Tại sao Iran liên tục cảnh báo UAE giữa căng thẳng với Mỹ và Israel?

một giờ trướcBài gốc

Khói bốc lên tại cơ sở dầu mỏ Fujairah của UAE sau vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái. Ảnh: Reuters/TTXVN

Theo kênh Al Jazeera ngày 12/5, giới chức Iran ngày càng chỉ đích danh Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) trong các thông điệp thời chiến và cảnh báo sẽ tiến hành các đòn tấn công mạnh hơn nhằm vào quốc gia này nếu Mỹ và Israel nối lại các cuộc tấn công.

Ông Ali Khezrian, thành viên ủy ban an ninh quốc gia của quốc hội Iran, nói trên truyền hình nhà nước hồi đầu tuần này: “Hiện tại, chúng tôi đã gỡ bỏ cách gọi ‘láng giềng’ đối với UAE và thay bằng cách gọi ‘căn cứ thù địch’”.

Quốc gia Arab này cũng được nhắc đến trực tiếp trong các tuyên bố do Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya của lực lượng vũ trang Iran đưa ra trong tháng này, sau khi Iran và Mỹ xung đột trên eo biển Hormuz, dù lệnh ngừng bắn được công bố hồi tháng 4.

Bộ chỉ huy liên quân do các tướng thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) lãnh đạo đã trực tiếp gửi thông điệp tới giới lãnh đạo UAE cách đây một tuần, trong đó cảnh báo rằng UAE không được biến đất nước mình thành nơi cho Mỹ và Israel cùng các lực lượng, thiết bị quân sự để chống người Hồi giáo.

Cơ quan này cho biết quan hệ quân sự, chính trị và tình báo ngày càng sâu sắc giữa UAE với Mỹ và Israel đang góp phần làm gia tăng bất ổn khu vực, đồng thời cảnh báo sẽ có phản ứng mạnh nếu tiếp tục xảy ra các cuộc tấn công nhằm vào các đảo và cảng phía Nam của Iran.

IRGC cũng tuyên bố cảng Fujairah quan trọng của UAE nằm trong khu vực eo biển Hormuz mà Iran kiểm soát về hàng hải, do đó mọi tàu thuyền di chuyển đến hoặc rời cảng này đều thuộc thẩm quyền của Iran. Cảng này đã bị tấn công hồi đầu tháng, nhưng Iran phủ nhận trách nhiệm.

Về phần mình, UAE nhiều lần lên án các cuộc tấn công của Iran và tuyên bố bảo lưu quyền đáp trả, kể cả bằng biện pháp quân sự.

UAE cũng đã chấm dứt thị thực đối với người Iran sinh sống lâu năm tại nước này và đóng cửa các doanh nghiệp, tuyến thương mại, mạng lưới đổi tiền và các tổ chức của Iran.

Quan hệ xấu đi giữa hai nước cũng gây ra những tác động đáng kể đối với Iran, vốn nhập phần lớn hàng hóa từ các thị trường thứ ba, bao gồm Trung Quốc, thông qua các cảng của UAE.

Giới chức Iran đang tìm cách thay thế các tuyến đường biển đã mất bằng các tuyến đường bộ qua Pakistan, Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ và các nước láng giềng khác, sau khi Mỹ phong tỏa hải quân các cảng của Iran và khiến lạm phát lương thực tăng vọt.

Vì sao Iran tập trung vào UAE?

Quân đội Mỹ đã hiện diện đáng kể trên lãnh thổ UAE trong nhiều năm, đặt căn cứ không quân al-Dhafra nằm ngay bên ngoài Abu Dhabi, nơi có hàng nghìn binh sĩ Mỹ cùng các thiết bị tiên tiến, đặc biệt là các hệ thống radar và tình báo mà IRGC cho biết họ đã tấn công trong chiến sự.

Năm 2020, UAE cùng Bahrain và Maroc ký Hiệp định Abraham do Mỹ làm trung gian nhằm bình thường hóa quan hệ với Israel.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông muốn mở rộng các thỏa thuận mà ông làm trung gian trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên, đặc biệt bằng cách thuyết phục Saudi Arabia tham gia. Tuy nhiên, cuộc chiến của Israel ở Gaza đã khiến tiến trình này tạm dừng.

Ông Trump cũng ca ngợi Tổng thống UAE Mohammed bin Zayed Al Nahyan là một nhà lãnh đạo thông minh, người có thể muốn “đi theo con đường riêng” sau khi UAE rút khỏi OPEC hồi tháng trước.

Kể từ khi ký Hiệp định Abraham, Israel và UAE nhanh chóng mở rộng hợp tác quân sự và tình báo, đồng thời tập đoàn sản xuất vũ khí Elbit Systems của Israel đã thành lập công ty con tại quốc gia vùng Vịnh này.

Trong cuộc chiến hiện nay, Israel cũng đã chuyển công nghệ phòng thủ tên lửa Iron Dome cùng hàng chục binh sĩ để vận hành hệ thống này tới UAE, điều chưa từng xảy ra ở bất kỳ quốc gia Arab nào khác.

Trong một sự kiện tại Tel Aviv ngày 12/5, Đại sứ Mỹ Mike Huckabee cho biết việc triển khai các hệ thống radar tiên tiến và các tổ hợp tên lửa là nhờ mối quan hệ đặc biệt giữa UAE và Israel dựa trên Hiệp định Abraham.

Ông Anwar Gargash, cố vấn của Tổng thống UAE, ngày 17/3 nhấn mạnh rằng các cuộc tấn công của Iran nhằm vào các nước láng giềng Arab sẽ càng củng cố quan hệ giữa Israel với các quốc gia có quan hệ ngoại giao với Israel.

UAE cũng tuyên bố quan hệ đối ngoại và các quan hệ đối tác quốc phòng quốc tế của nước này là vấn đề hoàn toàn thuộc chủ quyền, đồng thời cho rằng Iran đang cố đánh lạc hướng cộng đồng quốc tế và giải thích lý do thực hiện các cuộc tấn công bằng cách nói lãnh thổ và không phận của các nước Arab được sử dụng để hỗ trợ tấn công Iran.

UAE cũng có tranh chấp kéo dài với Iran về các đảo Greater Tunb, Lesser Tunb và Abu Musa, vốn do Iran kiểm soát từ năm 1971 và có ý nghĩa then chốt trong việc kiểm soát eo biển Hormuz.

Bà Reem al-Hashimy, quốc vụ khanh phụ trách hợp tác quốc tế của UAE, giải thích lý do bà cho rằng nước mình bị Iran tấn công trong chiến sự.

Bà nói: “Chúng tôi đại diện cho sự thịnh vượng kinh tế, chào đón hơn 200 quốc tịch và thúc đẩy đa dạng văn hóa”, đồng thời cho rằng Iran đã tiêu tốn nhiều tài sản cho chương trình hạt nhân, hỗ trợ các lực lượng thân Iran trong khu vực và các loại đạn dược.

UAE có trực tiếp tấn công Iran?

Nhờ nguồn tài chính lớn và các thỏa thuận quân sự với các đồng minh phương Tây, UAE vận hành một lực lượng không quân được trang bị công nghệ tiên tiến và máy bay chiến đấu hiện đại.

Chỉ hơn một tuần sau khi chiến sự bắt đầu ngày 28/2, các tiêm kích UAE đã trực tiếp không kích một cơ sở khử mặn nước trên đảo Qeshm của Iran. Tuy nhiên, ông Ali al-Nuaimi, quan chức cấp cao UAE, bác bỏ thông tin này và gọi đó là “tin giả”, đồng thời khẳng định: “Khi chúng tôi làm điều gì, chúng tôi có đủ can đảm để công bố”.

Iran cáo buộc liên minh Mỹ - Israel đứng sau vụ việc và IRGC cho biết họ đã phóng tên lửa nhiên liệu rắn và nhiên liệu lỏng dẫn đường chính xác nhằm vào căn cứ Juffair ở Bahrain do tin rằng căn cứ Mỹ này được sử dụng để phát động cuộc tấn công trên.

Đầu tháng 4, một chương trình về chiến sự trên đài truyền hình nhà nước IRIB của Iran đã phát hình ảnh xác máy bay không người lái Wing Loong do Trung Quốc sản xuất mà họ nói đã bị bắn hạ. Mẫu thiết bị bay không người lái này trước đây từng được UAE sử dụng để chống lực lượng Houthi thân Iran tại Yemen cùng nhiều nơi khác.

Cùng thời điểm đó, truyền thông nhà nước Iran và các nhà bình luận ngày càng cho rằng UAE có thể đã tham gia các cuộc tấn công nhằm vào lãnh thổ Iran trong chiến sự, bao gồm các vụ tập kích gây hư hại cơ sở dầu mỏ trên các đảo ở vùng biển phía Nam Iran.

Dù các chỉ huy quân sự và chính trị gia Iran chưa chính thức cáo buộc UAE đứng sau bất kỳ cuộc tấn công nào, nhưng nhiều chương trình trên truyền hình nhà nước đã cáo buộc UAE.

Sáng 8/4, sau khi Tổng thống Trump công bố lệnh ngừng bắn ngay trước thời hạn ông đặt ra để ném bom các nhà máy điện của Iran, các hình ảnh và thông tin từ truyền thông Iran cho thấy xảy ra các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu ở Lavan cùng các vụ nổ tại Siri. Israel và Mỹ cho biết họ không liên quan.

Ngay sau đó, trên các kênh Telegram của IRGC và các trang tin trực tuyến, lan truyền hình ảnh cho thấy tiêm kích Mirage 2000-9 do UAE vận hành đang bay trên miền Nam Iran. Truyền thông có liên hệ với nhà nước Iran đồng loạt đưa tin, nhưng không nêu rõ nguồn, rằng các tiêm kích Mirage của UAE đã tiến hành các cuộc tấn công.

Các nhà phân tích cũng chỉ ra rằng trong video do Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa công bố cuối tháng trước, khi ông được các tiêm kích UAE hộ tống, các máy bay F-16E xuất hiện trong video đã bị xóa biểu tượng quốc gia và số hiệu đuôi. Họ coi đây là bằng chứng gián tiếp cho thấy UAE có thể đã sử dụng các máy bay này để tấn công Iran và muốn hạn chế rủi ro trong trường hợp bị đánh chặn.

Đáp trả các cuộc tấn công, Iran lập tức phóng tên lửa và thiết bị bay không người lái chủ yếu nhằm vào UAE, sau đó là Bahrain, Kuwait, Qatar và Saudi Arabia, nhưng không nhằm vào Israel. Kể từ khi chiến sự bắt đầu, UAE là một trong những nước hứng chịu các cuộc tấn công dữ dội nhất từ Iran, ngoài Israel.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/tai-sao-iran-lien-tuc-canh-bao-uae-giua-cang-thang-voi-my-va-israel-20260513092657684.htm