Ngày 23/3/2026, Bộ Kinh tế Mexico chính thức công bố mức thuế chống bán phá giá tạm thời đối với thép HRC nhập khẩu từ Trung Quốc và Việt Nam. Hai đại diện lớn nhất của ngành thép Việt là Tập đoàn Hòa Phát (Hose: HPG) và Formosa Hà Tĩnh bị áp mức thuế lần lượt là 0,1960 USD/kg và 0,1969 USD/kg.
Quy đổi ra đơn vị tấn, mức thuế này xấp xỉ 200 USD/tấn – một con số đủ để khiến bất kỳ doanh nghiệp xuất khẩu nào cũng phải “chùn chân”. Thế nhưng, phản ứng từ thị trường và các tổ chức phân tích lại tỏ ra khá điềm tĩnh. Tại sao lại có sự mâu thuẫn này?
Nếu nhìn sâu vào số liệu thực tế, câu chuyện Mexico áp thuế giống như một “phát súng bắn vào khoảng không”. Bởi lẽ, sản lượng xuất khẩu đã “về không” từ trước, theo dữ liệu từ Kafi Research, xuất khẩu HRC từ Việt Nam sang Mexico trong năm 2025 đã sụt giảm kỷ lục hơn 99%, chỉ còn lại vỏn vẹn vài nghìn tấn.
Với Hòa Phát, một doanh nghiệp vừa lập kỷ lục bán hàng hơn 10 triệu tấn thép trong năm 2025, thì con số vài nghìn tấn sang Mexico thực sự chỉ như “muối bỏ bể”.
Thêm vào đó, không phải đợi đến khi bị áp thuế Hòa Phát mới rút lui. Ngay từ khi Mexico khởi xướng điều tra vào tháng 3.2025, các doanh nghiệp Việt đã chủ động điều tiết dòng hàng. Thay vì cố đấm ăn xôi tại thị trường Mỹ Latinh đang đầy rẫy các rào cản bảo hộ, Hòa Phát đã âm thầm thực hiện cú “xoay trục” chiến lược.
Mặt khác, trong khi gặp khó tại Mexico, Hòa Phát lại liên tiếp nhận tin vui từ các thị trường lớn hơn. Tháng 7.2025, EU tuyên bố không áp thuế chống bán phá giá đối với HRC của Hòa Phát (trong khi các đối thủ khác chịu mức 12,1%).
Trước đó, thị trường Ấn Độ cũng đưa ra quyết định tương tự. Điều này cho thấy hệ thống quản trị và minh bạch dữ liệu của Hòa Phát đã đạt chuẩn quốc tế, giúp họ tự tin vượt qua các rào cản pháp lý khắt khe nhất.
Câu chuyện tại Mexico còn hé lộ một toan tính lớn hơn của tỷ phú Trần Đình Long. Trong bối cảnh các quốc gia tăng cường bảo hộ bằng thuế quan, việc sở hữu một thị trường nội địa khổng lồ là tấm khiên vững chắc nhất.
Hiện tại, nhu cầu HRC trong nước vẫn đang trong tình trạng “cung không đủ cầu”. Với việc dự án Dung Quất 2 dự kiến hoạt động đầy đủ công suất 12 triệu tấn thép/năm vào cuối năm 2026, Hòa Phát đang hướng tới mục tiêu làm chủ hoàn toàn thị trường nội địa. Việc bị áp thuế tại một thị trường xa xôi và nhỏ lẻ như Mexico vô tình lại đẩy nhanh quá trình “hồi mã thương”, giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực để thay thế hàng nhập khẩu ngay tại sân nhà.
Mexico áp thuế thép Việt có thể là một tín hiệu không vui về xu hướng bảo hộ toàn cầu, nhưng đối với Hòa Phát, đây không phải là một cú sốc tài chính. Ngược lại, nó minh chứng cho sự nhạy bén của một tập đoàn hàng đầu: Biết rút lui đúng lúc tại những thị trường rủi ro để dồn lực cho những mặt trận chiến lược hơn.
Thực hư câu chuyện áp thuế, vì vậy, cần được nhìn nhận như một bước chuyển dịch tất yếu trong tiến trình vươn tầm toàn cầu của thép Việt – nơi mà sự minh bạch và năng lực nội tại mới là vũ khí tối thượng, chứ không phải là cuộc đua về giá rẻ.
Tú Anh