Chuyến bay mang theo ba nhà du hành người Mỹ và một chuyên gia người Canada đang băng qua khoảng không vô tận, sẵn sàng xô đổ mọi kỷ lục về khoảng cách xa nhất mà con người từng vươn tới tính từ Trái Đất. Mang trên vai kỳ vọng tiếp nối chương trình Apollo lừng lẫy bị bỏ ngỏ từ năm 1972, phi hành đoàn đang gửi về những dữ liệu khoa học vô giá, song song với việc đối mặt những thử thách sinh hoạt vô cùng chân thực giữa môi trường vi trọng lực.
Tàu Orion chuẩn bị đưa các phi hành gia ngắm mặt tối của Mặt Trăng
Tầm nhìn lịch sử của sứ mệnh Artemis 2
Xuyên suốt những ngày qua, Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) liên tục ghi nhận sự hài lòng tuyệt đối về tiến độ di chuyển của con tàu Orion. Cỗ máy tối tân này đã thực hiện thành công thao tác kích hoạt động cơ đẩy then chốt để thoát khỏi quỹ đạo Trái Đất. Từ buồng lái, phi công Victor Glover đã truyền về mặt đất một thông điệp đầy cảm xúc, miêu tả hình ảnh Trái Đất đang dần thu bé lại trong khi Mặt Trăng ngày một hiện diện khổng lồ trước mắt.
Đêm Chủ nhật rạng sáng thứ Hai (giờ Mỹ muộn hơn giờ Việt Nam 12 tiếng) đánh dấu một khoảnh khắc chuyển giao lực hấp dẫn quan trọng, khi tàu Orion chính thức tiến sâu vào vùng ảnh hưởng của Mặt Trăng. Tại ranh giới này, lực hút từ vệ tinh tự nhiên bắt đầu lấn át hoàn toàn lực hấp dẫn của Trái Đất, kéo con tàu trôi dạt vào một quỹ đạo hoàn toàn mới. Hành trình này sẽ chính thức xô đổ kỷ lục về khoảng cách mà các phi hành gia trên tàu Apollo 13 từng thiết lập vào năm 1970, thời điểm họ buộc phải hủy bỏ nhiệm vụ hạ cánh do sự cố nổ bình oxy và phải bay vòng qua Mặt Trăng để tìm đường sống sót.
Nếu mọi tính toán quỹ đạo diễn ra suôn sẻ, phi hành đoàn bao gồm ba đại diện nước Mỹ là Victor Glover, Christina Koch, Reid Wiseman cùng chuyên gia Canada Jeremy Hansen sẽ ghi danh vào lịch sử với tư cách là những con người bay xa Đất Mẹ nhất. So sánh với các chuyến bay Apollo trong thập niên 1960 và 1970 vốn lướt qua bề mặt Mặt Trăng ở khoảng cách cực gần khoảng 70 dặm, tàu Orion sẽ duy trì độ cao an toàn ở mức hơn 4.000 dặm tại điểm tiếp cận gần nhất. Quyết định mở rộng khoảng cách này mang lại một lợi thế quan sát tuyệt vời. Các phi hành gia có cơ hội chiêm ngưỡng bề mặt hình cầu trọn vẹn của Mặt Trăng, bao quát cả những vùng cực băng giá đầy bí ẩn.
Trong suốt sáu giờ bay lướt qua vùng khuất, phi hành đoàn sẽ thực hiện nhiệm vụ quan sát thiên thể bằng mắt thường kết hợp cùng hệ thống máy ảnh tối tân. Điểm nhấn rực rỡ nhất trong chặng đường này là việc tận mắt ngắm nhìn Lòng chảo Orientale, một cấu trúc địa chất khổng lồ được ví như hẻm núi Grand Canyon của Mặt Trăng với hình dáng tựa như một tấm bia ngắm.
Mái tóc của nữ phi hành gia Christina Koch tạo nên khung cảnh nên thơ khi ngắm Trái Đất
Nữ phi hành gia Christina Koch đã chia sẻ sự phấn khích tột độ của toàn đội khi trở thành những đôi mắt sinh học đầu tiên trong lịch sử nhân loại được chiêm ngưỡng trực tiếp miệng hố thiên thạch khổng lồ này. Để có được sự nhạy bén trong quan sát, cả bốn nhà du hành đều trải qua quá trình đào tạo địa chất học gắt gao. Họ phải ghi nhớ nằm lòng 15 đặc điểm địa hình cốt lõi trên bề mặt vệ tinh, từ các dòng dung nham cổ đại cho đến những hố va chạm khổng lồ, nhằm phục vụ công tác định hướng và thu thập dữ liệu quang học rành mạch nhất.
Thử thách sinh tồn đời thường và khát vọng vươn tới năm 2028
Trái ngược với những khung cảnh tráng lệ bên ngoài ô cửa sổ, không gian sinh hoạt bên trong khoang lái lại đang thử thách sự kiên nhẫn của các nhà du hành. Phi hành đoàn liên tục báo cáo về sự cố hỏng hóc đối với một trong những thiết bị sinh hoạt thiết yếu nhất trên tàu: hệ thống nhà vệ sinh. Cụm thiết bị này đã bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu trục trặc ngay sau thời điểm phóng lên quỹ đạo vào thứ Tư tuần trước và duy trì tình trạng hoạt động chập chờn. Các kỹ sư tại trung tâm điều khiển nghi ngờ nguyên nhân xuất phát từ việc nước đá đóng băng, làm tắc nghẽn đường ống xả khiến chất thải lỏng không thể bị tống hoàn toàn ra ngoài không gian.
Trong thời gian chờ đợi các biện pháp khắc phục kỹ thuật, trung tâm điều hành không gian đã hướng dẫn các phi hành gia quay trở lại sử dụng túi thu gom dự phòng. Sự cố này mang đến những bất tiện không nhỏ, đi kèm với báo cáo về mùi khó chịu phát ra từ khu vực vệ sinh được thiết kế âm dưới sàn khoang lái. Phó giám đốc chương trình Orion, bà Debbie Korth, thừa nhận việc thiết kế và duy trì hoạt động của hệ thống vệ sinh không gian luôn là một thách thức kỹ thuật cam go, gợi nhắc lại những rắc rối tương tự từng xảy ra thường xuyên trong kỷ nguyên tàu con thoi. Mặc dù vậy, Người đứng đầu nhóm quản lý sứ mệnh John Honeycutt vẫn tỏ ra lạc quan, khẳng định phi hành đoàn đã được huấn luyện bài bản để đối phó và quản lý trơn tru những tình huống sinh hoạt khẩn cấp này.
Vượt lên trên những rắc rối kỹ thuật đời thường, tinh thần của phi hành đoàn luôn được duy trì ở mức cao nhất. Buổi sáng Chủ nhật của họ bắt đầu bằng giai điệu nhạc pop sôi động của nghệ sĩ Chappell Roan, theo sau là một bữa sáng tiêu chuẩn với trứng tráng và cà phê nóng. Chỉ huy Reid Wiseman đã truyền đi một thông điệp đầy năng lượng về trung tâm điều khiển Houston, nhấn mạnh sự phấn chấn của toàn đội. Giây phút kết nối trực tiếp với những cô con gái nhỏ từ khoảng cách hàng trăm ngàn dặm đã mang lại cho ông một nguồn sức mạnh tinh thần to lớn, được ông miêu tả là khoảnh khắc vĩ đại nhất trong toàn bộ cuộc đời.
Viên gạch nền móng cho Trạm Gateway và Hành tinh Đỏ
Khối lượng dữ liệu kỹ thuật, y sinh và quang học khổng lồ thu thập được từ sứ mệnh này là chìa khóa vạn năng để NASA mở toang cánh cửa bước vào kỷ nguyên định cư vũ trụ. Những bài học đắt giá về việc vận hành các thiết bị hỗ trợ sự sống và điều hướng thủ công sẽ được chuyển hóa thành các bản nâng cấp phần mềm và phần cứng cho Artemis 3. Sứ mệnh tiếp theo mang một trọng trách lịch sử vĩ đại: đưa con người đặt chân xuống vùng cực Nam của Mặt Trăng. Khu vực này ẩn chứa những miệng núi lửa vĩnh viễn chìm trong bóng tối, được tin là nơi cất giấu trữ lượng nước đá khổng lồ. Nguồn tài nguyên vô giá này có thể được khai thác để cung cấp nước sinh hoạt, đồng thời phân tách thành hydro và oxy lỏng để làm nhiên liệu cho tên lửa.
Thành công của chuyến bay hiện tại sẽ tạo ra một cú hích lớn, đẩy nhanh tiến độ xây dựng Trạm vũ trụ Gateway. Khác với Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) đang bay ở quỹ đạo thấp, Gateway sẽ neo đậu tại một quỹ đạo nhHalo quanh Mặt Trăng. Nó sẽ hoạt động như một bến cảng trung chuyển, một trung tâm chỉ huy và một trạm tiếp nhiên liệu vĩnh cửu. Kinh nghiệm đối phó với bức xạ và những rối loạn tâm sinh lý của bốn phi hành gia sẽ trực tiếp định hình thiết kế lớp vỏ bảo vệ cho Gateway.
Toàn bộ chương trình Artemis, với những bước đi thận trọng nhưng đầy tham vọng, thực chất là một cuộc diễn tập quy mô lớn cho mục tiêu tối thượng: đưa con người đổ bộ lên Sao Hỏa. Việc xây dựng một hệ sinh thái sống tự cung tự cấp xa rời Đất Mẹ đòi hỏi một sự hoàn hảo tuyệt đối về mặt công nghệ. Bốn nhà du hành trên con tàu Orion ngày hôm nay đang rèn giũa những khối kim loại và những chuỗi thuật toán thành những viên gạch vững chắc nhất, xây dựng nền móng cho một tương lai nơi nhân loại vươn mình trở thành một giống loài liên hành tinh thực thụ.
Bùi Tú