Tác hại của việc ngủ ngày, thức đêm kéo dài

4 giờ trướcBài gốc

TS.BSCKII Kiều Xuân Thy - Điều hành, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.Hồ Chí Minh (cơ sở 3) cho biết, ban đầu, cơ thể có thể chưa biểu hiện rối loạn rõ rệt, nhưng theo thời gian, tình trạng mệt mỏi kéo dài, giảm tập trung, rối loạn giấc ngủ và suy giảm sức khỏe toàn thân dần xuất hiện. Đặc biệt, trong những ngày cuối năm, công việc bận rộn, cường độ làm việc tăng cao cũng khiến cho giấc ngủ bị ảnh hưởng rất nhiều.

Dưới góc nhìn Y học cổ truyền, ngủ ngày – thức đêm không chỉ là một thói quen sinh hoạt chưa hợp lý, mà là yếu tố làm rối loạn sâu sắc sự vận hành âm dương, khí huyết và chức năng tạng phủ. Cụ thể:

Giấc ngủ trong mối liên hệ với âm dương

Y học cổ truyền xem con người là một chỉnh thể thống nhất, vận hành theo quy luật của tự nhiên. Ban ngày thuộc dương, ban đêm thuộc âm. Khi ban đêm đến, dương khí thu liễm vào trong, âm khí thịnh lên, cơ thể chuyển sang trạng thái tĩnh để tàng trữ và phục hồi. Giấc ngủ ban đêm vì vậy là điều kiện sinh lý cần thiết để dương khí quy âm, âm huyết được nuôi dưỡng, khí huyết điều hòa và thần chí an định.

Khi con người thức vào ban đêm và ngủ vào ban ngày, trật tự này bị đảo lộn. Dương khí không được tiềm tàng đúng lúc, âm huyết không được nuôi dưỡng đầy đủ. Tình trạng này nếu kéo dài sẽ dẫn đến dương không quy âm, âm không tiềm dương, làm suy giảm khả năng tự điều chỉnh của cơ thể, từ đó phát sinh nhiều rối loạn mạn tính.

Tác động của ngủ ngày – thức đêm đến tạng phủ theo Y học cổ truyền

Hoạt động ngủ – thức có mối liên hệ mật thiết với các tạng Tâm, Can, Tỳ, Thận. Khi nhịp sinh hoạt bị đảo lộn, chức năng của các tạng này lần lượt bị ảnh hưởng theo những cơ chế đặc thù.

Ảnh hưởng đến Tâm

Tâm là tạng chủ thần minh, liên quan trực tiếp đến ý thức, tinh thần và hoạt động của giấc ngủ. Khi con người ngủ đúng thời điểm ban đêm, tâm thần được an định, huyết mạch điều hòa, thần chí có nơi nương tựa. Thức khuya kéo dài khiến cơ thể không bước vào trạng thái tĩnh cần thiết, tâm huyết dần hao tổn, thần không được nuôi dưỡng đầy đủ.

Về lâm sàng, người bệnh thường xuất hiện hồi hộp, đánh trống ngực, dễ lo âu, tâm trạng bất ổn, khó ngủ hoặc ngủ không sâu, hay mộng mị. Đây là biểu hiện của tâm huyết bất túc và tâm thần bất an, thường gặp ở người có thói quen thức khuya kéo dài.

Ảnh hưởng đến Can

Can chủ sơ tiết và tàng huyết. Khi cơ thể ở trạng thái tĩnh, huyết quy về Can để được tàng trữ và điều hòa; khi cơ thể hoạt động, Can điều tiết huyết đi nuôi dưỡng các kinh mạch. Giấc ngủ ban đêm vì vậy giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm chức năng tàng huyết của Can.

Thức khuya kéo dài khiến cơ thể không vào được trạng thái tĩnh, huyết không quy về Can đầy đủ. Chức năng sơ tiết vì thế bị rối loạn, dễ dẫn đến hai khuynh hướng bệnh lý thường gặp là can khí uất kết hoặc can huyết hư. Trên lâm sàng, người bệnh thường cáu gắt, dễ bực bội, hay thở dài, cảm giác tức ngực, kèm theo hoa mắt, chóng mặt, mỏi mắt, giấc ngủ không yên. Những biểu hiện này phản ánh rõ sự mất điều hòa của Can trong bối cảnh sinh hoạt đảo lộn.

Ảnh hưởng đến Tỳ

Tỳ chủ vận hóa thủy cốc, là nguồn sinh hóa khí huyết hậu thiên. Nhịp sinh hoạt không điều độ, ăn uống thất thường do thức đêm làm tổn hại tỳ khí, khiến chức năng vận hóa suy giảm. Khi tỳ khí hư, khí huyết sinh hóa kém, cơ thể dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém, đầy bụng, rối loạn tiêu hóa.

Tỳ còn có mối liên hệ chặt chẽ với Tâm thông qua huyết. Tỳ khí hư lâu ngày dẫn đến huyết sinh không đủ, ảnh hưởng gián tiếp đến tâm huyết, khiến các biểu hiện hồi hộp, mất ngủ, kém tập trung trở nên rõ rệt hơn. Vì vậy, trong Y học cổ truyền, rối loạn giấc ngủ do thức khuya không hiếm khi gắn liền với tình trạng tỳ khí suy yếu.

Ảnh hưởng đến Thận

Thận là gốc của tiên thiên, tàng tinh, chủ sinh trưởng, phát dục và phục hồi. Ban đêm là thời điểm quan trọng để bảo tồn và nuôi dưỡng thận tinh. Thức khuya kéo dài làm thận tinh hao tổn, đặc biệt là thận âm. Khi thận âm bất túc, âm không chế được dương, hư nhiệt nội sinh, càng làm giấc ngủ rối loạn nặng hơn.

Người bệnh có thể xuất hiện lưng gối mỏi, tai ù, khô miệng, cảm giác nóng trong, suy giảm sinh lực và mệt mỏi khó hồi phục. Đây là những biểu hiện cho thấy tổn thương đã lan đến gốc rễ của cơ thể, khiến quá trình phục hồi trở nên chậm chạp.

Ngủ ngày – thức đêm kéo dài làm rối loạn trật tự sinh lý của âm dương, khiến dương không quy âm, âm không tiềm dương. Tạng phủ mất sự phối hợp hài hòa, khí huyết không được sinh hóa và phân bố đúng nhịp, thần chí không được an định. Hệ quả là cơ thể dần rơi vào trạng thái suy nhược mạn tính, với biểu hiện vừa ở thể chất vừa ở tinh thần.

TS.BSCKII Kiều Xuân Thy khuyến cáo, người thức khuya kéo dài thường than phiền mệt mỏi dù ngủ đủ giờ, đầu óc nặng nề, kém tỉnh táo. Chóng mặt, hoa mắt, hồi hộp, giảm tập trung là những biểu hiện hay gặp. Da khô sạm, quầng thâm mắt rõ, rối loạn tiêu hóa, táo bón hoặc nóng trong cũng xuất hiện ở nhiều người.

Đồng thời, về lâu dài, rối loạn giấc ngủ trở thành vấn đề trung tâm, tạo thành vòng xoắn bệnh lý khó thoát nếu không điều chỉnh sớm.

Xuân Quý

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/tac-hai-cua-viec-ngu-ngay-thuc-dem-keo-dai-10404094.html