Có người xem đó là “lấy hên”, có người tin rằng đầu năm làm việc thiện sẽ “mở vận”. Nhưng nếu nhìn sâu hơn dưới góc độ nhân quả và đời sống tinh thần, cúng dường và làm thiện đầu năm không phải để đổi chác phước báu, mà là để khởi động một năm mới bằng tâm lành.
Đầu năm là thời điểm tâm con người dễ mềm lại. Sau những ngày sum họp gia đình, lòng người thường khởi sinh niềm biết ơn và mong ước điều tốt đẹp. Nếu biết hướng năng lượng ấy vào hành động cụ thể như cúng dường Tam bảo, giúp đỡ người khó khăn, ta đang gieo hạt giống thiện ngay từ những ngày đầu. Hạt giống nào gieo sớm sẽ có nhiều thời gian nảy mầm.
Trong đạo Phật, cúng dường không đơn thuần là dâng vật phẩm lên chùa. Đó là sự thực tập buông xả và chia sẻ. Khi ta trích một phần tài sản, công sức để hỗ trợ người khác, ta đang tập buông bớt tâm chấp thủ. Sự buông ấy làm nhẹ lòng. Một năm mới bắt đầu bằng tâm biết cho đi sẽ khác hẳn một năm khởi đầu bằng toan tính giữ lại.
Làm thiện đầu năm còn là cách nhắc mình về luật nhân quả. Nhiều người cầu tài, cầu lộc nhưng quên rằng quả tốt phải đến từ nhân lành. Không thể mong một năm an lành nếu mỗi ngày vẫn gieo nhân bất thiện qua lời nói, hành động. Khi ta chủ động làm việc thiện, dù nhỏ, ta đang đặt nền móng cho một chuỗi hành vi tích cực nối tiếp.
Bên cạnh đó, hành động thiện đầu năm có giá trị định hướng. Nó giống như việc đặt kim chỉ nam cho hành trình phía trước. Nếu ngày đầu tiên ta chọn sống tử tế, những ngày sau sẽ dễ tiếp tục sống tử tế. Tâm lý học hiện đại cũng cho thấy, những hành vi đầu chu kỳ (như đầu năm, đầu tháng) có xu hướng ảnh hưởng đến thói quen dài hạn.
Tuy nhiên, điều quan trọng là động cơ. Nếu cúng dường chỉ để “đổi vận”, để mong Phật ban cho tài lộc, thì vô tình ta biến việc thiện thành một cuộc giao dịch. Đức Phật không ban phát may mắn. Ngài chỉ chỉ ra con đường nhân – quả. Phước báu có hay không phụ thuộc vào tâm và hành vi của chính mình.
Cúng dường và làm thiện đầu năm cũng là cơ hội nuôi dưỡng lòng biết ơn. Biết ơn cha mẹ, thầy cô, người đã giúp đỡ mình trong năm cũ. Biết ơn cuộc sống còn đủ điều kiện để mình có thể cho đi. Khi lòng biết ơn lớn lên, sự ganh tị, so bì sẽ giảm xuống.
Với xã hội, những hành động thiện đầu năm còn tạo nên hiệu ứng lan tỏa. Một gia đình trao quà cho người khó khăn có thể truyền cảm hứng cho gia đình khác. Một doanh nghiệp dành một phần lợi nhuận cho cộng đồng có thể thúc đẩy văn hóa trách nhiệm xã hội. Khi nhiều người cùng khởi đầu năm mới bằng việc thiện, bầu không khí chung cũng trở nên tích cực hơn.
Song cần nhớ rằng làm thiện không chỉ diễn ra vào đầu năm. Đầu năm chỉ là khởi điểm. Nếu sau vài ngày đầu xuân, ta trở lại với thói quen ích kỷ, sân si, thì ý nghĩa sẽ nhạt dần. Điều quý giá nhất là duy trì tinh thần ấy suốt cả năm.
Có thể bắt đầu bằng những việc rất nhỏ: một lời xin lỗi chân thành, một khoản đóng góp phù hợp khả năng, một hành động bảo vệ môi trường, một sự nhường nhịn trong gia đình. Việc thiện không đo bằng số tiền lớn hay nhỏ, mà đo bằng tâm chân thành.
Vì thế, nên cúng dường và làm thiện đầu năm không phải để “mua” phước, mà để đánh thức phần thiện lành trong mình. Khi tâm đã mở ra, một năm mới sẽ không chỉ nhiều may mắn, mà còn nhiều ý nghĩa. Và chính sự chuyển hóa nơi nội tâm mới là phước báu bền vững nhất.
Theo phatgiao.org.vn