Du lịch mạo hiểm là một hình thức du lịch mang nhiều yếu tố khám phá, và trải nghiệm những cảm xúc khác lạ tại những địa hình hiểm trở. Hiện nay, Lạng Sơn đang đẩy mạnh khai thác một số loại hình du lịch thể thao mạo hiểm như: leo núi thể thao; trekking (đi bộ xuyên rừng); chèo thuyền kayak cùng các giải chạy địa hình (trail) và dù lượn.
Khai thác tiềm năng
Lạng Sơn sở hữu một kho tàng địa chất hiếm có với địa hình đồi núi chia cắt đa dạng với hơn 200 hang động và tài nguyên rừng đặc dụng phong phú. Tiêu biểu là vùng Công viên địa chất (CVĐC) toàn cầu UNESCO Lạng Sơn. Tại đây, những vách núi đá vôi tại xã Hữu Liên, xã Cai Kinh được các chuyên gia đánh giá là có chất lượng đá “già”, độ bền cao, cực kỳ thích hợp cho bộ môn leo núi thể thao, điều mà nhiều vùng núi đá vôi khác tại miền Bắc chưa đáp ứng được. Thêm vào đó, những hồ nước, suối, thác nước đẹp rất thích hợp cho việc chèo thuyền sup, thuyền kayak, cùng đó thảo nguyên bằng phẳng như Đồng Lâm hay cánh đồng lúa Bắc Sơn lại là địa điểm “vàng” cho dù lượn và các giải chạy địa hình (Trail).
Du khách trải nghiệm hang Ốc, xã Hữu Liên
Đáng chú ý, Lạng Sơn còn có khu vực Mẫu Sơn với độ cao trên 1.500m so với mực nước biển, nơi sở hữu những cung đường trekking xuyên qua rừng đỗ quyên rực rỡ và những thác nước dốc đứng. Đây là điều kiện lý tưởng để phát triển loại hình trekking và vượt thác, những trải nghiệm mạo hiểm đang là xu hướng của giới trẻ toàn cầu.
Anh Đinh Văn Hồng, một hướng dẫn viên tự do tại Mẫu Sơn, cho biết: “Từ năm 2019, tôi bắt đầu kết nối các tour trekking từ thôn Nà Mò lên đỉnh núi Cha với lộ trình linh hoạt và mức giá hợp lý, mỗi năm tôi đón khoảng 10 - 20 đoàn khách. Du khách, đặc biệt là khách từ Hà Nội rất yêu thích nơi này vì cảnh đẹp và thời gian di chuyển ngắn.”
Trong khi đó, xã Yên Thịnh và Hữu Liên lại trở thành điểm đến tiêu biểu của môn leo núi thể thao. Ông Lê Quốc Khánh, Phó Tổng Giám đốc Công ty Việt Nam Expeditions cho biết: Công ty hiện đang quản lý và tổ chức các tour du lịch mạo hiểm tập trung tại một số khu vực như: Lân Ty, hang Rắn, hang Ốc… (xã Hữu Liên) và hệ thống vách đá tại xã Cai Kinh. Hiện nay, chúng tôi đang đưa vào khai thác trải nghiệm hơn 200 đường leo tại các vách đá tự nhiên có địa chất tốt, đặc biệt là khu vực vườn na và các điểm như cổng trời Yên Sơn, Lân Nóng (xã Cai Kinh). Với tiềm năng sẵn có của hệ thống núi đá vôi địa phương, lượng khách duy trì ổn định khoảng 3 đoàn/tuần. Bên cạnh việc vận hành kinh doanh, tôi cũng đảm bảo đồ bảo hộ, công tác an toàn cho du khách, đồng thời trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật cho các nhóm du khách trải nghiệm leo vách tại Hữu Liên và Cai Kinh."
Chị Larar, một du khách đến từ Mỹ, chia sẻ sau chuyến hành trình 4 ngày tại xã Hữu Liên: “Chúng tôi dành phần lớn thời gian để leo núi, cảm giác chinh phục những vách đá cao và nhìn xuống thung lũng yên bình bên dưới thật khó tả. Nhưng điều giữ chân chúng tôi không chỉ là thử thách, mà là sự thân thiện của người dân. Những đứa trẻ vẫy tay chào “hello”, những bữa ăn địa phương tươi ngon từ vườn nhà khiến chuyến đi trở nên vô giá.”
Có thể thấy sự phát triển của các loại hình du lịch mới này đã mang lại những kết quả ấn tượng trong việc thu hút khách du lịch trong và ngoài nước đến với Lạng Sơn. Tiêu biểu các giải chạy địa hình quy mô lớn tạo sức hút mạnh mẽ với sự tham gia của hàng nghìn vận động viên, đơn cử như Giải chạy “Mẫu Sơn Mount Paths” năm 2025 thu hút trên 1.000 vận động viên trong và ngoài nước hay Lạng Sơn Geopark Ultra Trail 2025 (trên 600 vận động viên). Đặc biệt, từ đầu năm 2026 đến nay, sản phẩm trekking Mẫu Sơn thu hút gần 1.000 lượt khách. Tại xã Hữu Liên, từ đầu năm 2026 đến nay các điểm du lịch leo núi thể thao mạo hiểm đã thu hút gần 2.000 lượt khách.
Hướng đến chuyên nghiệp
Để phát triển du lịch thể thao mạo hiểm một cách chuyên nghiệp, thời gian qua, ngành du lịch tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp quan trọng. Ông Lưu Bá Mạc, Phó Giám đốc Sở VHTT&DL tỉnh, cho biết: Hằng năm, sở luôn chủ trì hướng dẫn, giám sát các hoạt động thể thao mạo hiểm để đảm bảo đúng quy định pháp luật, đồng thời tiếp tục quy hoạch các sản phẩm du lịch chuyên biệt kết hợp leo núi với khám phá hang động, thác nước. Thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa tổ chức các sự kiện thể thao và tăng cường truyền thông số để thu hút mạnh mẽ du khách trong và ngoài nước.
Theo đó, ngành du lịch tỉnh đã đẩy mạnh việc nghiên cứu, tìm hiểu, khai thác tiềm năng tại các địa bàn trọng điểm. Cụ thể, từ năm 2021 đến nay, hằng năm Sở VHTT&DL và Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với các địa phương và doanh nghiệp tổ chức từ 5 – 10 chuyến khảo sát, đánh giá chi tiết tài nguyên du lịch tại các đại bàn giàu tiềm năng. Đồng thời phối hợp với các tổ chức thám hiểm hang động quốc tế từ Hàn Quốc, Hoa Kỳ khảo sát, xây dựng phát triển các tour du lịch thể thao mạo hiểm. Đây là cơ sở quan trọng để định hướng xây dựng các mô hình phát triển cụ thể, từ đó kêu gọi các doanh nghiệp lữ hành uy tín đầu tư, khai thác và phát triển thành các sản phẩm du lịch chuyên nghiệp, mang giá trị gia tăng cao.
Du khách trải nghiệm hoạt động vượt thác Bay, xã Mẫu Sơn
Bên cạnh đó, ngành du lịch cũng đẩy mạnh phối hợp với các đơn vị doanh nghiệp tổ chức các sự kiện thể thao gắn với quảng bá di sản. Các giải thể thao quy mô được tổ chức thường niên đã trở thành đòn bẩy hiệu quả để kích cầu du lịch. Điển hình như Giải chạy “Lạng Sơn Geopark Ultra Trail – Hữu Liên”; Giải "Mùa vàng Bắc Sơn Ultra Trail”; hay các giải chạy tại Mẫu Sơn được duy trì hằng năm. Những sự kiện này không chỉ mang tính thể thao mà còn tạo hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ, giúp hình ảnh vùng CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn đến với du khách trong và ngoài nước.
Đáng chú ý, từ năm 2020 đến nay, Sở VHTT&DL đã phối hợp tổ chức nhiều lớp tập huấn nghiệp vụ tại các điểm du lịch phát triển loại hình du lịch thể thao mạo hiểm cho hàng trăm học viên. Các lớp học tập trung vào cách thức phát triển du lịch cộng đồng, kỹ năng hướng dẫn tập luyện và đặc biệt là chuyên môn cứu hộ. Những lớp đào tạo ngắn hạn này đã giúp người dân bản địa và nhân viên các doanh nghiệp trở nên chuyên nghiệp hơn, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho du khách khi trải nghiệm các môn thể thao cảm giác mạnh.
Với tầm nhìn dài hạn và sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành, Lạng Sơn đang vững bước trên lộ trình trở thành trung tâm du lịch thể thao mạo hiểm hàng đầu, vừa phát triển kinh tế, vừa bảo tồn bền vững giá trị di sản CVĐC toàn cầu UNESCO.
TUYẾT MAI