Sửa đổi Luật Thủ đô: từ yêu cầu phát triển đến lợi ích thiết thực của người dân

một giờ trướcBài gốc

Một góc hồ Hoàn Kiếm. Ảnh: Phạm Hùng

Sửa đổi Luật lần này phải hướng tới trao quyền thực chất

Sau hơn một thập niên thi hành, Luật Thủ đô hiện hành đã tạo dựng cơ sở pháp lý quan trọng, góp phần khẳng định vai trò của Hà Nội là trung tâm chính trị – hành chính quốc gia, đầu tàu kinh tế – văn hóa của cả nước. Tuy nhiên, trong bối cảnh yêu cầu phát triển ngày càng cao, quy mô đô thị mở rộng nhanh và các vấn đề đô thị phát sinh ngày càng phức tạp như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, quá tải hạ tầng, chất lượng sống chưa theo kịp tốc độ tăng trưởng, nhiều quy định của Luật Thủ đô hiện hành đã bộc lộ những giới hạn nhất định.

Thực tiễn đó cho thấy việc sửa đổi Luật Thủ đô là yêu cầu khách quan, cấp thiết. Việc sửa đổi không đơn thuần là bổ sung, điều chỉnh một số điều khoản kỹ thuật, mà là thay đổi cách tiếp cận trong xây dựng pháp luật: từ thiết kế các cơ chế đặc thù mang tính đơn lẻ sang trao quyền rõ ràng, mạnh mẽ hơn cho Thủ đô, gắn quyền hạn với trách nhiệm, bảo đảm Hà Nội có đủ dư địa pháp lý để chủ động phát triển.

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh, nhiều chính sách từng được coi là đặc thù của Luật Thủ đô nay đã trở thành quy định chung trong hệ thống pháp luật, thậm chí bị các luật chuyên ngành ban hành sau điều chỉnh theo hướng bao trùm hơn, khiến Luật Thủ đô dần mất vai trò dẫn dắt. Do đó, sửa đổi Luật lần này phải hướng tới trao quyền thực chất để Hà Nội chủ động quyết định và chịu trách nhiệm, thay vì tiếp tục bổ sung các cơ chế riêng lẻ, thiếu tính ổn định lâu dài.

Từ góc độ người dân, lợi ích dễ nhận thấy của việc trao quyền tự chủ cho Hà Nội là khả năng ra quyết định nhanh hơn, kịp thời hơn trong giải quyết các vấn đề dân sinh. Trong lĩnh vực thủ tục hành chính – vốn gắn bó trực tiếp với đời sống hằng ngày – các thủ tục về đất đai, xây dựng, cấp phép, đăng ký kinh doanh, tiếp cận dịch vụ công luôn là mối quan tâm lớn của người dân và doanh nghiệp. Khi thành phố được trao quyền chủ động cao hơn trong tổ chức thực hiện, việc giải quyết hồ sơ được kỳ vọng sẽ linh hoạt hơn, rút ngắn thời gian, giảm khâu trung gian, qua đó tạo thuận lợi cho người dân.

Bà Trần Thị Hằng (phường Vĩnh Hưng, Hà Nội) chia sẻ: “Người dân chúng tôi mong muốn các thủ tục hành chính ngày càng thuận tiện, rõ ràng hơn. Luật Thủ đô (sửa đổi) giúp chính quyền chủ động xử lý công việc nhanh chóng, hiệu quả thì người dân sẽ được hưởng lợi trực tiếp”.

Không chỉ trong lĩnh vực thủ tục hành chính, việc trao quyền còn được kỳ vọng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho triển khai các dự án hạ tầng và chỉnh trang đô thị. Trên thực tế, quá trình đầu tư xây dựng tại một đô thị đặc biệt như Hà Nội đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều cấp, nhiều ngành. Khi thẩm quyền được phân định rõ ràng, chính quyền thành phố có điều kiện chủ động hơn trong quyết định và tổ chức thực hiện, qua đó góp phần đẩy nhanh tiến độ các công trình phục vụ dân sinh, nâng cao chất lượng không gian sống.

Anh Phạm Hải (phường Thanh Xuân) bày tỏ: “Người dân rất mong các công trình giao thông, hạ tầng quanh khu dân cư được triển khai đồng bộ, đúng tiến độ. Khi thành phố được trao quyền chủ động hơn, tôi tin rằng các dự án sẽ được thực hiện hiệu quả hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân”.

Trao quyền tự chủ cao hơn cũng mở ra dư địa để Hà Nội chủ động hơn trong quản lý môi trường và nâng cao chất lượng sống đô thị. Những vấn đề như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, quá tải hạ tầng hay thiếu không gian xanh đều đòi hỏi các giải pháp phù hợp với đặc thù của một đô thị lớn. Khi có thêm quyền chủ động trong lựa chọn giải pháp, phân bổ nguồn lực và tổ chức thực hiện, thành phố có điều kiện triển khai các chính sách đồng bộ, hướng tới phát triển bền vững.

Ở góc độ kinh tế – xã hội, việc trao quyền cho Thủ đô còn góp phần tạo dựng môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, ổn định. Khi chính quyền thành phố chủ động hơn trong thu hút, quản lý và sử dụng nguồn lực, nền kinh tế đô thị có điều kiện phát triển bền vững, tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động, qua đó tác động tích cực đến đời sống của người dân.

Đề xuất 4 nhóm chính sách lớn

Thông tin tại cuộc họp về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) chiều 14/1, ông Lê Tuấn Phong, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật cho biết, Hà Nội đã đề xuất 4 nhóm chính sách lớn, tập trung vào mở rộng thẩm quyền, nâng cao hiệu quả quản trị và tháo gỡ các “điểm nghẽn” phát triển. Mục tiêu xuyên suốt của các đề xuất này không phải tạo ra đặc quyền, mà là nâng cao chất lượng sống của người dân Thủ đô.

Cùng với kỳ vọng về hiệu quả quản lý, người dân cũng đặt ra yêu cầu việc trao quyền phải đi đôi với cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, minh bạch. Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) vì vậy được yêu cầu thiết kế đầy đủ các cơ chế giám sát, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh, các quy định liên quan đến đất đai, tài chính, đầu tư công và thủ tục hành chính phải gắn với trách nhiệm rõ ràng của cơ quan, cá nhân có thẩm quyền; việc trao quyền phải đi đôi với cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý trách nhiệm nhằm ngăn ngừa lạm quyền, bảo đảm kỷ cương pháp luật.

Một điểm đáng chú ý là dù dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm đáp ứng yêu cầu tiến độ, Bộ Tư pháp vẫn nhấn mạnh việc lấy ý kiến rộng rãi của người dân, doanh nghiệp và chuyên gia. Đây không chỉ là yêu cầu về quy trình lập pháp, mà còn là cơ sở để bảo đảm Luật khi ban hành có tính khả thi cao, phản ánh đúng thực tiễn và nguyện vọng của xã hội.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh, nhiều quy định của Luật Thủ đô (sửa đổi) liên quan trực tiếp đến các quyền cơ bản của người dân. Vì vậy, dù áp dụng thủ tục rút gọn, việc xây dựng Luật vẫn phải bảo đảm tính chặt chẽ, minh bạch và trách nhiệm, không tạo thêm gánh nặng hay rủi ro trong quá trình thực thi.

Về dài hạn, Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ nhằm giải quyết những vấn đề trước mắt, mà còn tạo nền tảng pháp lý cho tầm nhìn phát triển lâu dài của Hà Nội. Việc trao quyền cho Thủ đô chỉ thực sự có ý nghĩa khi quyền lực được sử dụng đúng mục đích, được kiểm soát hiệu quả và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường, bảo đảm an sinh xã hội và quyền lợi của người dân.

Dự kiến, dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI vào tháng 4/2026.

Minh Dương

Nguồn KTĐT : https://kinhtedothi.vn/sua-doi-luat-thu-do-tu-yeu-cau-phat-trien-den-loi-ich-thiet-thuc-cua-nguoi-dan.980114.html