Sửa Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cho phù hợp với tình hình mới

2 giờ trướcBài gốc

Từ thực tiễn triển khai Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cho thấy, bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, quá trình thực thi vẫn còn phát sinh nhiều khó khăn, vướng mắc như một số nhiệm vụ phân cấp, phân quyền còn mới đối với một số địa phương, đặc biệt trong bối cảnh nguồn lực và năng lực của địa phương còn hạn chế và khối lượng nhiệm vụ tăng đột biến. Việc điều chỉnh, bổ sung nhiều văn bản quy phạm pháp luật trong thời gian ngắn gây khó khăn, lúng túng cho các cán bộ trong quá trình tham chiếu để áp dụng...

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC Ở MỘT SỐ NƠI BỊ BUÔNG LỎNG

Thông qua việc triển khai Luật và hệ thống các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, công tác quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng từng bước được tăng cường; trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh được xác lập rõ ràng hơn; các cơ chế tiếp nhận, giải quyết khiếu nại, tranh chấp và xử lý vi phạm từng bước được hoàn thiện.

Theo Điều 34 Nghị định 99/2011/NĐ-CP quy định Cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng bao gồm: Bộ Công Thương là cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở trung ương; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố tại địa phương là cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở địa phương - trong đó Sở Công Thương là cơ quan giúp Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố thực hiện quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng tại địa phương và Ủy ban nhân dân cấp quận, huyện quyết định đơn vị giúp Ủy ban nhân dân thực hiện chức năng quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên địa bàn huyện mình.

Tuy nhiên, trước tình hình mới hiện nay khi cấp quận, huyện không còn tồn tại nên việc triển khai Luật ở cấp cơ sở – đặc biệt là cấp xã, phường vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả bảo vệ quyền lợi người dân tại địa phương.

Tại nhiều địa phương do không có cán bộ chuyên trách về bảo vệ người tiêu dùng nên công tác này thường được giao cho cán bộ tư pháp – hộ tịch hoặc cán bộ kinh tế kiêm nhiệm. Do đó họ thiếu kiến thức chuyên sâu về pháp luật tiêu dùng, thiếu kỹ năng giải quyết tranh chấp và không có thời gian theo dõi sát tình hình thị trường địa phương.

Ở cấp xã, phường cũng không có bộ phận tiếp nhận giải quyết khiếu nại của người tiêu dùng riêng, thiếu quy trình xử lý cụ thể nên chủ yếu là hòa giải đơn giản, thiếu tính ràng buộc pháp lý. Chính vì vậy dẫn đến việc cơ chế tiếp nhận và xử lý khiếu nại chưa hiệu quả cho nên nếu có các vụ việc phức tạp, cấp cơ sở này phải chuyển lên cấp trên hoặc cơ quan chuyên môn, gây kéo dài thời gian giải quyết.

Nhiều ý kiến cho rằng, những bất cập trên xuất phát từ việc cấp cơ sở này không có kinh phí riêng cho hoạt động bảo vệ người tiêu dùng, chưa có hệ thống thống kê, theo dõi vi phạm cụ thể. Đặc biệt là sự phối hợp giữa xã, phường với Quản lý thị trường, Công an, Hội Bảo vệ người tiêu dùng còn lỏng lẻo.

Liên quan đến công tác quản lý nhà nước, hồi cuối năm 2025 Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Kết luận số 207-KL/TW của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW, ngày 22/01/2019 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm quản lý của Nhà nước đối với công tác bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

Kết luận nêu rõ, sau hơn 5 năm thực hiện Chỉ thị số 30-CT/TW, ngày 22/1/2019 của Ban Bí thư Trung ương Đảng, công tác lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước đối với việc bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Song, bên cạnh những kết quả đã đạt được, vẫn còn tồn tại một số hạn chế, yếu kém. Trong đó, công tác quản lý nhà nước ở một số địa bàn, đơn vị, nhất là tổ chức mang tính liên ngành còn nhiều bất cập; chưa huy động hiệu quả nguồn lực xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng; tình trạng xâm phạm quyền lợi của người tiêu dùng diễn biến ngày càng đa dạng, tinh vi, phức tạp, xuất hiện cả trong những lĩnh vực liên quan đến y tế, chăm sóc sức khỏe, thực phẩm, các sản phẩm thiết yếu cho người già, trẻ em, gây bức xúc trong xã hội; công tác quản lý nhà nước ở một số nơi bị buông lỏng, để hoạt động sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm diễn ra công khai với quy mô lớn, trong thời gian dài.

Nguyên nhân của những hạn chế, yếu kém trên một phần do một số cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, cơ quan quản lý nhà nước chưa quyết liệt, chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm, vai trò, ý nghĩa của công tác bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

Đặc biệt, thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, tổ chức trong một số khâu chưa được phân định rõ ràng; chưa thực sự phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu.

Việc phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức từ Trung ương đến địa phương, giữa các cơ quan ở Trung ương và các cơ quan ở địa phương chưa toàn diện; một số cán bộ trong các cơ quan quản lý nhà nước còn bao che, tiếp tay cho hoạt động sản xuất, buôn lậu hàng giả, hàng cấm; nguồn lực dành cho công tác này chưa được bố trí tương xứng với vị trí, vai trò, nhiệm vụ quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng; chưa phát huy và khai thác hiệu quả nguồn lực xã hội cho công tác bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.

Việc phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức từ Trung ương đến địa phương, giữa các cơ quan ở Trung ương và các cơ quan ở địa phương chưa toàn diện

CẦN PHÂN CẤP, PHÂN QUYỀN NHIỀU HƠN ĐỂ BẢO VỆ NGƯỜI TIÊU DÙNG

Từ thực tế trên, để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và trách nhiệm quản lý của Nhà nước đối với công tác bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng trong tình hình mới, Ban Bí thư yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, cơ quan quản lý nhà nước các cấp khẩn trương rà soát, thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, định hướng mới của Đảng vào hệ thống văn bản pháp luật về bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và các văn bản pháp luật chuyên ngành khác có liên quan nhằm bảo đảm tính hệ thống, đồng bộ, toàn diện, hiệu quả, khắc phục triệt để những khoảng trống pháp lý, đáp ứng xu thế phát triển hiện đại, số hóa và hội nhập quốc tế.

Trong đó, tập trung rà soát, phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, cơ quan Trung ương và chính quyền địa phương cấp tỉnh, cấp xã, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp trong công tác bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng trên cơ sở đẩy mạnh phân cấp, phân quyền phù hợp với năng lực triển khai của mỗi cấp, đồng thời tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát; xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu trong từng cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Đặc biệt, các bộ, ngành, địa phương chủ động, phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả chính sách, pháp luật về bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng phù hợp với tình hình thực tiễn tại đơn vị, địa phương.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú chỉ đạo các Tỉnh ủy, Thành ủy tăng cường tối đa vai trò lãnh đạo của cấp ủy đảng, siết chặt hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, nhất là cấp xã thông qua phân cấp, phân quyền rõ ràng, cụ thể, gắn với trách nhiệm xử lý đến cùng tại cơ sở, bố trí nguồn lực bảo đảm thực hiện đầy đủ, hiệu quả các nhiệm vụ bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng tại địa phương.

Đồng tình với chủ trương trên, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh, thuộc Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho rằng, trong bối cảnh cải cách tổ chức bộ máy nhà nước và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, việc sửa đổi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là cần thiết nhằm làm rõ và tăng cường chuyển giao thẩm quyền, trách nhiệm từ cơ quan Trung ương xuống chính quyền địa phương, đặc biệt là cấp tỉnh, thành phố và cấp xã, phường.

Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh nêu quan điểm, thực tiễn quản lý cho thấy các hành vi xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng chủ yếu phát sinh tại địa bàn cơ sở, gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất, kinh doanh, lưu thông hàng hóa và cung ứng dịch vụ trên địa bàn địa phương. Do đó, việc giao thẩm quyền phù hợp cho chính quyền địa phương là điều kiện quan trọng để nâng cao tính kịp thời và hiệu quả trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Theo Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh, các vụ việc liên quan đến quyền lợi người tiêu dùng ngày càng gia tăng, đa dạng và phức tạp tại địa phương. Để xử lý, giải quyết những phản ánh của người tiêu dùng nhanh chóng, hiệu quả, chính quyền địa phương, đặc biệt là cấp tỉnh và cấp xã, phường là cấp quản lý gần dân, sát thực tiễn, là đơn vị có điều kiện nắm bắt kịp thời thông tin, phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng, cần được phân cấp, phân quyền nhiều hơn để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Việc sửa đổi Luật nhằm chuyển giao thẩm quyền và trách nhiệm cho chính quyền địa phương là cần thiết để phát huy vai trò chủ động, trách nhiệm giải trình và tính tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Khi được giao rõ thẩm quyền, địa phương có cơ sở pháp lý đầy đủ để tổ chức thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, tiếp nhận và giải quyết khiếu nại, đồng thời chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa, tuyên truyền và hỗ trợ người tiêu dùng phù hợp với đặc thù kinh tế – xã hội của từng địa bàn, Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh nêu quan điểm.

Cơ quan xử lý vụ việc cạnh tranh phân tích, cấp xã, phường là cấp chính quyền gần gũi nhất với người dân và người tiêu dùng, song hiện nay vai trò của cấp xã trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng còn mờ nhạt do thiếu cơ sở pháp lý và phân định nhiệm vụ cụ thể. Việc sửa đổi Luật nhằm xác lập rõ trách nhiệm của cấp xã, phường trong tiếp nhận thông tin, phản ánh, hòa giải ban đầu và phối hợp với các cơ quan chuyên môn cấp trên sẽ góp phần nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật của người tiêu dùng, giảm tải cho cấp trên và tăng hiệu quả giải quyết vụ việc ngay từ cơ sở.

Cuối cùng, cơ quan xử lý vụ việc cạnh tranh cho rằng việc chuyển giao thẩm quyền và trách nhiệm cho địa phương còn góp phần bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ trong thực thi pháp luật và phù hợp với chủ trương chung về phân cấp, phân quyền giữa Trung ương và địa phương. Việc quy định rõ ràng trách nhiệm của từng cấp chính quyền sẽ hạn chế tình trạng chồng chéo, bỏ sót nhiệm vụ, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc bố trí nguồn lực, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Từ những phân tích trên Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh khẳng định, sửa đổi Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng theo hướng chuyển giao thẩm quyền và trách nhiệm phù hợp từ cơ quan Trung ương xuống chính quyền địa phương, đặc biệt là cấp tỉnh, thành phố và cấp xã, phường là yêu cầu cần thiết và phù hợp với thực tiễn. Đây là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng được bảo vệ kịp thời, thực chất và bền vững.

Việt Anh

Nguồn Thương Gia : https://thuonggiaonline.vn/sua-luat-bao-ve-quyen-loi-nguoi-tieu-dung-cho-phu-hop-voi-tinh-hinh-moi-post568356.html