Thủ tướng Takaichi đã vực dậy đang LDP giữa khủng hoảng. Ảnh: Bloomberg.
Chỉ 8 tháng trước, đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền tại Nhật Bản dường như đang chạm đáy. Họ lần thứ hai liên tiếp đánh mất thế đa số tại Quốc hội, nhiều nghị sĩ của đảng bị vướng vào bê bối quỹ tranh cử. Thủ tướng Nhật Bản khi đó là ông Shigeru Ishiba có tỷ lệ ủng hộ tương đối thấp.
Tình hình giờ đây đã xoay chiều. Trước thềm cuộc tổng tuyển cử ngày 8/2, kết quả thăm dò dư luận nhìn chung cho thấy đảng LDP nhiều khả năng sẽ giành được đa số ghế tại Quốc hội khóa mới. Liên minh giữa LDP và đảng Duy tân có thể giành được trên 300 ghế trong tổng số 465 ghế tại Hạ viện, thậm chí vượt mốc hai phần ba cần thiết để giữ thế đa số tuyệt đối.
Người đã đưa LDP trở lại chính là Thủ tướng Sanae Takaichi. Chỉ trong vài tháng trên cương vị thủ tướng, tỷ lệ ủng hộ bà đã tăng từ 57% lên mức kỷ lục 82%.
Giới quan sát đánh giá bà Takaichi đã thổi làn gió mới vào bức tranh ảm đạm của nền chính trị Nhật Bản những năm qua. Trong bối cảnh các gia tộc chính trị vẫn duy trì sức ảnh hưởng lớn, hình ảnh một chính trị gia tự lực như bà thu hút mạnh mẽ cử tri.
“Đến nay, nền chính trị bị các chính trị gia nam có tuổi chi phối. Việc thủ tướng hiện nay là một phụ nữ với hoàn cảnh gia đình khác với những gì mọi người đã quen mang đến cảm giác thay đổi”, phó giáo sư Yuiko Fujita tại Đại học Tokyo nói với Nikkei.
Làn gió mới với nền chính trị Nhật Bản
Những câu chuyện về việc bà không chấp nhận lời khuyên của các quan chức mà tự mình dành hàng giờ nghiên cứu tài liệu, hay không xuất hiện trong các bữa tiệc của đảng LDP, khiến công chúng vừa bất ngờ vừa thích thú.
“Do bà là nữ thủ tướng đầu tiên, nhiều người cho rằng bà mang đến làn gió mới. Mọi người kỳ vọng bà sẽ thay đổi nền chính trị Nhật Bản. Người dân thường có xu hướng ưa thích các nhà lãnh đạo mạnh - trong khi bà tỏ ra cứng rắn và quyết đoán”, ông Yu Uchiyama, chuyên gia khoa học chính trị tại Đại học Tokyo, chỉ ra.
Một trong những thành công của bà Takaichi là khả năng thu hút các cử tri trẻ. Theo khảo sát của Nikkei và TV Tokyo cuối tháng 1, 84% số cử tri từ 20-29 tuổi và 78% số cử tri từ 30-39 tuổi ủng hộ bà Takaichi. Con số này trong nhóm cử tri từ 70 tuổi trở lên chỉ là 53%.
Bà rất tích cực hoạt động trên mạng xã hội. Tài khoản X của bà có hơn 2,6 triệu người theo dõi, cao hơn rất nhiều so với con số 64.000 của lãnh đạo phe đối lập Yoshihiko Noda.
Thủ tướng Nhật Bản Takaichi và đảng LDP vận động tranh cử hôm 27/1. Ảnh: Reuters.
“Dù tôi không quá quan tâm tới chính trị, các video ủng hộ bà Takaichi trên YouTube vẫn được gợi ý. Gần như không có bình luận nào chỉ trích bà”, Mana Suzuki, cư dân Tokyo 20 tuổi, chia sẻ.
Theo nhà nghiên cứu Takehiko Nishino tại Viện Dai-ichi, phong cách truyền thông cũng giúp ích đáng kể cho bà Takaichi. “Ngôn từ của bà rất rõ ràng, thể hiện qua các phát ngôn như ‘Tôi sẽ làm việc, làm việc, làm việc, làm việc và làm việc’. Bà ấy sử dụng ngôn ngữ đơn giản và trực tiếp, phù hợp với thế hệ trẻ”, ông Nishino chỉ ra.
Không chỉ thu hút, bà còn có khả năng thuyết phục cử tri trẻ tham gia bầu cử, cũng như thuyết phục các cử tri bảo thủ bầu cho LDP thay vì các đảng nhỏ hơn như Sanseito.
“Tỷ lệ cử tri đi bầu cao hơn sẽ giúp ích cho bà Takaichi”, ông Tobias Harris, chuyên gia tại hãng tư vấn Japan Foresight, nhận xét. “Bà ấy mong có nhiều cử tri hơn, cử tri trẻ hơn và thích bà ấy hơn”.
Thách thức phía trước với bà Takaichi
“Hào quang ngôi sao” của bà Takaichi không chỉ bó hẹp trong phạm vi nước Nhật mà còn vươn ra tầm thế giới. Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 6/2 tuyên bố “toàn tâm ủng hộ” nữ thủ tướng Nhật Bản trong bầu cử. “Thủ tướng Takaichi xứng đáng được công nhận vì những gì bà và liên minh của mình đang làm”, ông Trump viết trên Truth Social.
Tuy nhiên, dù thắng cử, bà Takaichi sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức khi thực sự phải điều hành đất nước - khi người dân sẽ không còn nhìn vào “hào quang ngôi sao” mà sẽ để ý đến tác động trực tiếp đối với mình.
Bà Mari Miura, chuyên gia khoa học chính trị tại Đại học Sophia ở Tokyo, chỉ trích bà Takaichi chưa mang đến giải pháp thực sự mà chủ yếu là đưa ra các “vật hy sinh”. Chính phủ của bà bị coi đang lợi dụng một nghi ngại với người nước ngoài của một bộ phận dân chúng để thu hút cử tri.
Không chỉ người nước ngoài mà bản thân Bộ Tài chính Nhật Bản cũng trở thành mục tiêu công kích. Theo vị thủ tướng Nhật Bản, cơ quan này đã gây tổn hại tới đất nước khi thực thi các chính sách thắt lưng buộc bụng và không khuyến khích đầu tư vào các ngành công nghiệp thiết yếu.
Bà Takaichi đã duy trì quan hệ tốt với Tổng thống Mỹ Donald Trump và được ông Trump ủng hộ trước bầu cử. Ảnh: Reuters.
Các cuộc khảo sát gần đây cho thấy tỷ lệ ủng hộ dành cho bà Takaichi cao hơn hẳn tỷ lệ ủng hộ dành cho đảng LDP (khoảng 45%). Dù con số này cao hơn tỷ lệ bầu cho đảng trong cuộc tổng tuyển cử năm 2024, giới chuyên gia cho rằng thực tế trên cho thấy chiến thắng đến từ sự “gánh vác” của bà Takaichi, thay vì nền tảng chính trị chắc chắn của LDP.
Bà Takaichi đôi khi cũng phát ngôn mà chưa tham vấn kỹ lưỡng giới chuyên gia hoặc chưa đánh giá kỹ lưỡng hệ quả, như cam kết tạm đình chỉ thuế tiêu thụ 8% nhằm vào thực phẩm trong hai năm - điều không được lòng cử tri và không được nhắc lại khi tranh cử chính thức.
“Tôi nghĩ các cử tri chưa có thời gian để đánh giá bà Takaichi thực sự thế nào, do đó bà nhận được sự ủng hộ dựa trên việc mọi người nghĩ rằng bà sẽ thế nào”, bà Miura nhận xét.
Hà Thủy