Sức hút từ điệu múa cổ của người Tày

3 giờ trướcBài gốc

Múa bát của người Tày Thái Nguyên là sợi dây gắn kết quá khứ và hiện tại, khẳng định về sức sống mãnh liệt của di sản được kết tinh từ đôi bàn tay lao động và tâm hồn phóng khoáng của cư dân miền núi phía Bắc

Từ một nghi thức mô phỏng công việc ươm tơ dệt vải thủ công, điệu múa cổ này đã bước ra từ những nếp nhà sàn để trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, kết nối tình đoàn kết bản làng và làm say lòng du khách bốn phương.

Múa bát là điệu múa cổ của người Tày, được hình thành và bồi đắp qua bao thế hệ gắn liền với quá trình lao động sản xuất. Ít ai biết rằng, khởi nguồn của những động tác uyển chuyển này chính là công việc dệt vải truyền thống.

Trong ký ức của cha ông, chiếc bát vốn dùng để ươm và nén tơ tằm, còn đôi đũa thực chất là công cụ để khuấy đều sợi tơ. Người phụ nữ Tày xưa kia cứ đảo tay liên tục, lặp đi lặp lại cho đến khi có đủ sợi tơ dệt nên những tấm chàm bền chắc.

Múa bát là điệu múa cổ của người Tày, được hình thành và bồi đắp qua bao thế hệ gắn liền với quá trình lao động sản xuất

Từ một nghi thức mô phỏng công việc ươm tơ dệt vải thủ công, điệu múa cổ này đã bước ra từ những nếp nhà sàn để trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Từ những thao tác tay chân quen thuộc ấy, đồng bào đã khéo léo biến tấu thành một loại hình dân vũ đặc sắc.

Trong những cuộc vui bên mâm cơm, sau chén rượu nồng, tiếng gõ bát đũa ban đầu chỉ là thanh âm vui tai ngẫu hứng, rồi dần dần lan tỏa, kết nối mọi người thành hàng dài đi quanh nhà sàn.

Trải qua thăng trầm lịch sử, múa bát trở thành biểu tượng cho lòng yêu lao động, khát vọng về cuộc sống ấm no và không thể thiếu trong các lễ mừng cơm mới, đám cưới, hay lễ hội Xuân của bản làng.

Điểm độc đáo của múa bát nằm ở sự giản dị nhưng đầy chuẩn xác. Trang phục của người múa bát chính là bộ quần áo chàm truyền thống bằng vải bông dệt tay, cắt may đơn giản, không thêu thùa hoa văn phức tạp nhưng lại làm nổi bật vẻ đẹp mộc mạc, chân phương.

Từ những thao tác tay chân quen thuộc, đồng bào dân tộc Tày đã khéo léo biến tấu thành một loại hình dân vũ đặc sắc

Đạo cụ biểu diễn chỉ vỏn vẹn hai chiếc bát và một đôi đũa cho mỗi người

Đi kèm là chiếc thắt lưng, khăn vuông quấn đầu và bộ xà tích vắt ngang eo, tạo nên hình ảnh đặc trưng của người phụ nữ miền sơn cước.

Đạo cụ biểu diễn chỉ vỏn vẹn hai chiếc bát và một đôi đũa cho mỗi người. Các nghệ nhân có thể múa ở tư thế đứng hoặc ngồi, kết hợp uốn dẻo, cúi mình hay ngả người đầy linh hoạt.

Ở tư thế đứng, hai tay cầm bát kẹp đũa gõ theo nhịp, hất chéo qua cạnh sườn về phía sau rồi đổi bên nhịp nhàng.

Mỗi nhịp gõ lúc trầm, lúc bổng như lời tâm sự, sẻ chia về những nhọc nhằn của nghề nông và sự khéo léo của đôi bàn tay ươm tơ.

Ngày nay, để tăng tính nghệ thuật, các động tác múa bát đã được phát triển đa dạng hơn, mô phỏng sinh động các hoạt động như: Cắt lúa, chèo thuyền độc mộc, xay ngô, giã gạo hay hình ảnh "tiên bay", "coọn nước xoay".

Người múa có thể múa ở tư thế đứng hoặc ngồi, kết hợp uốn dẻo, cúi mình hay ngả người đầy linh hoạt

Những bước di chuyển xếp thành hình chóp nhọn hay vòng tròn lớn tạo nên một bức tranh nghệ thuật sống động về đời sống sinh hoạt của người Tày.

Dù đối mặt với không ít khó khăn khi những nghệ nhân am hiểu về múa bát đã cao tuổi, tỉnh Thái Nguyên vẫn đang nỗ lực hết mình để "giữ lửa" cho di sản.

Nhiều tổ nhóm, câu lạc bộ văn nghệ được thành lập để kết nối những người đam mê, tạo không gian giao lưu tại các phiên chợ, lễ hội cơ sở.

Đặc biệt, điệu múa cổ này còn được đưa vào trường học phổ thông dân tộc nội trú, giúp thế hệ trẻ tiếp cận và thêm yêu văn hóa dân tộc mình.

Hai tay cầm bát kẹp đũa gõ theo nhịp

Khi đồng bào Tày bắt tay làm du lịch, múa bát đã trở thành "sản phẩm" đặc trưng thể hiện lòng mến khách.

Tại các homestay hay giữa đám hội cầu mùa, tiếng lách cách rộn rã mời gọi người quen, người lạ cùng đứng lên hòa chung vòng xòe lớn.

Nụ cười nối nụ cười, múa bát giúp con người quên đi phiền muộn, thắt chặt thêm tình làng nghĩa xóm và quảng bá nét đẹp văn hóa Thái Nguyên đến bạn bè quốc tế.

Vượt qua ranh giới của một điệu múa giải trí đơn thuần, múa bát của người Tày Thái Nguyên chính là sợi dây gắn kết quá khứ và hiện tại, là lời khẳng định về sức sống mãnh liệt của một di sản được kết tinh từ đôi bàn tay lao động và tâm hồn phóng khoáng của cư dân miền núi phía Bắc.

HUY AN

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/dan-toc-ton-giao/suc-hut-tu-dieu-mua-co-cua-nguoi-tay-202610.html