SVOD: Quân bài AI lợi hại của Nga nhằm vá lỗ hổng chỉ huy tiền tuyến

3 giờ trướcBài gốc

Khi xung đột Nga – Ukraine bước sang năm thứ tư, lực lượng Nga vẫn chưa đạt được bước đột phá rõ rệt trước hệ thống phòng thủ của Ukraine. Tình trạng này diễn ra trong bối cảnh Nga được đánh giá là có ưu thế về quy mô lực lượng, khả năng duy trì nguồn cung trang thiết bị cũng như sở hữu nhiều công nghệ quân sự.

Cả Nga và Ukraine đều tìm cách tận dụng vai trò của trí tuệ nhân tạo trên chiến trường. Ảnh minh họa: AP

Những hạn chế trong hiệu quả tác chiến của Nga xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Tuy nhiên, một yếu tố thường được nhấn mạnh là năng lực ra quyết định ở cấp chiến thuật của các chỉ huy tiền tuyến. Theo nhiều phân tích, các sĩ quan trực tiếp chỉ huy trên chiến trường gặp khó khăn trong việc đưa ra những quyết định kịp thời và linh hoạt, vốn có vai trò then chốt trong việc giành ưu thế trong từng trận đánh cụ thể.

Trong bối cảnh đó, Nga đã công bố kế hoạch triển khai một công cụ hỗ trợ ra quyết định kỹ thuật số dựa trên trí tuệ nhân tạo, mang tên SVOD. Theo giới chức Nga, hệ thống này được thiết kế nhằm hỗ trợ các chỉ huy tiền tuyến phân tích tình huống và đưa ra các quyết định chiến thuật quan trọng, qua đó nâng cao hiệu quả chỉ huy và tác chiến trên thực địa.

Hệ thống SVOD

Hệ thống SVOD được Nga phát triển như một công cụ hỗ trợ ra quyết định và nâng cao nhận thức tình huống ở cấp chiến thuật, hướng tới đối tượng sử dụng chính là các sĩ quan quân đội hoạt động tại tiền tuyến. Theo thông tin đăng tải trên kênh Telegram của Bộ Quốc phòng Nga, SVOD được thiết kế nhằm thu thập, tổng hợp và xử lý nhiều nguồn dữ liệu tình báo khác nhau trong một không gian thông tin thống nhất.

Các nguồn dữ liệu đầu vào của hệ thống bao gồm thông tin từ vệ tinh, hình ảnh trinh sát đường không, báo cáo từ lực lượng trinh sát mặt đất, cũng như dữ liệu từ các nguồn mở. Trên cơ sở đó, SVOD ứng dụng các phương pháp xử lý dữ liệu tiên tiến, trong đó có trí tuệ nhân tạo, để phân tích luồng thông tin, mô phỏng các kịch bản tác chiến tiềm năng và cung cấp gợi ý nhằm hỗ trợ các chỉ huy đưa ra quyết định quan trọng trong điều kiện chiến trường biến động nhanh.

Phía Nga cho biết, một trong những mục tiêu chính của SVOD là rút ngắn chu trình ra quyết định ở cấp chiến thuật, qua đó giúp các chỉ huy tiền tuyến xác định phương án hành động tối ưu trong thời gian ngắn hơn, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào quy trình chỉ huy truyền thống từ trên xuống.

Mặc dù các thông số kỹ thuật chi tiết của SVOD chưa được công bố, nhiều nguồn tin cho rằng SVOD được xây dựng như một nền tảng phần mềm, vận hành trên mạng lưới các thiết bị và hệ thống quân sự hiện có. Về bản chất, đây là một kiến trúc số tích hợp dữ liệu và công cụ hỗ trợ chỉ huy, được triển khai thông qua máy tính hoặc máy tính bảng mà các đơn vị cấp chiến thuật đang sử dụng.

Xét về mô hình hoạt động, SVOD có nhiều điểm tương đồng với các hệ thống quản lý chiến trường hiện đại của các quân đội khác, vốn tập trung vào việc kết nối dữ liệu, bảo đảm liên lạc an toàn và hỗ trợ ra quyết định.

Giới chức quân sự Nga dường như đang đẩy nhanh tiến độ phát triển và triển khai hệ thống SVOD, sau khi hoàn tất giai đoạn thử nghiệm vận hành vào tháng 12/2025. Theo các thông tin được công bố, lực lượng Nga dự kiến bắt đầu đưa hệ thống này vào sử dụng từ tháng 4/2026, với mục tiêu triển khai trên diện rộng vào tháng 9/2026.

Các đơn vị đầu tiên được trang bị SVOD nhiều khả năng là các tiểu đoàn thuộc Tập đoàn quân hợp thành số 2 và số 41 của Nga. Đây là những đơn vị hiện đang tham gia các hoạt động tấn công trên hướng Pokrovsk – khu vực được xem là trọng điểm trong nỗ lực tiến công của Nga thời gian gần đây. Tiến độ triển khai tương đối gấp rút này cho thấy SVOD đang được Moscow coi là một giải pháp mang tính ngắn hạn nhằm khắc phục các hạn chế trong hệ thống chỉ huy và kiểm soát trên chiến trường.

Về bản chất, SVOD được xem như một giải pháp công nghệ cho phép gia tăng mức độ linh hoạt trong triển khai chiến thuật, đồng thời vẫn duy trì cơ chế kiểm soát tập trung. Cách tiếp cận này có thể giúp cải thiện hiệu quả thực thi nhiệm vụ trên chiến trường, trong khi vẫn phù hợp với mô hình chỉ huy truyền thống của quân đội Nga.

Vai trò của AI trên chiến trường

Nếu được triển khai hiệu quả, hệ thống SVOD có thể trở thành một công cụ hỗ trợ đáng kể cho lực lượng Nga trên chiến trường. SVOD cũng được kỳ vọng có thể tích hợp và phân tích dữ liệu theo những cách giúp nhận diện các điểm yếu trong hệ thống phòng thủ của Ukraine, qua đó cho phép các chỉ huy tiền tuyến của Nga chủ động khai thác các sơ hở này.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của SVOD phụ thuộc lớn vào chất lượng dữ liệu đầu vào cũng như các giả định được xây dựng trong các mô hình phân tích cốt lõi. Trên chiến trường, các yếu tố như tác chiến điện tử, suy giảm dữ liệu và gián đoạn kết nối – vốn xảy ra thường xuyên – có thể làm giảm độ chính xác và tính kịp thời của thông tin mà hệ thống tiếp nhận và xử lý.

Việc Nga đưa SVOD vào triển khai sẽ góp phần gia tăng thêm thách thức cho lực lượng Ukraine. Ở bình diện rộng hơn, động thái này phản ánh xu hướng chung của cuộc xung đột, trong đó cả hai bên ngày càng tận dụng các tiến bộ từ lĩnh vực công nghệ thương mại để phục vụ mục tiêu quân sự.

Hồng Anh/VOV.VN (Tổng hợp)

Nguồn VOV : https://vov.vn/quan-su-quoc-phong/svod-quan-bai-ai-loi-hai-cua-nga-nham-va-lo-hong-chi-huy-tien-tuyen-post1264233.vov