đua quy mô toàn cầu.

Việt Nam có một lợi thế rất lớn mà nhiều người chưa đánh giá đúng: dữ liệu địa phương. Các mô hình AI quốc tế thường rất mạnh với tiếng Anh, nhưng vẫn còn hạn chế khi xử lý tiếng Việt, bối cảnh văn hóa Việt Nam, quy trình vận hành của doanh nghiệp Việt và dữ liệu chuyên ngành trong nước. Đây chính là cơ hội để startup Việt Nam xây dựng các hệ thống AI với lợi thế về dữ liệu riêng mà đối thủ khó sao chép. Ví dụ: AI pháp lý hiểu luật Việt Nam; AI y tế đọc và phân tích bệnh án tiếng Việt; AI giáo dục tối ưu cho học sinh Việt Nam; AI doanh nghiệp phù hợp với quy trình của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước.

Khi kết hợp lợi thế dữ liệu địa phương với hạ tầng của Google, startup Việt Nam có thể tạo ra sản phẩm AI khó bị thay thế bởi hãng công nghệ quốc tế.

Google for Startups Accelerator: Southeast Asia dự kiến bắt đầu vào tháng 8/2026, kéo dài 3 tháng. Ảnh chụp màn hình

Nhiều thách thức với các startup AI Việt Nam

Tất nhiên, cơ hội lớn không đồng nghĩa con đường dễ dàng.

Ngay cả khi có năng lực tính toán và công nghệ, startup AI Việt Nam vẫn đối mặt nhiều thách thức như thiếu nhân lực AI lõi và thiếu dữ liệu sạch quy mô lớn; chưa có kinh nghiệm bán hàng B2B (giao dịch giữa các doanh nghiệp) toàn cầu; không đủ nguồn lực tài chính để giữ chân kỹ sư AI giỏi; cạnh tranh khốc liệt với startup nước ngoài.

Ngoài ra, cuộc đua trong lĩnh vực agentic AI đang rất khốc liệt. Các tập đoàn công nghệ lớn như Google, Microsoft, Amazon đều muốn nắm vai trò dẫn đầu trong hạ tầng AI dành cho doanh nghiệp. Vì vậy, startup Việt Nam không chỉ cạnh tranh với nhau mà còn phải đối đầu trực tiếp với các công ty trên thế giới.

Điều quan trọng không chỉ là khoản hỗ trợ 350.000 USD hay vài tháng đào tạo tại Thung lũng Silicon. Điểm đáng chú ý hơn là gã khổng lồ công nghệ như Google đang xem Việt Nam là thị trường AI chiến lược, cùng nhóm với Singapore và Indonesia, thay vì nơi gia công phần mềm.

Dễ thấy vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu có thể đang thay đổi theo hướng tích cực hơn. Nếu tận dụng tốt cơ hội này, giai đoạn 2026 - 2030 có thể sẽ xuất hiện một số startup Việt Nam phát triển sản phẩm AI nổi tiếng cho thị trường quốc tế, chứ không chỉ tập trung vào thị trường trong nước rồi mới mở rộng ra nước ngoài.

Ông Vũ Quốc Huy - Giám đốc NIC - cho biết chương trình mới của Google sẽ đóng vai trò cầu nối giữa các startup công nghệ tiên phong ở Việt Nam với các đối tác tại Singapore và Thung lũng Silicon, thúc đẩy chuyển hóa các thành tựu nghiên cứu thành sản phẩm phục vụ doanh nghiệp và công nghiệp.

Về phần mình, ông Marc Woo - Tổng giám đốc Google Việt Nam - nói, trong 4 năm qua, các chương trình Google for Startups đã hỗ trợ hơn 500 startup Việt Nam đạt quy mô thương mại.

Theo ông, nhiều doanh nghiệp Việt Nam từng tham gia chương trình đã ghi nhận những bước phát triển đáng kể. Trong đó, Buymed đã phát triển từ nền tảng thương mại điện tử trong nước thành doanh nghiệp dẫn đầu khu vực ở lĩnh vực công nghệ y tế; Reforged Labs xây dựng vị thế toàn cầu trong lĩnh vực sáng tạo ứng dụng AI; GIMO và TopCV đang tham gia tích cực vào các chương trình chuyển đổi số quốc gia.

"Việc tiếp tục hợp tác với NIC và SIHUB sẽ giúp các nhà sáng lập Việt Nam tiếp cận hệ sinh thái AI tích hợp toàn diện, dịch vụ tư vấn kỹ thuật và mạng lưới các trung tâm công nghệ toàn cầu. Qua đó, họ có thể xây dựng, thương mại hóa và mở rộng các giải pháp tiên phong, góp phần thúc đẩy nền kinh tế số và nguồn nhân lực AI của Việt Nam vươn tầm quốc tế", ông Marc Woo chia sẻ.

Sơn Vân

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/startup-viet-co-the-doi-van-neu-duoc-tiep-can-sau-he-sinh-thai-ai-google-252584.html