Chính sách đặc thù nhưng cần lộ trình triển khai
Vừa qua, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều bài viết của sinh viên thắc mắc về việc phải đóng tiền học phí môn Giáo dục Quốc phòng và An ninh, dù Nghị quyết số 248/2025/QH15 của Quốc hội (có hiệu lực từ ngày 1/1/2026) đã quy định, Nhà nước bảo đảm ngân sách miễn hoàn toàn khoản phí này tại các cơ sở giáo dục đại học và nghề nghiệp.
Theo thông tin từ Cục Dân quân tự vệ (Bộ Tổng tham mưu, Bộ Quốc phòng), Nghị quyết của Quốc hội đã nêu rõ, đây là một chính sách đặc thù, mới được thông qua. Đối tượng áp dụng là các cơ sở giáo dục nghề nghiệp (trường cao đẳng, trường trung cấp, trường trung học nghề) và cơ sở giáo dục đại học (trường đại học, học viện, đại học đào tạo đa ngành, đại học quốc gia, đại học vùng).
Đặc biệt, để đưa chính sách này vào thực tiễn, việc thực hiện phải tuân theo lộ trình do Chính phủ quy định, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách Nhà nước và pháp luật hiện hành.
Về mặt quy trình pháp lý, sau khi Nghị quyết được thông qua, cần trải qua nhiều bước như: Chính phủ ban hành Nghị định quy định chi tiết; các bộ, ngành liên quan ban hành Thông tư hướng dẫn; tiếp đó là xây dựng kế hoạch, bố trí nguồn lực và tổ chức thực hiện.
Do Chính phủ chưa ban hành Nghị định và các bộ, ngành chưa có thông tư hướng dẫn cụ thể về lộ trình, nhiều trường đại học vẫn tạm thời thu phí theo các quy định cũ để duy trì hoạt động đào tạo.
Sinh viên học môn Giáo dục Quốc phòng và An ninh.
Lộ trình miễn học phí dự kiến áp dụng từ năm học 2027 - 2028
Cụ thể hóa chủ trương của Quốc hội, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang chủ trì xây dựng dự thảo Nghị định quy định về miễn phí sử dụng sách giáo khoa giáo dục phổ thông và lộ trình miễn học phí, giáo trình môn học Giáo dục Quốc phòng và An ninh tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp.
Theo bản dự thảo này, lộ trình thực hiện việc miễn học phí đối với môn Giáo dục Quốc phòng và An ninh được đề xuất cụ thể như sau:
Năm học 2026 - 2027: Sẽ ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật đào tạo môn học Giáo dục Quốc phòng và An ninh. Đây sẽ là căn cứ quan trọng để xác định mức kinh phí cấp trực tiếp cho các cơ sở giáo dục.
Từ năm học 2027 - 2028: Chính thức thực hiện cấp kinh phí và miễn học phí lần học thứ nhất thống nhất trên phạm vi toàn quốc cho sinh viên học tại các cơ sở đào tạo.
Dự thảo cũng nêu rõ nguyên tắc quản lý kinh phí. Theo đó, sinh viên không hoàn thành khóa học dẫn đến phải đăng ký học lại sẽ không được hưởng chính sách miễn học phí mà phải tự chi trả cho các lần học lại. Đồng thời, các cơ sở giáo dục có trách nhiệm hạch toán, quản lý nguồn kinh phí cấp bù này riêng biệt để phục vụ công tác thanh tra, quyết toán.
Đáng chú ý, dự thảo cũng đưa ra điều khoản chuyển tiếp để bảo vệ quyền lợi cho người học. Cụ thể, các cơ sở giáo dục đã thu học phí môn học Giáo dục Quốc phòng và An ninh thuộc diện được miễn kể từ ngày Nghị định có hiệu lực thì phải có trách nhiệm hoàn trả cho người học trong kỳ học gần nhất. Hiện, dự thảo đang trong quá trình lấy ý kiến khẩn trương để trình Chính phủ ban hành.