Tại sao tàu chở dầu vẫn chưa dám đi qua eo biển Hormuz?

3 giờ trướcBài gốc

Các hãng vận tải e ngại

Tàu thuyền đậu ở trong và quanh eo biển Hormuz ngày 9/4. Ảnh: Marine Traffic

Theo kênh CNN ngày 10/4, eo biển Hormuz có thể chính thức mở cửa trở lại, nhưng các giám đốc điều hành hãng vận tải và các nhà phân tích nhận định rằng tình trạng bất định xung quanh thỏa thuận ngừng bắn vẫn khiến hoạt động đi qua khu vực này trở nên quá rủi ro ở thời điểm hiện tại. Theo các hãng vận tải, hiện tại vẫn chưa có đủ điều kiện cần thiết để tàu thuyền yên tâm đi qua eo biển Hormuz: chưa có sự cho phép rõ ràng từ Iran, chưa có cam kết đảm bảo an toàn, chưa có hướng dẫn cụ thể về khi nào và đi như thế nào, cũng chưa có kế hoạch dài hạn về tương lai của eo biển này.

Hapag-Lloyd, công ty vận tải biển lớn thứ năm thế giới, có sáu tàu container bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz, nhưng hiện vẫn giữ nguyên vị trí. Người phát ngôn Nils Haupt cho biết: “Ưu tiên hàng đầu của chúng tôi là an toàn của nhân viên trên đất liền và trên biển. Dựa trên đánh giá rủi ro hiện tại, chúng tôi đang tránh đi qua eo biển Hormuz”.

Thông tin về thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần đã khiến giá dầu giảm mạnh và thị trường chứng khoán tăng vọt vào ngày 8/4, phản ánh tầm quan trọng của eo biển Hormuz đối với thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, đà tăng này nhanh chóng bị điều chỉnh bởi thực tế: dù Tổng thống Donald Trump nhiều lần đảm bảo eo biển Hormuz đã mở cửa, nhưng chỉ có một số ít tàu đi qua trong những ngày gần đây. Giá dầu, sau khi giảm hai chữ số, lại đang tiến gần mốc 100 USD/thùng.

Bà Lale Akoner, nhà phân tích thị trường toàn cầu tại công ty dịch vụ tài chính eToro, nhận định rằng có thể mất sáu tháng để lưu lượng tàu thuyền trở lại mức trước khi chiến sự bắt đầu. Theo nhà cung cấp dữ liệu vận tải Lloyd’s List, trước xung đột, hơn 100 tàu chở hàng đi qua tuyến đường này mỗi ngày. Điều đó đồng nghĩa với việc các hệ lụy kinh tế của chiến sự gồm chi phí năng lượng cao hơn và các tác động lan tỏa nhiều khả năng sẽ kéo dài lâu hơn cả cuộc chiến.

Lý do là các hãng vận tải không tin tưởng vào thỏa thuận ngừng bắn vốn đã thiếu ổn định, đặc biệt khi chưa có hướng dẫn rõ ràng về việc tàu nào được phép đi và thời điểm nào. Theo nền tảng dữ liệu và phân tích Kpler, kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn được công bố, chỉ có hai tàu đi qua eo biển Hormuz. Dữ liệu từ MarineTraffic cho thấy tính đến ngày 8/4, hơn 400 tàu chở dầu, 34 tàu chở LPG và 19 tàu LNG vẫn ở trong khu vực.

Các tàu không chỉ cần rời đi mà còn cần quay lại để có thể chất hàng lượng dầu đã bị tồn đọng trên đất liền trong nhiều tuần.

Ông Joe McMonigle, Chủ tịch tổ chức nghiên cứu Trung tâm Phân tích Năng lượng Toàn cầu, cho biết: “Các nhà vận hành tàu cho rằng không đáng để chấp nhận rủi ro. Mọi người sẽ cực kỳ thận trọng khi quay lại trạng thái bình thường”.

Dù các mặt hàng thiết yếu khác như phân bón cũng đi qua eo biển này, nhưng dầu mỏ vẫn là ưu tiên hàng đầu.

Bà Akoner bình luận: “Lệnh ngừng bắn loại bỏ kịch bản tồi tệ nhất, dù vậy chỉ mang tính tạm thời và có điều kiện”.

Khó khăn của các hãng vận tải

Tàu chở khí hóa lỏng cập cảng Ấn Độ sau khi di chuyển qua eo biển Hormuz. Ảnh: ANI/TTXVN

Tại hậu trường, các công ty vận tải đang tìm cách đưa tàu ra khỏi vịnh Ba Tư một cách an toàn.

Theo ông Sanne Manders, Chủ tịch công ty logistics vận tải toàn cầu Flexport, các hãng vận tải không có thông tin về cách đi qua eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn và không liên lạc với giới chức Iran. Các chuyên gia vận tải nhận định Iran vẫn kiểm soát eo biển này và họ chưa đưa ra kế hoạch đảm bảo an toàn cho việc lưu thông.

Martín Izaguirre Salgado, một thuyền viên bị mắc kẹt trên tàu chở dầu của công ty tại vịnh Ba Tư từ cuối tháng 2, cho biết đến ngày 9/4, họ vẫn chưa thể rời đi.

Ông Ron Widdows, cựu lãnh đạo Hội đồng Vận tải biển Thế giới, nói rằng các hãng vận tải muốn được Iran chấp thuận rõ ràng, đồng thời cần biết quy trình đó vận hành ra sao và cơ quan nào có thẩm quyền quyết định cho phép hay không.

Tình hình thêm rối ren hơn khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 tuyên bố rằng hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã giảm mạnh rồi dừng lại sau khi họ cáo buộc Israel vi phạm lệnh ngừng bắn tại Liban.

Các tàu chở dầu bị mắc kẹt nhiều tuần không phải là vấn đề duy nhất. Một nguồn tin trong ngành dầu khí nói rằng không chỉ cần các tàu đang mắc kẹt rời đi, mà còn phải có các tàu chở dầu rỗng sẵn sàng quay lại đi qua eo biển này, nạp dầu rồi rời đi lần nữa.

Ví dụ, Hapag-Lloyd hiện không có tàu nào chờ đi vào tuyến đường thủy này. Ông Haupt nói: “Điều đó hoàn toàn không hợp lý”.

Trong khi đó, ông Manders cho rằng các hãng vận tải về cơ bản đang chờ người khác thử trước xem thế nào. Ông Manders nói: “Các tàu chở dầu và tàu có nguồn gốc Trung Quốc có khả năng sẽ thử đi qua trước”.

Về phần mình, IRGC vừa công bố bản đồ mà các tàu thuyền cần đi theo để đảm bảo an toàn ở eo biển Hormuz. Iran cũng đang tính đến việc áp dụng phí mới để tàu rời eo biển này. Ông Manders cho biết: “IRGC đã thu tới 2 triệu USD mỗi tàu để cho phép đi qua. Thanh toán được chấp nhận bằng nhân dân tệ Trung Quốc hoặc tiền điện tử, nhằm tránh hệ thống tài chính dựa trên đồng USD và các lệnh trừng phạt của Mỹ”.

Tương lai của eo biển có tác động trực tiếp đến người dân Mỹ vì giá xăng trung bình đã tăng 40%, tương đương khoảng 1,18 USD mỗi gallon kể từ khi chiến sự bắt đầu. Việc đưa giá xăng trở lại mức 3 USD/gallon như trước chiến tranh vẫn còn rất xa, ngay cả khi dầu mỏ bắt đầu lưu thông tự do trở lại. Ông McMonigle dự báo: “Nếu tình trạng này kéo dài thêm một hoặc hai tuần, hậu quả không chỉ đối với giá năng lượng mà còn đối với kinh tế toàn cầu sẽ rất nghiêm trọng. Đây là thỏa thuận ngừng bắn rất mong manh”.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/tai-sao-tau-cho-dau-van-chua-dam-di-qua-eo-bien-hormuz-20260410093538979.htm