Một người lính Ukraine khóc trên vai đồng đội sau khi trở về từ Kursk. Ảnh: Getty Images.
Vào tháng 8/2024, Ukraine bất ngờ tiến hành cuộc tấn công xuyên biên giới vào khu vực Kursk của Nga, tận dụng đà tiến công ban đầu để chiếm đóng các vùng lãnh thổ biên giới nhằm đánh lạc hướng sự chú ý của Nga khỏi phía đông Ukraine.
Điều đó tỏ ra không hiệu quả khi quân đội Nga tiếp tục tiến vào Donetsk của Ukraine và áp sát cửa ngõ Pokrovsk vào cuối năm 2024.
Do Ukraine tiếp tục nắm giữ một số khu vực biên giới của Nga, cùng mong muốn của chính quyền Mỹ nhằm buộc Kiev tham gia các cuộc đàm phán hòa bình, một mục tiêu mới của chiến dịch này bắt đầu hình thành - sử dụng Kursk như một con bài mặc cả trong các cuộc đàm phán hòa bình tiềm năng.
Vào tháng 1, Ngoại trưởng Mỹ khi đó là Antony Blinken cho biết vị trí của Ukraine tại Kursk có thể “là yếu tố ảnh hưởng đến bất kỳ cuộc đàm phán nào có thể diễn ra trong năm tới”.
Nhưng các chuyên gia quân sự Ukraine và phương Tây lập luận Kiev đã ở lại Kursk quá lâu, mặc dù tình hình hậu cần rất quan trọng, điều này cũng phản ánh sự thất vọng của những người lính đã trả lời phỏng vấn tờ Kyiv Independent.
Theo phân tích của họ, có lẽ sẽ hiệu quả hơn nhiều nếu tiến hành một cuộc đột kích vào Nga thay vì một trận chiến khốc liệt giành một vùng lãnh thổ ít giá trị đối với Ukraine.
“Nếu Kursk là một canh bạc, thì về mặt chiến thuật, hoạt động này đã thành công, mặc dù các giai đoạn tiếp theo không thể thực hiện được”, nhà phân tích quân sự Michael Kofman, thành viên cấp cao của Chương trình Nga và Âu Á tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, cho biết.
Nhiều tháng trước cuộc tấn công, Kiev đã cảnh báo một cuộc tấn công của Nga vào Sumy, nằm bên kia biên giới với Kursk và cách xa vùng chiến sự, sắp xảy ra.
Binh sĩ Oleksii, thuộc Lữ đoàn tấn công đường không tinh nhuệ số 80, cho biết ông đã dẫn quân của mình đi rà phá bom mìn ở khu vực biên giới để bố trí pháo binh trong những tuần trước cuộc tấn công.
Theo Oleksii, lữ đoàn đã đột phá qua biên giới sau khi vũ khí hàng không và tầm xa khai hỏa vào ban đêm. Sự đột phá diễn ra vào ngày 6/8, khiến những người ủng hộ phương Tây của Kiev và nhiều người Ukraine bị sốc.
Nhưng những người lính đã nghi ngờ cuộc xâm lược ngay cả trước khi nó bắt đầu. Oleksii cho biết một trong những tiểu đoàn trong đơn vị của ông đã chứng kiến hơn một nửa số binh lính từ chối lệnh, lập luận tại sao họ xâm lược Nga khi phòng thủ ở nơi khác đang bị đe dọa.
Ukraine tiến gần đến việc chiếm được thị trấn Korenevo vào tháng 8, điều mà các chuyên gia cho rằng sẽ giúp Kiev bảo vệ Kursk tốt hơn. Nhưng Ukraine không đủ quân để tiến xa hơn một vài con phố trong thị trấn mà họ đã chiếm được.
Chuyên gia chiến tranh người Áo Tom Cooper cho biết: “Lý do đơn giản là Lực lượng vũ trang Ukraine chỉ có một con đường để vận chuyển toàn bộ nhu yếu phẩm cho các đơn vị tham gia”, ám chỉ con đường chính từ Sumy đến Sudzha.
Theo những người lính, việc thiếu giao tiếp và phối hợp với các đơn vị khác khiến việc biết được vị trí xung quanh thuộc về ai trở nên khó khăn.
“Kursk không phải là một khu vực dễ điều hành”, nhà phân tích Kofman cho biết. “Địa hình đầy thách thức, thông tin liên lạc rất chắp vá ngay từ đầu”.
Do thông tin tình báo có hạn, những người lính Ukraine được phỏng vấn cho biết họ luôn cảnh giác với quân đội Nga xuất hiện bất ngờ.
Binh sĩ Oleksii thuộc Lữ đoàn 80 cho biết thỉnh thoảng họ cũng bắn nhầm vào phe mình.
Ảnh: NYT.
Đến khoảng giữa tháng 9/2024, Nga đã tập hợp đủ quân để tiến hành phản công giành lại lãnh thổ.
Nhưng Nga vẫn tiếp tục ưu tiên các nỗ lực tấn công của mình tại Donetsk, nơi quân đội của họ đang giành được lợi thế gần thành phố Pokrovsk. Kiev hy vọng áp lực dọc theo tuyến đầu sẽ giảm bớt nếu Nga phải tái triển khai quân đến Kursk, nhưng thay vào đó, họ chủ yếu đến từ các mặt trận dự bị và không ưu tiên như mặt trận ở Zaporizhzhia.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết vào đầu tháng 9/2024 rằng Nga đã chuyển hơn 60.000 quân đến Kursk để chống lại cuộc xâm lược của Ukraine, cho phép Kiev thực hiện một trong những mục tiêu của mình là chuyển hướng quân đội Nga khỏi các điểm nóng của cuộc chiến.
Nhưng thay vào đó, cuộc tấn công của Nga ở phía đông lại được đẩy nhanh, tận dụng lợi thế một số đơn vị tinh nhuệ và giàu kinh nghiệm chiến đấu nhất của Ukraine được đưa khỏi mặt trận Donetsk.
Từng đợt tấn công liên tiếp, quân đội Nga liên tục đẩy quân đội Ukraine ra khỏi Kursk. Cuối cùng, Nga đã sử dụng máy bay không người lái tấn công và máy bay không người lái sợi quang, cản trở khả năng gây nhiễu của Ukraine và khiến hậu cần trở nên bất khả thi. “Đó là loại vũ khí mà không ai có thể chống lại được”, Oleksii nói.
Theo các chuyên gia, Nga biết rõ điểm yếu về hậu cần của Ukraine vì con đường duy nhất dẫn vào Sudzha từ Sumy về cơ bản là xương sống cho Kursk.
Tình hình hậu cần tồi tệ khiến Ukraine phải tốn kém để duy trì cuộc tấn công Kursk, biến một cuộc tấn công bất ngờ thành một trận chiến kéo dài nhiều tháng, làm suy yếu sức mạnh phòng thủ của quân đội và thiết bị quân sự.
Một quân nhân Nga đi ngang qua những tòa nhà bị phá hủy ở thị trấn Sudzha, nơi được lực lượng vũ trang Nga chiếm lại trong cuộc xung đột Nga-Ukraine ở khu vực Kursk. Ảnh AFP.
Về hướng bắc của chiến dịch Kursk, Nga triển khai hai lữ đoàn, mặc dù chỉ cần một lữ đoàn đã là quá đủ cho chiến dịch này, liên tục gây áp lực lên quân đội Ukraine.
Yaroslav, thuộc Lực lượng đặc biệt Ukraine cho biết trình độ chiến đấu và kinh nghiệm của các đơn vị Ukraine ở Kursk giảm dần theo thời gian, điều này buộc các đơn vị tấn công tinh nhuệ phải đóng vai trò là bộ binh thường trực để bảo vệ các vị trí.
Theo các chuyên gia, Ukraine có thể mất ít thiết bị hơn, đặc biệt là những thiết bị giá trị do Mỹ sản xuất, nếu nước này thực hiện một cuộc rút lui sớm hơn ít nhất 1 tháng.
Theo Oryx, công ty theo dõi tổn thất của Ukraine và Nga thông qua dữ liệu nguồn mở, từ cuối tháng 2 đến giữa tháng 3, Ukraine đã mất 122 thiết bị, trái ngược với việc Nga chỉ mất 51 thiết bị, chủ yếu bao gồm xe chiến đấu bọc thép, xe cơ động bộ binh, pháo tự hành và xe tăng.
“Khoảng đầu tháng 2, việc Ukraine ở lại Kursk không còn khả thi nữa”, chuyên gia Janovsky của Oryx cho biết, đồng thời gọi việc kéo dài thời gian tại Kursk là “một quyết định chính trị thiển cận”.
“Ukraine không có đủ nguồn lực để thực hiện một chiến dịch như vậy”, ông nói thêm.
TD (theo Kyiv Independent)