Sửa Luật Thủ đô để Hà Nội phát huy vai trò trung tâm, hạt nhân dẫn dắt phát triển

5 giờ trướcBài gốc

Luật Thủ đô (sửa đổi) cần được xây dựng với tư duy đổi mới, phân quyền mạnh mẽ, tạo khuôn khổ pháp lý vượt trội để Hà Nội phát huy vai trò trung tâm, hạt nhân dẫn dắt phát triển vùng và cả nước.

Dự hội nghị có Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu; Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn; Phó Chủ tịch HĐND TP Phạm Thị Thanh Mai - Phó Trưởng đoàn Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội

Luật Thủ đô 2024: Nền tảng quan trọng nhưng đã bộc lộ giới hạn

Tại Hội nghị đánh giá việc thi hành Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 và đề xuất nội dung cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) do Bộ Tư pháp phối hợp với UBND Thành phố Hà Nội tổ chức chiều 12/1, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh đã trình bày Báo cáo một số định hướng chính sách lớn xây dựng Luật Thủ đô từ kết quả tổng kết thi hành Luật Thủ đô tại Hà Nội.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh cho biết, Luật Thủ đô năm 2024 là kết quả của quá trình chuẩn bị công phu, nghiêm túc, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với Thủ đô Hà Nội. Luật đã bước đầu tạo lập khuôn khổ pháp lý quan trọng cho việc triển khai một số cơ chế, chính sách đặc thù, góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quản lý và phát triển Thủ đô.

Thành phố Hà Nội trân trọng ghi nhận vai trò chủ trì, điều phối tích cực của Bộ Tư pháp trong công tác thẩm định, hoàn thiện chính sách, cũng như sự phối hợp trách nhiệm, hiệu quả của các cơ quan Trung ương trong quá trình cùng thành phố xây dựng, trình Quốc hội ban hành Luật Thủ đô năm 2024. Đây được xác định là nền tảng pháp lý quan trọng, tạo tiền đề cho giai đoạn phát triển tiếp theo của Thủ đô.

Tuy nhiên, theo Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh, thực tiễn phát triển hiện nay đang đặt ra những yêu cầu mới, cao hơn và cấp bách hơn đối với Thủ đô. Bối cảnh phát triển đất nước đã bước sang giai đoạn mới, với yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, hoàn thiện thể chế, phát triển nhanh và bền vững, trong đó Hà Nội phải thực sự đóng vai trò trung tâm, hạt nhân dẫn dắt phát triển vùng và cả nước.

Bên cạnh đó, thời gian qua, hệ thống pháp luật có nhiều thay đổi quan trọng. Nhiều luật, nghị quyết của Quốc hội được ban hành với tư duy và cách tiếp cận mới, trong đó có không ít quy định đã trực tiếp tác động, sửa đổi hoặc làm “mờ” tính đặc thù của một số cơ chế trong Luật Thủ đô năm 2024.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh trình bày báo cáo về một số định hướng chính sách lớn xây dựng Luật Thủ đô từ kết quả tổng kết thi hành Luật tại Hà Nội

Đặc biệt, yêu cầu tổ chức lại bộ máy chính quyền theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; yêu cầu phân quyền, phân cấp mạnh mẽ hơn; yêu cầu thí điểm các mô hình quản trị mới, nhất là trong các lĩnh vực đô thị, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số… đang đặt ra những đòi hỏi mà Luật Thủ đô hiện hành chưa đáp ứng đầy đủ.

Từ những phân tích đó, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội khẳng định, việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là cần thiết mà còn là yêu cầu mang tính tất yếu, khách quan và cấp bách.

“Trao quyền mạnh hơn - trách nhiệm rõ ràng hơn”

Theo Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh, từ thực tiễn triển khai Luật Thủ đô và trên cơ sở các chủ trương, định hướng lớn của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này cần được tiếp cận với tư duy đổi mới, tầm nhìn dài hạn. Mục tiêu là tạo cơ sở pháp lý vượt trội, đủ mạnh để Hà Nội phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế đặc thù, mạnh dạn thí điểm các mô hình mới, cách làm mới; đồng thời vẫn bảo đảm kỷ cương, kỷ luật, minh bạch và lợi ích chung.

Tinh thần xuyên suốt của việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) được xác định là “Trao quyền mạnh hơn - phân cấp, phân quyền toàn diện hơn - trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn”, phù hợp với yêu cầu “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm”.

Trên tinh thần đó, Thành phố Hà Nội dự kiến Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ thể chế hóa 4 nhóm chính sách lớn, với 31 cơ chế, chính sách cụ thể, tập trung vào những nội dung trọng tâm.

Trước hết, về vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Thủ đô, Luật Thủ đô (sửa đổi) tiếp tục khẳng định địa vị pháp lý đặc thù của Thủ đô là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia; trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, y tế và giao dịch quốc tế; đồng thời có vai trò dẫn dắt, lan tỏa phát triển vùng và cả nước.

Luật được định hướng xây dựng như một đạo luật cơ bản, có tính chất đặc thù, được ưu tiên áp dụng tại Thủ đô, tạo cơ sở pháp lý để thành phố được lựa chọn áp dụng các quy định thuận lợi hơn cho phát triển. Đồng thời, Luật cho phép văn bản quy định chi tiết và văn bản thi hành Luật Thủ đô được quy định khác với các văn bản quy phạm pháp luật chung của Trung ương khi cần thiết.

Một góc Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng

Phân quyền toàn diện, hoàn thiện thể chế Vùng Thủ đô

Theo Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh, một nội dung trọng tâm khác là thẩm quyền của chính quyền Thủ đô. Luật Thủ đô (sửa đổi) được định hướng phân quyền mạnh mẽ, toàn diện và thực chất hơn, bảo đảm Hà Nội được chủ động, tự quyết và tự chịu trách nhiệm cao hơn.

Theo đó, Luật dự kiến tăng cường thẩm quyền cho thành phố trong tổ chức bộ máy, quản lý biên chế, chính sách tiền lương, thu nhập và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; trong việc ban hành cơ chế, chính sách đặc thù; thí điểm các mô hình, cơ chế mới trong phạm vi kiểm soát rủi ro.

Cùng với đó là mở rộng quyền chủ động của thành phố trong quản lý tài chính - ngân sách; huy động và phân bổ nguồn lực đầu tư; quyết định dự án đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư; triển khai các hình thức xã hội hóa, hợp tác công - tư. Thành phố cũng được định hướng chủ động hơn trong quản lý đất đai, tài nguyên, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, cho thuê đất phục vụ phát triển Thủ đô.

Về quản trị, xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô, Luật Thủ đô (sửa đổi) hướng tới đổi mới phương thức quản trị theo hướng hiện đại, dựa trên công nghệ số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, Luật dự kiến giao thành phố chủ động ban hành các cơ chế, chính sách và mô hình phát triển mới; chủ động áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc tế; ban hành định mức, đơn giá, giá dịch vụ đặc thù phù hợp với yêu cầu phát triển Thủ đô.

Luật cũng tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội chủ động trong công tác quy hoạch; phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh, đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD); triển khai các mô hình kinh tế mới như trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, kinh tế ban đêm, kinh tế bạc, kinh tế tầm thấp. Đồng thời, phát triển đô thị Hòa Lạc theo mô hình đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt về khoa học, công nghệ và giáo dục - đào tạo.

Bên cạnh đó, Luật Thủ đô (sửa đổi) giao thành phố quyền chủ động hơn trong bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ môi trường và áp dụng các biện pháp hành chính đặc thù phù hợp với vai trò, vị trí của Thủ đô.

Đối với Vùng Thủ đô, Luật dự kiến hoàn thiện thể chế liên kết phát triển, xác lập rõ vai trò hạt nhân, trung tâm điều phối của Hà Nội; tăng cường liên kết về hạ tầng, kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Đồng thời, nghiên cứu thiết lập Ủy ban điều phối phát triển Vùng Thủ đô và Quỹ phát triển Vùng Thủ đô nhằm huy động, phân bổ nguồn lực hiệu quả cho các chương trình, dự án liên kết vùng có tính chiến lược, lâu dài.

"Sửa đổi Luật Thủ đô không phải là việc riêng của Hà Nội mà là trách nhiệm chung của Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương trong việc hoàn thiện thể chế, tháo gỡ rào cản pháp lý, tạo không gian phát triển cho Thủ đô - trung tâm chính trị, hành chính, kinh tế, văn hóa của cả nước. Thành phố Hà Nội đề nghị các bộ, ban, ngành Trung ương tiếp tục quan tâm, phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp và UBND thành phố để sớm nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trong thời gian tới" - Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh nhấn mạnh.

Cùng với phân quyền cho chính quyền TP, Luật Thủ đô (sửa đổi) cần làm rõ cơ chế liên kết, điều phối phát triển Vùng Thủ đô, trao cho Hà Nội vai trò hạt nhân, trung tâm điều phối trong các vấn đề liên vùng, nhất là hạ tầng giao thông, hạ tầng dùng chung, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là nhiệm vụ riêng của Hà Nội mà là trách nhiệm chung của Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương trong việc tháo gỡ rào cản pháp lý, tạo không gian phát triển để Thủ đô thực sự phát huy vai trò trung tâm, động lực tăng trưởng của vùng và cả nước.

Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) Lê Tuấn Phong

Hồng Thái

Nguồn KTĐT : https://kinhtedothi.vn/sua-luat-thu-do-de-ha-noi-phat-huy-vai-tro-trung-tam-hat-nhan-dan-dat-phat-trien.959094.html