Sức sống di sản trong đời sống đương đại (Bài 2): Âm vang vùng di sản

3 giờ trướcBài gốc

Làng Phú Điền - mảnh đất hội tụ nhiều di sản văn hóa.

Chúng tôi tìm về làng Phú Điền, được ông Lê Duy Cảng, nguyên Bí thư Đảng ủy xã, cũng là người am hiểu về mảnh đất này kể lại: "Làng Phú Điền xưa còn được gọi là Bồ Điền nằm giữa núi Bần và núi Tùng, rừng cây rậm rạp. Vùng đất này đã được Bà Triệu chọn làm căn cứ cho cuộc khởi nghĩa chống lại quân xâm lược nhà Ngô".

Nhiều thế kỷ đã trôi qua, nhưng những giai thoại, truyền thuyết về Bà Triệu và cuộc khởi nghĩa vẫn còn in đậm trên mảnh đất Phú Điền qua từng tên đất, tên làng, ngọn núi, dòng sông và di sản văn hóa. Trong đó, nổi bật nhất phải kể đến là Quần thể Di tích lịch sử - văn hóa và kiến trúc nghệ thuật đền Bà Triệu, bao gồm các hạng mục công trình liên quan đến cuộc khởi nghĩa và nơi thờ tự Bà, đó là: đền Bà Triệu; lăng mộ Bà Triệu; mộ ba ông tướng họ Lý; miếu Bàn Thề; đình làng Phú Điền và đền Đệ Tứ.

Ông Trương Hoài Nam, Phó giám đốc Ban Quản lý Di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa, cho biết: "Đền Bà Triệu được khởi dựng vào thế kỷ VI dưới triều vua Lý Nam Đế, với mục đích tưởng nhớ và tôn vinh công lao của vị nữ tướng anh hùng Triệu Thị Trinh. Ngôi đền được xây dựng theo phong cách kiến trúc đặc trưng của vùng Bắc Trung bộ, mang vẻ đẹp trầm mặc, cổ kính nhưng vẫn toát lên sự tinh tế và uy nghiêm. Không gian kiến trúc đền được bố trí hài hòa, uyển chuyển, với bố cục tổng thể từ ngoài vào trong. Trải qua nhiều thế kỷ, với nhiều lần trùng tu, tôn tạo, đền có diện mạo khang trang hơn, là điểm đến tâm linh bậc nhất xứ Thanh.

Cách đền Bà Triệu không xa là núi Tùng. Xung quanh núi được bao quanh bởi rừng cây xanh mát và khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ. Dưới chân núi là khu mộ thờ 3 vị tướng quân họ Lý - những người con ưu tú của đất Bồ Điền xưa đã có công phò giúp Bà Triệu và hy sinh oanh liệt. Từ chân núi đi lên khoảng 300 bậc đá quanh co, dốc đứng sẽ đến với khu lăng mộ của Bà Triệu. Tương truyền, đỉnh núi này là nơi Bà Triệu đã cùng nghĩa quân tử chiến đến phút cuối cùng với quân xâm lược.

Những di sản gắn liền với cuộc khởi nghĩa Bà Triệu ở làng Phú Điền, xã Triệu Lộc.

Ngoài ra, ở làng Phú Điền còn có một công trình văn hóa, kiến trúc nghệ thuật độc đáo và giàu giá trị gắn liền với cuộc khởi nghĩa của Bà Triệu đó là đình làng Phú Điền. Ông Lê Văn Chính, người trông coi ở đây, cho biết: "Sau khi cuộc khởi nghĩa của Bà Triệu thất bại, để tưởng nhớ công ơn của Bà đối với đất nước, quê hương, Nhân dân trong làng đã suy tôn Bà là Thành hoàng làng và cho xây dựng đình để thờ Bà. Ngôi đình được xây dựng trên nền đất cao, ở vị trí được xem là nơi tụ linh, tụ phúc của làng. Trải qua nhiều thế kỷ, ngôi đình vẫn giữ nguyên vẻ cổ kính, trầm mặc, mang dáng dấp đặc trưng của công trình kiến trúc tâm linh tại các làng quê Bắc bộ xưa với cây đa, bến nước, mái đình. Tại đình làng, dân làng Phú Điền thường tiến hành các nghi lễ, dâng lên những sản vật tốt nhất, ngon nhất do gia đình tự sản xuất nhằm bày tỏ lòng biết ơn đến vị thần đã che chở cho dân làng trong những năm qua và cầu xin thần tiếp tục phù hộ cho dân làng phát đạt hơn".

Cùng với các nghi lễ, dân làng Phú Điền còn tổ chức các trò chơi dân gian vô cùng độc đáo như thi nấu cơm, kéo co, bóng chuyền. Những ngày này được coi là ngày vui nhất của làng, mọi người không chỉ đến đình làng để dâng hương thể hiện lòng thành kính đối với Thành hoàng làng, gửi gắm ước nguyện một năm mưa thuận gió hòa, gặp may mắn, mà còn là dịp để người dân gặp gỡ, trò chuyện, cùng nhau tham gia các trò chơi, trò diễn dân gian.

Thời gian có thể xóa mờ năm tháng, nhưng âm vang của cuộc khởi nghĩa Bà Triệu vẫn còn vang vọng mãi trên mảnh đất Phú Điền cho đến ngày nay. Những dấu vết lịch sử, công trình tâm linh còn đó như nhắc nhớ thế hệ con cháu về chiến công oanh liệt của Bà Triệu. Đồng thời, cũng là điểm tựa tinh thần để con cháu hôm nay tiếp nối truyền thống tự lực, tự cường, xây dựng quê hương, đất nước phồn vinh, thịnh vượng.

Bài và ảnh: Nguyễn Đạt

Bài cuối: Những giá trị vượt thời gian

Nguồn Thanh Hóa : http://baothanhhoa.vn/suc-song-di-san-trong-doi-song-duong-dai-bai-2-am-vang-vung-di-san-283820.htm