Sửa đổi Luật Thủ đô: Bước đi chiến lược kiến tạo mô hình thể chế phát triển mới cho Hà Nội

3 giờ trướcBài gốc

Từ tư duy "quản lý" sang "kiến tạo phát triển"

Tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, trong các phiên thảo luận, các đại biểu bày tỏ đồng thuận cao về việc cần thiết phải có những cơ chế "vượt trội, đặc thù" cho Hà Nội.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, việc sửa đổi luật Thủ đô lần này là bước đi chiến lược nhằm kiến tạo mô hình thể chế phát triển mới cho Hà Nội. Vì vậy, yêu cầu khi sửa luật phải đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, cần chuyển từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại một phiên thảo luận của tổ đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội. Ảnh: Quang Khánh

Tinh thần xuyên suốt trong xây dựng Luật Thủ đô là phải tạo ra một thiết chế pháp lý đặc thù, có tính dẫn dắt đủ mạnh, có khả năng tháo gỡ các điểm nghẽn nhưng vẫn bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật quốc gia, tính kỷ cương, kỷ luật.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh 3 nguyên tắc lớn khi sửa luật là: Thủ đô được trao quyền cao hơn thì phải chịu trách nhiệm cao hơn; được cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội; được thí điểm trước thì phải đi đầu về kỷ cương và hiệu quả.

“Hà Nội phải là hình mẫu về quản trị hiện đại, kỷ luật, minh bạch và trách nhiệm. Nếu làm tốt, Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ tạo đột phá cho Hà Nội, mà còn có giá trị lan tỏa trong cả nước trong giai đoạn tới”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.

Phân quyền, phân cấp mạnh - trụ cột của cơ chế đặc thù

Nội dung đáng quan tâm là việc phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền Thủ đô. Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, dự thảo đã thể chế hóa định hướng lớn của Trung ương tại Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, với tinh thần phân cấp, phân quyền gần như toàn diện trong hầu hết lĩnh vực, ngoại trừ quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Ở góc độ cụ thể hơn, đại biểu Tạ Văn Hạ (Đoàn Đà Nẵng) nhấn mạnh, việc trao tới 192 nhóm thẩm quyền cho Hà Nội là bước đột phá mạnh mẽ, thể hiện rõ tinh thần trao quyền thực chất cho chính quyền đô thị.

Luật Thủ đô sửa đổi lần này dự kiến sẽ trao nhiều thẩm quyền hơn cho thành phố, trong đó, HĐND thành phố được trao hơn 130 nhiệm vụ. Ảnh minh họa: Thành Thái

Đồng quan điểm, đại biểu Trần Việt Anh (Đoàn Hà Nội) đánh giá, việc phân quyền trong phê duyệt quy hoạch, trao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND thành phố sẽ giúp rút ngắn thủ tục, tăng tính chủ động, đồng thời, vẫn có cơ chế kiểm soát thông qua tham vấn bộ, ngành và quyết định của HĐND thành phố. Đại biểu tin tưởng, các quy định phân quyền mạnh và kiểm soát minh bạch sẽ tháo gỡ điểm nghẽn, mở ra không gian phát triển mới, đưa Hà Nội trở thành đô thị văn minh, hiện đại, xứng tầm cả nước.

Đặc biệt, đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đồng Nai) nhấn mạnh, HĐND thành phố được trao hơn 130 nhiệm vụ, có thể xem như một “thiết chế hoạch định chính sách cấp cao". Đây là hướng đi đúng để Hà Nội phát triển nhanh, bền vững nhờ được trao quyền và không gian sáng tạo lớn hơn.

Tự chủ quy hoạch: "Chìa khóa" tháo gỡ điểm nghẽn

Một nội dung quan trọng của cơ chế đặc thù là trao quyền tự chủ lớn hơn trong quy hoạch và phát triển đô thị. Theo nhiều đại biểu, đây là "chìa khóa" để Hà Nội tháo gỡ điểm nghẽn kéo dài nhiều năm.

Đại biểu Trần Việt Anh cho rằng cơ chế mới giúp Hà Nội chủ động hơn trong điều chỉnh quy hoạch, tăng tính linh hoạt và gắn trách nhiệm trực tiếp với chính quyền địa phương.

Dự thảo Luật có điểm mới mang tính đột phá là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ảnh minh họa: Quỳnh Anh

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Đoàn Quảng Trị) nhấn mạnh, việc trao quyền này giúp hình thành không gian thể chế đủ rộng để Hà Nội tự quyết, tự làm và tự chịu trách nhiệm, qua đó, đơn giản hóa thủ tục và giải quyết nhanh các vướng mắc trong quá trình phát triển.

“Hà Nội là trái tim của cả nước, trái tim khỏe thì cả nước mới khỏe. Tôi kỳ vọng Luật Thủ đô được thông qua sẽ là một "liều thuốc bổ" cho trái tim đủ khỏe để Thủ đô bảo đảm đủ thẩm quyền, trách nhiệm để giải quyết các công việc, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới", đại biểu Nguyễn Minh Tâm nói.

Một điểm mới mang tính đột phá là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng) đánh giá đây là cách tiếp cận phù hợp, vừa khuyến khích sáng tạo, vừa bảo đảm an toàn pháp lý và kiểm soát rủi ro.

Đại biểu Trần Văn Đăng (Đoàn Bắc Ninh) cũng cho rằng các quy định về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo đã tạo hành lang pháp lý đặc thù, giúp Hà Nội có điều kiện trở thành trung tâm dẫn dắt phát triển kinh tế tri thức của cả nước.

Dự thảo Luật đã xác định rõ vai trò trung tâm lan tỏa của Hà Nội tới các địa phương lân cận trong Vùng Thủ đô. Ảnh minh họa: Quang Thái

Ngoài phân quyền và đổi mới sáng tạo, dự thảo Luật còn nhấn mạnh cơ chế liên kết vùng và phát triển không gian kinh tế mở. Đại biểu Leo Thị Lịch (Đoàn Bắc Ninh) đánh giá dự thảo đã chuyển từ tư duy “địa giới hành chính” sang “không gian kinh tế”, xác định rõ vai trò trung tâm lan tỏa của Hà Nội. Cơ chế này cho phép Thủ đô phối hợp liên vùng về quy hoạch, hạ tầng, môi trường và chia sẻ nguồn lực đầu tư, qua đó tạo động lực phát triển đồng bộ giữa Hà Nội và các địa phương lân cận.

Như vậy, điểm cốt lõi của Luật Thủ đô (sửa đổi) chính là thiết lập hệ thống cơ chế đặc thù đủ mạnh, đủ mở và đủ linh hoạt để Hà Nội phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới. Từ phân quyền, tự chủ quy hoạch, cơ chế thử nghiệm đến liên kết vùng và chính sách đầu tư, tất cả đều hướng tới mục tiêu chung: Trao quyền thực chất để Thủ đô phát triển tương xứng vai trò là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước.

Thịnh An

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/sua-doi-luat-thu-do-buoc-di-chien-luoc-kien-tao-mo-hinh-the-che-phat-trien-moi-cho-ha-noi-745831.html