Tại sao trào ngược dạ dày tăng mạnh sau kỳ nghỉ Tết?

3 giờ trướcBài gốc

Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, không ít người bắt đầu cảm thấy nóng rát sau xương ức, ợ chua liên tục, đầy bụng hoặc đau âm ỉ vùng thượng vị. Đây là những biểu hiện điển hình của trào ngược dạ dày thực quản – căn bệnh tiêu hóa phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ.

Theo các bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa, số ca tái phát hoặc khởi phát mới trào ngược dạ dày thường tăng lên rõ rệt sau dịp Tết. Nguyên nhân chủ yếu không nằm ở yếu tố bất thường nào, mà đến từ chính những thay đổi trong ăn uống và sinh hoạt suốt kỳ nghỉ lễ.

NỘI DUNG

Ăn uống quá mức khiến dạ dày "quá tải"

Ăn khuya và nằm ngay sau bữa tiệc

Rượu bia làm suy yếu "van chống trào ngược"

Lịch sinh hoạt đảo lộn, thiếu ngủ

Khi nào cần đi khám?

Làm gì để giảm trào ngược sau Tết?

Đừng để niềm vui Tết kéo dài bằng bệnh tật

Ăn uống quá mức khiến dạ dày 'quá tải'

Tết là dịp thực đơn phong phú hơn ngày thường. Bánh chưng, thịt kho, giò chả, đồ chiên rán, mứt ngọt, nước ngọt có gas và rượu bia xuất hiện dày đặc trong các bữa tiệc. Đây đều là những thực phẩm giàu chất béo, đường và năng lượng – nhóm dễ kích thích tăng tiết axit dạ dày.

Khi ăn quá no, dạ dày bị căng giãn quá mức. Áp lực trong ổ bụng tăng lên khiến cơ vòng thực quản dưới – "van" ngăn axit trào ngược – bị suy yếu tạm thời. Hệ quả là axit từ dạ dày dễ trào ngược lên thực quản, gây cảm giác nóng rát và khó chịu.

Đặc biệt, những người vốn có tiền sử viêm dạ dày hoặc trào ngược mạn tính sẽ dễ bị tái phát hơn nếu không kiểm soát khẩu phần ăn trong những ngày lễ.

Ăn nhiều đồ chiên rán và rượu bia dịp Tết làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày - Ảnh minh họa

Ăn khuya và nằm ngay sau bữa tiệc

Một thói quen phổ biến trong dịp Tết là ăn tối muộn, thậm chí ăn khuya sau khi đi chúc Tết hoặc tụ họp bạn bè. Tuy nhiên, việc nằm nghỉ ngay sau khi ăn no là yếu tố nguy cơ lớn gây trào ngược.

Khi cơ thể ở tư thế nằm, trọng lực không còn hỗ trợ giữ thức ăn trong dạ dày. Nếu dạ dày vẫn còn đầy và axit đang tiết nhiều, khả năng trào ngược sẽ tăng cao. Đây là lý do nhiều người bị ợ nóng vào ban đêm hoặc thức giấc vì cảm giác buồn nôn, nóng rát cổ họng sau Tết.

Rượu bia làm suy yếu 'van chống trào ngược'

Rượu bia là một phần khó tránh trong các cuộc gặp gỡ ngày Tết. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng cồn có thể làm giãn cơ vòng thực quản dưới, khiến axit dễ trào ngược hơn.

Ngoài ra, rượu còn kích thích niêm mạc dạ dày, tăng tiết axit và làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày. Khi kết hợp với thức ăn nhiều dầu mỡ, nguy cơ trào ngược càng tăng mạnh.

Không chỉ rượu bia, các loại nước có gas và cà phê cũng có thể gây đầy hơi, tăng áp lực trong dạ dày và góp phần làm nặng thêm triệu chứng.

Lịch sinh hoạt đảo lộn, thiếu ngủ

Tết cũng đồng nghĩa với việc thức khuya hơn, ngủ ít hơn và ít vận động hơn. Căng thẳng cuối năm, lo toan chuẩn bị lễ Tết hoặc di chuyển nhiều cũng ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.

Các nghiên cứu cho thấy stress có thể làm tăng tiết axit dạ dày và khiến nhu động tiêu hóa hoạt động kém hiệu quả. Thiếu ngủ kéo dài cũng làm giảm khả năng điều hòa các phản xạ tiêu hóa, từ đó khiến triệu chứng trào ngược xuất hiện thường xuyên hơn.

Vì sao sau Tết triệu chứng mới bộc lộ rõ?

Nhiều người trong những ngày Tết vẫn chưa cảm nhận rõ rệt triệu chứng do còn bận rộn, nhưng khi quay lại nhịp sinh hoạt bình thường, các dấu hiệu như ợ nóng, đau ngực, khó nuốt mới trở nên rõ ràng.

Ngoài ra, sự tích lũy của nhiều yếu tố nguy cơ liên tục trong vài ngày – ăn nhiều, uống rượu, ngủ muộn – có thể khiến niêm mạc thực quản bị kích ứng, dẫn đến trào ngược kéo dài sau Tết.

Ăn khuya và nằm ngay sau bữa tiệc khiến axit dễ trào ngược lên thực quản - Hình minh họa

Khi nào cần đi khám?

Trào ngược dạ dày có thể tự cải thiện nếu điều chỉnh lối sống. Tuy nhiên, nếu tình trạng ợ nóng xảy ra nhiều hơn 2–3 lần mỗi tuần, kèm theo đau ngực, khó nuốt, ho kéo dài, khàn tiếng hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, người bệnh nên đi khám chuyên khoa tiêu hóa.

Trào ngược kéo dài có thể dẫn tới viêm thực quản, loét thực quản hoặc biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị đúng cách.

Làm gì để giảm trào ngược sau Tết?

Các bác sĩ khuyến nghị:

Ăn thành nhiều bữa nhỏ, tránh ăn quá no.
Hạn chế đồ chiên rán, thực phẩm nhiều dầu mỡ.
Tránh ăn trước khi ngủ ít nhất 2–3 giờ.
Hạn chế rượu bia và nước có gas.
Giữ cân nặng hợp lý.
Kê cao đầu khi ngủ.
Duy trì vận động nhẹ nhàng như đi bộ

Chỉ cần điều chỉnh sớm, phần lớn triệu chứng trào ngược sau Tết có thể cải thiện rõ rệt trong vài ngày đến vài tuần.

Đừng để niềm vui Tết kéo dài bằng bệnh tật

Tết là dịp tận hưởng, nhưng việc "thả lỏng" quá mức trong ăn uống và sinh hoạt có thể khiến hệ tiêu hóa chịu áp lực lớn. Việc lắng nghe cơ thể, điều chỉnh chế độ ăn và duy trì thói quen lành mạnh sau kỳ nghỉ chính là cách tốt nhất để bảo vệ dạ dày.