Sửa Luật Tiếp cận thông tin: Bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân

2 giờ trướcBài gốc

Thủ tục cung cấp thông tin theo yêu cầu còn phức tạp

Theo Bộ Tư pháp, qua thi hành Luật Tiếp cận thông tin cho thấy, việc công khai thông tin được thực hiện thường xuyên, kịp thời, đáp ứng cơ bản nhu cầu thông tin của người dân, doanh nghiệp. Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai thi hành luật cũng bộc lộ một số hạn chế, khó khăn.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu

Cụ thể, Luật Tiếp cận thông tin quy định trách nhiệm cung cấp thông tin của các cơ quan nhà nước, tuy vậy, đến nay, sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, một số quy định về cơ quan nhà nước trong Luật không còn phù hợp, trong đó có các quy định về cơ quan ở cấp huyện. Hiện nay chưa có quy định về cơ quan có trách nhiệm cung cấp thông tin do các cơ quan nhà nước ở cấp huyện trước đây tạo ra. Qua tổng kết thi hành Luật cho thấy, việc quy định phạm vi thông tin mà UBND cấp xã có trách nhiệm cung cấp bao gồm thông tin do UBND cấp xã nhận được là quá rộng. Do đó, để đáp ứng nhu cầu thông tin của người dân, cần nghiên cứu mở rộng từng bước và hợp lý các tổ chức, đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin tại Luật này. Luật Tiếp cận thông tin quy định, thông tin công dân được tiếp cận, thông tin công dân không được tiếp cận, thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện (Điều 5, 6,7). Tuy vậy, trên thực tế thực hiện, các cơ quan còn lúng túng hoặc có cách hiểu và vận dụng chưa thống nhất một số quy định của Luật.

Bên cạnh đó, dù đã được quan tâm, song vấn đề công khai thông tin cũng bộc lộ hạn chế. Việc lập, cập nhật Danh mục thông tin phải công khai theo quy định tại điểm b, khoản 1, Điều 34 Luật Tiếp cận thông tin năm 2016 chưa được thực hiện thường xuyên, đầy đủ. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công khai thông tin tại một số địa bàn còn hạn chế. Hình thức, trình tự, thủ tục cung cấp thông tin theo yêu cầu vẫn còn phức tạp, chưa đáp ứng yêu cầu đơn giản hóa thủ tục hành chính, đặc biệt trong điều kiện ứng dụng công nghệ số và xây dựng chính quyền điện tử, chính quyền số, xã hội số. Có trường hợp người dân yêu cầu cung cấp thông tin đơn giản nhưng trình tự, thủ tục giải quyết yêu cầu còn rườm rà. Với sự phát triển của khoa học và công nghệ như hiện nay, đòi hỏi cách cung cấp thông tin cũng cần thay đổi theo hướng đa dạng, nhanh chóng và thuận lợi hơn cho người dân.

Điều đặc biệt, Luật Tiếp cận thông tin quy định các biện pháp bảo đảm quyền tiếp cận thông tin như: bố trí cán bộ đầu mối về cung cấp thông tin, bố trí cơ sở vật chất, thực hiện số hóa tài liệu... Tuy nhiên, quá trình thực hiện còn gặp khó khăn, nhất là tại cơ sở, vùng kinh tế, xã hội khó khăn. Việc phân loại, lưu trữ và cập nhật thông tin chưa thực sự khoa học, dẫn đến việc tra cứu, cung cấp thông tin đôi khi còn chậm. Việc đầu tư cơ sở vật chất cho công tác tiếp cận thông tin tuy đã được quan tâm nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu, thiếu trang thiết bị phục vụ cung cấp thông tin cho các đối tượng đặc thù như người khuyết tật. Do đó, Bộ Tư pháp đề nghị, cần sửa đổi, bổ sung các quy định của Luật Tiếp cận thông tin để bảo đảm tính khả thi trong các quy định của Luật, đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể các biện pháp để bảo đảm thực hiện quyền tiếp cận thông tin.

Tăng cường cung cấp thông tin trên môi trường số

Điểm mới trong dự thảo Luật lần này là đã bổ sung nguyên tắc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường cung cấp thông tin trên môi trường số, bảo đảm việc cung cấp thông tin kịp thời, minh bạch, thuận lợi cho công dân.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung quy định về các cơ quan có trách nhiệm cung cấp thông tin để phù hợp với tên gọi và mô hình tổ chức sau sắp xếp (bỏ quy định về các cơ quan ở cấp huyện; cập nhật tên và trách nhiệm của Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân cấp tỉnh). Đồng thời, dự thảo Luật bổ sung quy định những đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu có trách nhiệm cung cấp thông tin, bởi vì đây là chủ thể tạo ra thông tin liên quan trực tiếp đến đời sống, sinh hoạt của người dân.

Để tăng cường trách nhiệm cung cấp thông tin của các cơ quan, đơn vị, dự thảo Luật bổ sung các quy định: cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình nắm giữ trong trường hợp việc cung cấp thông tin là cần thiết để bảo vệ lợi ích công cộng, sức khỏe của cộng đồng. Đối với hồ sơ, tài liệu có chứa cả thông tin công dân không được tiếp cận, thông tin công dân được tiếp cận và các phần thông tin có thể được phân tách hợp lý, các cơ quan, đơn vị có thể xem xét, quyết định cung cấp một phần hồ sơ, tài liệu nếu việc cung cấp bảo đảm phù hợp với quy định tại điều 15 của Luật này.

Trên cơ sở chính sách đã được Chính phủ thông qua, dự thảo Luật điều chỉnh phạm vi thông tin mà UBND cấp xã có trách nhiệm cung cấp. Theo đó, UNND cấp xã chỉ cung cấp thông tin do mình tạo ra, không được cung cấp thông tin do mình nhận được (trừ trường hợp quy định tại khoản 3, Điều 10 - cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin do mình nắm giữ trong trường hợp việc cung cấp thông tin là cần thiết để bảo vệ lợi ích công cộng, sức khỏe của cộng đồng - PV).

Để bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân, dự thảo Luật quy định rõ các thông tin phải được công khai. Theo đó, dự thảo Luật bổ sung các thông tin phải được công khai rộng rãi để bảo đảm đồng bộ với các luật chuyên ngành trong các lĩnh vực: y tế giáo dục, văn hóa, an toàn thực phẩm, môi trường, tài chính, đất đai, xây dựng, đấu thầu, lao động...

Đáng chú ý, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung theo hướng tập trung quy định các công thức công khai thông tin, cung cấp thông tin theo yêu cầu; không quy định trình tự, thủ tục trong Luật, mà giao Chính phủ quy định chi tiết về trình tự, thủ tục và các mẫu phiếu áp dụng trong cung cấp thông tin. Việc đa dạng các hình thức và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động cung cấp thông tin được nhanh chóng, kịp thời, có thể theo dõi dễ dàng thông qua dữ liệu, đồng bộ với quá trình thực hiện chuyển đổi số. Một số bước trong trình tự, thủ tục cung cấp thông tin được rút ngắn thời gian như: thời gian giải quyết cung cấp thông tin, thời gian gia hạn việc giải quyết yêu cầu cung cấp thông tin, thời gian xử lý thông tin cung cấp theo yêu cầu không chính xác được rút ngắn từ 15 ngày xuống còn 10 ngày.

Tại cuộc họp thẩm định về dự án Luật này, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu khẳng định, việc xây dựng dự án Luật là cần thiết. Dự thảo Luật cơ bản cụ thể hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng liên quan đến quyền tiếp cận thông tin, bảo vệ thông tin bí mật Nhà nước, cá nhân… Tuy vậy, Thứ trưởng Bộ Tư pháp cũng cho rằng, dự thảo Luật chưa có quy định cụ thể về cơ chế khiếu nại, khởi kiện, để công dân được bảo vệ quyền tiếp cận thông tin của mình; chưa có những quy định đề cao trách nhiệm của cơ quan, đơn vị trong việc công khai, cung cấp thông tin. Trên cơ sở đó, Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu kỹ lưỡng, cân nhắc bổ sung các quy định về chế tài, trách nhiệm pháp lý của các cơ quan, các đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin; rà soát các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến trách nhiệm cung cấp thông tin, công khai thông tin, quyền cung cấp thông tin, bảo đảm không chồng chéo, mâu thuẫn giữa các luật.

Với những sửa đổi, bổ sung như dự thảo Luật sẽ tạo thuận lợi cho công dân tiếp cận thông tin một cách nhanh chóng, thuận lợi, tiết kiệm thời gian và chi phí.

Song Hà

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/sua-luat-tiep-can-thong-tin-bao-dam-tot-hon-quyen-tiep-can-thong-tin-cua-cong-dan-10408587.html