Theo Ths. BS.CK1. Trần Quốc Phong, trưởng đơn vị tiết niệu, trước khi vào viện, bệnh nhân sốt cao, lạnh run, huyết áp tụt mạnh và rơi vào tình trạng lơ mơ. Các bác sĩ nhanh chóng nhận định đây là trường hợp sốc nhiễm trùng do sỏi niệu quản bịt kín, một cấp cứu ngoại khoa – nội khoa tối khẩn cấp, nếu chậm trễ chỉ vài chục phút có thể nguy hiểm tính mạng.
Theo lời kể của bệnh nhân, bà vốn đã biết mình bị sỏi niệu quản cách đây vài tháng nhưng do cơn đau giảm dần, do chủ quan nghĩ sỏi đã "tụt xuống" hoặc "tự trôi". Trong thời gian đó, bệnh nhân tự điều trị bằng cách uống nhiều nước và dùng thuốc giảm đau khi khó chịu.
Tuy nhiên, vài ngày trước nhập viện, bệnh nhân bắt đầu đau quặn hông lưng dữ dội, sau đó sốt cao và lạnh run liên tục. Khi người thân phát hiện bệnh nhân nói năng chậm, tay chân lạnh và huyết áp hạ thấp, họ lập tức đưa đến Bệnh viện An Bình cấp cứu.
Tại khoa Cấp cứu, kết quả xét nghiệm và hình ảnh cho thấy sỏi niệu quản kích thước chỉ khoảng 5 mm đang kẹt ở đoạn 1/3 giữa niệu quản, gây ứ nước thận. Vi khuẩn theo dòng nước tiểu bị ứ đọng đã xâm nhập thẳng vào máu, dẫn đến nhiễm trùng huyết, tình trạng nhiễm trùng toàn thân mức độ nặng, có thể tàn phá nhanh chóng nhiều cơ quan.
"Trước diễn tiến nguy kịch, êkip trực lập tức phối hợp cùng đơn vị Tiết niệu thực hiện thủ thuật giải áp khẩn cấp đường tiểu. Bệnh nhân được đặt ống thông niệu quản double J để thoát mủ và nước tiểu ứ đọng, đồng thời dùng kháng sinh phổ rộng liều cao, truyền dịch và hỗ trợ huyết áp. Nhờ can thiệp kịp thời, bệnh nhân qua cơn nguy hiểm, huyết áp ổn định dần và tỉnh táo trở lại sau 24 giờ"- bác sĩ Phong cho hay.
Các phương pháp điều trị ít xâm lấn hiện nay giúp xử lý sỏi niệu quản an toàn và nhanh chóng. Ảnh BSCC
Không được chủ quan với sỏi niệu quản
Theo bác sĩ Trần Quốc Phong, đây là tình huống điển hình cho thấy việc chủ quan với sỏi niệu quản có thể dẫn đến hậu quả vô cùng nghiêm trọng.
Bác sĩ Phong giải thích sỏi niệu quản là những viên sỏi di chuyển từ thận xuống niệu quản – ống dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang. Do niệu quản hẹp và có nhiều đoạn cong, sỏi rất dễ mắc lại tạo bít tắc dòng chảy của nước tiểu. Khi nước tiểu không thoát được, thận bị giãn và hình thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Nếu vi khuẩn xâm nhập sâu, dòng máu sẽ bị nhiễm trùng và dẫn đến sốc nhiễm trùng, một biến chứng có thể gây tử vong nhanh chóng.
Bác sĩ Phong nhấn mạnh rằng không phải tất cả sỏi niệu quản đều gây đau dữ dội. Nhiều người chỉ đau âm ỉ rồi hết, nhưng phía sau cơn đau "im lặng" đó có thể là thận vẫn đang bị bít tắc. Đặc biệt, bệnh nhân thường có xu hướng uống nhiều nước với mong muốn "đẩy sỏi xuống".
Tuy nhiên, khi niệu quản đã tắc hoàn toàn, càng uống nhiều nước càng làm thận căng phồng và tăng nguy cơ nhiễm trùng. Đây là lầm tưởng phổ biến khiến nhiều người trì hoãn điều trị và gặp biến chứng nặng.
Chia sẻ về điều trị, bác sĩ Phong cho biết, các phương pháp điều trị ít xâm lấn hiện nay giúp xử lý sỏi niệu quản an toàn và nhanh chóng. Phổ biến nhất là nội soi niệu quản bằng ống soi cứng hoặc ống mềm kết hợp laser Holmium, cho phép làm vỡ sỏi thành mảnh nhỏ và gắp ra ngoài mà không cần mổ hở. "Đối với các trường hợp cấp cứu như bệnh nhân nữ trên, bác sĩ sẽ ưu tiên giải áp đường tiểu trước bằng cách đặt thông JJ hoặc mở thận qua da, sau khi hết nhiễm trùng mới tiến hành tán sỏi triệt để. Các kỹ thuật này mang lại hiệu quả cao, ít đau, thời gian hồi phục nhanh và bảo tồn tối đa chức năng thận" – Bác sĩ Phong nhấn mạnh.
Chủ động phòng bệnh bằng thay đổi thói quen uống đủ nước
Theo bác sĩ Phong việc phòng ngừa đóng vai trò vô cùng quan trọng. Sỏi niệu quản nói riêng và sỏi tiết niệu nói chung thường liên quan đến thói quen uống ít nước, ăn mặn, lạm dụng thức ăn nhanh, ít vận động hoặc có tiền sử gia đình. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc uống đủ nước, đặc biệt là chia đều trong ngày, giúp giảm đáng kể nguy cơ hình thành sỏi. Đồng thời, hạn chế muối, giảm đạm động vật và tăng cường rau xanh, trái cây cũng giúp thận lọc tốt và giảm nguy cơ kết tinh sỏi.
Bác sĩ Phong cảnh báo, bất kỳ dấu hiệu nào của đau hông lưng, tiểu buốt, tiểu gắt, tiểu lẫn máu hoặc sốt không rõ nguyên nhân đều cần khám sớm. Siêu âm bụng là xét nghiệm đơn giản, rẻ tiền nhưng rất hiệu quả để phát hiện sỏi và ứ nước thận. Việc điều trị càng sớm thì nguy cơ biến chứng càng thấp và khả năng bảo tồn thận càng cao.
Người dân không nên chủ quan khi được chẩn đoán sỏi niệu quản, cũng không nên chỉ nghe lời mách bảo về việc uống thảo dược hay nước lạ để "đẩy sỏi". Điều quan trọng nhất là thăm khám đúng chuyên khoa, tuân thủ hướng dẫn điều trị và tái khám định kỳ. Sỏi niệu quản nếu được xử lý sớm luôn là bệnh dễ điều trị, nhưng nếu chần chừ, hậu quả có thể rất nặng nề.
Nguyễn Linh- K.Mai