Tại sao tên lửa Tomahawk trở thành biểu tượng tấn công tầm xa của Mỹ?

3 giờ trướcBài gốc

Trong nhiều chiến dịch quân sự của Hoa Kỳ từ cuối Chiến tranh Lạnh đến nay, Tomahawk luôn được xem là một trong những vũ khí tấn công tầm xa chủ lực. Loại tên lửa hành trình này có thể được phóng từ tàu chiến hoặc tàu ngầm, bay hàng nghìn km và đánh trúng mục tiêu với sai số rất nhỏ.

Tên lửa hành trình hơn 1.600 km

Tomahawk được phát triển tại Mỹ từ thập niên 1970 và chính thức đưa vào trang bị đầu những năm 1980. Ban đầu chương trình do General Dynamics - tập đoàn công nghiệp quốc phòng lớn của Mỹ, nổi tiếng với các chương trình vũ khí như tàu ngầm hạt nhân và xe tăng M1 Abrams - phát triển.

Tên lửa hành trình Tomahawk Block IV trong một cuộc thử nghiệm. Ảnh: Hải quân Mỹ.

Sau đó, việc sản xuất và nâng cấp tên lửa được chuyển sang Raytheon, một trong những nhà thầu quốc phòng lớn nhất thế giới, chuyên về công nghệ radar, hệ thống phòng không và tên lửa dẫn đường.

Một số thông số kỹ thuật cơ bản của Tomahawk gồm:

Chiều dài: 5,56 m
Đường kính thân: 0,52 m
Sải cánh: 2,67 m
Trọng lượng phóng: 1.300-1.600 kg
Tốc độ bay: 880 km/h
Tầm bắn: 1.300-1.600 km
Đầu đạn: chứa 450 kg thuốc nổ mạnh hoặc đầu đạn xuyên phá

Tên lửa sử dụng động cơ turbofan Williams F107, cho phép bay trong thời gian dài với mức tiêu thụ nhiên liệu thấp.

Thiết giáp hạm USS Missouri phóng tên lửa Tomahawk. Ảnh: Hải quân Mỹ.

Tomahawk có thể được phóng từ nhiều nền tảng khác nhau, bao gồm:

Tàu khu trục và tàu tuần dương trang bị hệ thống phóng thẳng đứng Mk 41
Tàu ngầm tấn công thông qua ống phóng ngư lôi 533 mm hoặc module phóng thẳng đứng

Theo các nguồn quốc phòng công khai, giá của một quả Tomahawk Block IV vào khoảng 1,8 triệu USD và Block V mới nhất có giá 2,5 triệu USD. Nếu bán cho các quốc gia khác, tên lửa này có giá lên đến 4 triệu USD/quả.

Các biến thể chính của tên lửa Tomahawk

Trong quá trình phát triển hơn 40 năm, Tomahawk đã được nâng cấp qua nhiều phiên bản khác nhau nhằm cải thiện tầm bắn, độ chính xác và khả năng tác chiến.

Tên lửa Tomahawk phát nổ phía trên mục tiêu thử nghiệm năm 1986. Ảnh: Bộ Quốc phòng Mỹ.

Một số biến thể đáng chú ý gồm:

BGM-109A (TLAM-N): Phiên bản đầu tiên được đưa vào trang bị trong thập niên 1980, có khả năng mang đầu đạn hạt nhân W80 và tầm bắn có thể đạt khoảng 2.500 km. Hiện nay, quân đội Mỹ không còn sử dụng biến thể này.

BGM-109C (TLAM-C): Phiên bản tấn công mục tiêu trên bộ với đầu đạn nổ mạnh đơn khối khoảng 450 kg, tầm bắn khoảng 1.250-1.600 km, dùng để phá hủy các công trình quân sự kiên cố như sở chỉ huy, nhà chứa máy bay hoặc kho vũ khí.

BGM-109D (TLAM-D): Phiên bản mang đầu đạn bom chùm chứa khoảng 166 bom con BLU-97/B, được thiết kế để tấn công mục tiêu diện rộng như sân bay, trận địa phòng không hoặc căn cứ quân sự.

UGM-109E (Tactical Tomahawk/Block IV): Phiên bản hiện đại hơn với tầm bắn khoảng 1.600 km, được trang bị liên kết dữ liệu vệ tinh, có thể nhận dữ liệu mục tiêu qua vệ tinh, thay đổi mục tiêu trong khi bay hoặc bay vòng chờ trên khu vực mục tiêu trước khi tấn công.

Block V (phiên bản mới nhất): Được nâng cấp từ Block IV, có cải tiến về hệ thống dẫn đường, khả năng chống gây nhiễu và độ chính xác, đồng thời giữ tầm bắn khoảng 1.600 km. Một số biến thể của Block V như Maritime Strike Tomahawk còn có khả năng tấn công mục tiêu trên biển.

Các phiên bản mới của Tomahawk tiếp tục được nâng cấp để duy trì vai trò là một trong những tên lửa hành trình tấn công tầm xa quan trọng của quân đội Mỹ.

Hệ thống dẫn đường có độ chính xác cực cao

Một trong những yếu tố quan trọng giúp Tomahawk nổi tiếng là hệ thống dẫn đường nhiều lớp, cho phép tên lửa duy trì độ chính xác cao trong suốt hành trình dài hàng nghìn km. Trong giai đoạn đầu của chuyến bay, Tomahawk sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính (INS) kết hợp với định vị vệ tinh GPS để xác định vị trí và duy trì quỹ đạo bay.

Khi tiếp cận khu vực mục tiêu, tên lửa có thể sử dụng thêm các công nghệ như TERCOM (Terrain Contour Matching), cho phép so sánh địa hình thực tế với bản đồ số đã được lập trình sẵn để điều chỉnh đường bay. Ngoài ra, hệ thống DSMAC (Digital Scene Matching Area Correlation) còn giúp đối chiếu hình ảnh khu vực mục tiêu với dữ liệu đã lưu trong bộ nhớ, từ đó xác định chính xác điểm tấn công.

Sơ đồ đường bay của tên lửa Tomahawk dựa trên hệ thống dẫn đường TERCOM. Nguồn: GAO.

Nhờ sự kết hợp giữa nhiều phương thức dẫn đường như INS, GPS, TERCOM và DSMAC, Tomahawk có thể duy trì độ chính xác rất cao trong suốt hành trình bay dài. Sai số mục tiêu (CEP) của tên lửa thường chỉ khoảng 5-10 m, đủ để đánh trúng các mục tiêu quân sự quan trọng.

Các phiên bản hiện đại như Tomahawk Block IV còn được bổ sung khả năng nhận dữ liệu mục tiêu qua vệ tinh, thay đổi mục tiêu trong khi đang bay, hoặc bay vòng chờ trên khu vực mục tiêu trước khi tấn công. Những tính năng này giúp tên lửa linh hoạt hơn trong môi trường tác chiến hiện đại, đặc biệt khi mục tiêu có thể thay đổi theo thời gian thực.

Khả năng "lách" hệ thống phòng không

Tomahawk được thiết kế để bay ở độ cao rất thấp nhằm hạn chế khả năng bị radar phát hiện.

Một số đặc điểm quan trọng gồm:

Độ cao bay: khoảng 30-100 m so với mặt đất hoặc mặt biển
Quỹ đạo bay: có thể lập trình trước với nhiều điểm chuyển hướng
Khả năng bám địa hình: nhờ hệ thống TERCOM

Việc bay thấp giúp tên lửa tận dụng địa hình để che chắn radar, khiến hệ thống phòng không chỉ phát hiện được ở khoảng cách tương đối gần.

Tàu ngầm Anh phóng tên lửa Tomahawk lần đầu tiên. Ảnh: Paul Punter.

Trên thực tế, Tomahawk thường được phóng theo loạt lớn từ nhiều tàu chiến hoặc tàu ngầm khác nhau. Một đợt tấn công có thể bao gồm hàng chục hoặc hàng trăm tên lửa, khiến hệ thống phòng không đối phương dễ bị quá tải.

Trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, Mỹ đã phóng hơn 280 quả Tomahawk chỉ trong giai đoạn đầu của chiến dịch. Theo các báo cáo quân sự sau chiến tranh, khoảng 85-90% số tên lửa đã đánh trúng mục tiêu, vượt qua phần lớn hệ thống phòng không của Iraq để phá hủy các trạm radar, trung tâm chỉ huy và căn cứ quân sự quan trọng.

Vũ khí tấn công tầm xa được nhiều quốc gia sử dụng

Với tầm bắn hơn 1.000 km, độ chính xác cao và khả năng phóng từ nhiều nền tảng như tàu chiến hoặc tàu ngầm, Tomahawk đã trở thành một trong những tên lửa hành trình nổi tiếng nhất thế giới.

Nhờ khả năng tấn công mục tiêu từ khoảng cách xa mà không cần đưa lực lượng vào khu vực nguy hiểm, loại tên lửa này được xem là công cụ tấn công tầm xa hiệu quả trong chiến tranh hiện đại.

Nhật Bản có kế hoạch nâng cấp 8 tàu khu trục trang bị hệ thống Aegis để triển khai tên lửa Tomahawk Block V mua từ Mỹ. Ảnh: Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản

Chính những đặc điểm này khiến Tomahawk không chỉ được Hải quân Mỹ sử dụng mà còn được một số đồng minh triển khai. Các quốc gia đang sở hữu hoặc đặt mua tên lửa Tomahawk gồm:

Mỹ: quốc gia sử dụng lớn nhất, ước tính sở hữu hơn 4.000 quả trong kho vũ khí của Hải quân Mỹ.
Anh: vận hành 60-65 quả, triển khai trên các tàu ngầm hạt nhân lớp Astute.
Úc: đã đặt mua khoảng 200 quả để trang bị cho tàu khu trục lớp Hobart.
Nhật Bản: dự kiến mua 400 quả nhằm tăng cường năng lực tấn công tầm xa.
Hà Lan: đang có kế hoạch mua gần 200 tên lửa Tomahawk để trang bị cho tàu ngầm lớp Walrus nâng cấp hoặc tàu ngầm thế hệ mới trong tương lai.

Theo các số liệu công khai, hơn 7.000 quả Tomahawk đã được sản xuất kể từ khi loại tên lửa này ra đời. Việc nhiều quốc gia tiếp tục mua và triển khai loại tên lửa này cho thấy Tomahawk vẫn là một trong những vũ khí tấn công tầm xa quan trọng nhất hiện nay.

Tổng hợp

Minh Quân

Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/tai-sao-ten-lua-tomahawk-tro-thanh-bieu-tuong-tan-cong-tam-xa-cua-my-post195430.html