Tác động xung đột Trung Đông: Chuỗi cung ứng ngành gỗ đối mặt rủi ro gì?

3 giờ trướcBài gốc

Triển vọng tăng trưởng xuất khẩu gỗ dự báo nhiều thách thức

Những diễn biến căng thẳng địa chính trị tại khu vực Trung Đông đang làm dấy lên nhiều lo ngại về nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là đối với các ngành xuất khẩu phụ thuộc lớn vào vận tải biển như ngành gỗ. Dù tác động trực tiếp hiện chưa rõ rệt, song các doanh nghiệp và hiệp hội ngành gỗ Việt Nam đều đang chủ động theo dõi sát tình hình để đánh giá các rủi ro có thể phát sinh trong thời gian tới.

Chia sẻ với Báo Công Thương, ông Nguyễn Thanh Lam - Giám đốc điều hành Công ty Cổ phần Lâm Việt (Lâm Việt Wood) cho rằng, các tác động trực tiếp đến ngành gỗ hiện chưa thể hiện rõ do các diễn biến địa chính trị mới xảy ra. Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong ngành đang tích cực cập nhật thông tin để đánh giá những kịch bản có thể ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu.

Theo ông Nguyễn Thanh Lam, một trong những yếu tố dễ bị tác động nhất là chi phí vận chuyển hàng hóa. Khi căng thẳng địa chính trị leo thang, các rủi ro liên quan đến nhiên liệu và an ninh hàng hải có thể khiến chi phí logistics gia tăng.

Trong trường hợp xung đột lan rộng hoặc một số tuyến vận tải quan trọng bị gián đoạn, hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang châu Âu có thể phải chuyển hướng qua các tuyến đường dài hơn thay vì đi qua các tuyến hàng hải ngắn như hiện nay.

Kịch bản này sẽ khiến thời gian vận chuyển kéo dài, đồng thời chi phí logistics tăng lên đáng kể. Dù vậy, đến thời điểm hiện tại, hoạt động sản xuất và xuất khẩu của các doanh nghiệp gỗ vẫn diễn ra ổn định.

“Các doanh nghiệp vẫn đang theo dõi tình hình. Hiện chưa có tác động cụ thể nào đến đơn hàng hay kế hoạch sản xuất”, ông Nguyễn Thanh Lam cho biết.

Ngành gỗ đang chủ động theo dõi tình hình và chuẩn bị kịch bản ứng phó trước những biến động xung đột Trung Đông. Ảnh: Đỗ Nga

Theo đại diện doanh nghiệp, trong trường hợp chi phí vận tải biển tăng cao, các nhà xuất khẩu và đối tác nhập khẩu hoàn toàn có thể trao đổi để điều chỉnh kế hoạch giao hàng nhằm giảm thiểu thiệt hại cho cả hai bên.

Chẳng hạn, một số đơn hàng có thể được điều chỉnh tiến độ xuất khẩu hoặc giãn thời gian giao hàng nhằm giảm áp lực chi phí vận chuyển.

Đáng chú ý, phần lớn các hợp đồng xuất khẩu của ngành gỗ hiện nay được thực hiện theo điều kiện FOB - một bộ quy tắc thương mại quốc tế được công nhận và sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới về vận chuyển hàng hóa quốc tế. Theo đó, doanh nghiệp Việt Nam chỉ chịu trách nhiệm giao hàng ra cảng trong nước, còn chi phí vận chuyển từ cảng Việt Nam đến cảng nhập khẩu sẽ do phía khách hàng chi trả.

Do vậy, khi chi phí vận tải biển tăng, phía nhà nhập khẩu có thể chủ động điều chỉnh kế hoạch nhận hàng, ưu tiên những đơn hàng cần thiết trước, đồng thời giãn tiến độ các lô hàng khác để tối ưu chi phí vận chuyển.

“Kịch bản này cũng tương tự giai đoạn dịch Covid-19 trước đây, khi chi phí vận tải tăng mạnh. Khi đó, nhiều khách hàng lựa chọn kéo dài thời gian giao hàng để tối ưu chi phí”, ông Nguyễn Thanh Lam cho biết thêm.

Về nguy cơ hủy đơn hàng, đại diện doanh nghiệp gỗ Lâm Việt cho rằng khả năng xảy ra là không lớn. Nguyên nhân là thị trường xuất khẩu chính của ngành gỗ Việt Nam hiện nay tập trung chủ yếu tại Mỹ, châu Âu, Nhật Bản và một số thị trường lớn khác, trong khi khu vực Trung Đông chiếm tỷ trọng khá nhỏ trong tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành.

Do đó, xung đột tại khu vực Trung Đông được đánh giá là chưa ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu tiêu thụ đồ gỗ tại các thị trường chủ lực. Mặc dù tác động trước mắt chưa rõ ràng, song nhiều doanh nghiệp trong ngành vẫn bày tỏ lo ngại về những ảnh hưởng gián tiếp có thể phát sinh trong thời gian tới.

Chia sẻ với phóng viên, ông Hà Tuấn Anh, Tổng Giám đốc Tập đoàn Tài Anh cho rằng, các biến động địa chính trị trên thế giới, từ xung đột Nga – Ukraina đến căng thẳng tại Trung Đông, đang tạo áp lực ngày càng lớn lên hoạt động sản xuất và xuất khẩu của ngành gỗ.

Theo ông Hà Tuấn Anh, những bất ổn địa chính trị thường kéo theo hiệu ứng dây chuyền về chi phí. Giá nguyên liệu, chi phí vận tải và nhiều yếu tố đầu vào khác đều có xu hướng tăng, khiến giá thành sản phẩm bị đẩy lên.

“Những biến động này không tác động ngay lập tức nhưng sẽ ngấm dần vào chuỗi cung ứng. Hiện nay, nhiều loại chi phí đã bắt đầu tăng và có thể tiếp tục leo thang trong thời gian tới”, ông Hà Tuấn Anh cho biết.

Ông Hà Tuấn Anh, Tổng Giám đốc Tập đoàn Tài Anh (thứ 2 từ trái qua) đang giới thiệu sản phẩm với đối tác. Ảnh: Đỗ Nga

Ngoài áp lực chi phí, ngành gỗ cũng đang phải đối mặt với nhiều rào cản thương mại tại một số thị trường xuất khẩu lớn. Một số sản phẩm gỗ, trong đó có ván ép, đã và đang bị áp dụng mức thuế cao hơn tại một số thị trường, đặc biệt là thị trường Mỹ.

Theo tính toán của doanh nghiệp, chỉ riêng chi phí đầu vào và vận chuyển tăng cũng có thể khiến giá thành sản phẩm tăng khoảng 10 - 20%. Điều này sẽ ảnh hưởng đáng kể đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm gỗ Việt Nam trên thị trường quốc tế.

“Các thị trường xuất khẩu chính của ngành gỗ như Mỹ và châu Âu hiện đều chịu tác động từ lạm phát và chi phí tăng cao. Khi giá thành sản phẩm tăng lên, khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam sẽ gặp nhiều khó khăn hơn”, ông Hà Tuấn Anh nhận định.

Không chỉ chi phí tăng, nhu cầu tiêu dùng tại nhiều thị trường cũng có dấu hiệu chững lại do tâm lý thận trọng trước bối cảnh kinh tế và địa chính trị phức tạp. Điều này khiến triển vọng tăng trưởng xuất khẩu của ngành gỗ trong năm nay được dự báo sẽ đối mặt với nhiều thách thức.

Trước bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp đang chủ động điều chỉnh chiến lược kinh doanh, trong đó tập trung đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và mở rộng thị trường nội địa để giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Một số doanh nghiệp cũng đang tìm kiếm cơ hội tại các thị trường mới như Ấn Độ và một số quốc gia khu vực Tây Á, nơi được đánh giá còn nhiều dư địa tăng trưởng.

Bộ Công Thương chủ động cảnh báo và phối hợp ứng phó

Trước diễn biến phức tạp của tình hình địa chính trị tại Trung Đông có thể ảnh hưởng đến hoạt động vận tải và chuỗi cung ứng toàn cầu, cơ quan quản lý cũng đã sớm có những động thái nhằm chủ động đánh giá và ứng phó.

Cụ thể, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã ban hành Văn bản số 234/XNK-NH ngày 3/3/2026 về việc đánh giá tác động của xung đột tại khu vực Trung Đông.

Theo đó, Cục Xuất nhập khẩu đề nghị các hiệp hội ngành hàng rà soát, đánh giá tác động của các diễn biến địa chính trị đối với hoạt động xuất nhập khẩu của từng ngành; đồng thời xác định những khó khăn, vướng mắc có thể phát sinh trong thời gian tới.

Các hiệp hội cũng được đề nghị chủ động đề xuất các giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy xuất khẩu và tìm kiếm nguồn cung nguyên liệu thay thế khi cần thiết.

Động thái này nhằm góp phần bảo đảm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu theo Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 8/1/2026 của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026.

Nhiều doanh nghiệp ngành gỗ đang chủ động điều chỉnh chiến lược kinh doanh. Ảnh minh họa: Nam Nguyễn

Trao đổi với phóng viên về những tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là các diễn biến liên quan đến Iran, ông Nguyễn Chánh Phương – Phó Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA) cho biết, hiện các doanh nghiệp trong ngành vẫn đang theo dõi và đánh giá tình hình.

Theo ông Nguyễn Chánh Phương, yếu tố dễ nhận thấy nhất có thể bị tác động là chi phí logistics, đặc biệt là chi phí vận tải biển. Khi xung đột leo thang, rủi ro vận chuyển tăng lên có thể khiến giá cước tàu biển, chi phí nhiên liệu và các khoản phụ phí liên quan gia tăng.

“Hiện tại chưa có số liệu cụ thể về việc chi phí vận chuyển tăng bao nhiêu hay các tuyến tàu bị ảnh hưởng như thế nào. Tuy nhiên bối cảnh hiện nay khá phức tạp và có nhiều yếu tố bất định. Chúng tôi đang phối hợp với các doanh nghiệp để nắm tình hình và có phương án chủ động ứng phó”, ông Nguyễn Chánh Phương nhận định.

Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp và hiệp hội, các doanh nghiệp gỗ cũng kiến nghị cơ quan quản lý tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo ông Hà Tuấn Anh, trong bối cảnh doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều khó khăn từ thị trường quốc tế, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm các khâu kiểm tra chồng chéo sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí.

“Điều này sẽ giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực cho hoạt động sản xuất và xuất khẩu, nâng cao khả năng cạnh tranh trong bối cảnh thị trường nhiều biến động”, ông Hà Tuấn Anh chia sẻ.

Trong bối cảnh địa chính trị thế giới tiếp tục diễn biến khó lường, việc chủ động theo dõi thông tin, phối hợp giữa cơ quan quản lý, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp được xem là yếu tố then chốt giúp ngành gỗ Việt Nam giảm thiểu rủi ro và duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu.

Đỗ Nga

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/tac-dong-xung-dot-trung-dong-chuoi-cung-ung-nganh-go-doi-mat-rui-ro-gi-445502.html