Một tuyển thủ Iran với dòng chữ"#168" trên ve áo.
Khi hạ cánh xuống thành phố Tijuana (Mexico) hôm 8/6, các tuyển thủ Iran xuất hiện với những chiếc ghim cài áo mang ký hiệu "#168". Theo Bộ Ngoại giao Iran, con số này tượng trưng cho 168 trẻ em thiệt mạng trong vụ tấn công nhằm vào một trường tiểu học ngày 28/2, thời điểm bùng phát cuộc xung đột Mỹ - Iran.
Điều đáng chú ý là khi rời trại huấn luyện ở Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ), các cầu thủ chưa đeo huy hiệu này. Chúng chỉ xuất hiện trong hành trình tới Mexico và được nhìn thấy rõ khi toàn đội xuống sân bay.
Việc các cầu thủ mang biểu tượng "#168" ngay trước thềm World Cup lập tức làm dấy lên tranh luận về tính hợp lệ của hành động này theo quy định FIFA.
Luật của FIFA nêu rõ trang phục và thiết bị thi đấu không được chứa các khẩu hiệu, hình ảnh hay thông điệp mang tính chính trị, tôn giáo hoặc cá nhân. Quy định này không chỉ áp dụng với cầu thủ mà còn với các thành viên ban huấn luyện và khu kỹ thuật.
Vấn đề nằm ở chỗ huy hiệu "#168" hiện chưa xuất hiện trong một trận đấu hay sự kiện thi đấu chính thức. Vì vậy, đây được xem là một "vùng xám" trong cách diễn giải luật. FIFA tới nay cũng chưa đưa ra bình luận công khai về việc liệu những chiếc huy hiệu này có vi phạm quy định hay không.
Trên thực tế, đây không phải lần đầu tiên đội tuyển Iran sử dụng các biểu tượng tưởng niệm liên quan tới cuộc xung đột.
Trong đợt thi đấu giao hữu tháng 3, trước trận gặp Nigeria, đội tuyển Iran cầm những chiếc cặp sách học sinh trong lúc cử quốc ca vang lên - biểu tượng trực tiếp cho các nạn nhân.
Trước trận gặp Costa Rica vài ngày sau, họ giơ lên ảnh những người đã thiệt mạng, gồm cả trẻ em, cùng hình ảnh cơ sở hạ tầng bị tàn phá bởi các cuộc oanh tạc.
Dù những hành động này được Tehran mô tả là hoạt động tưởng niệm, nhiều ý kiến cho rằng chúng có thể bị xem là đề cập trực tiếp tới một sự kiện địa chính trị cụ thể - điều mà FIFA vốn tìm cách tránh xuất hiện trên sân bóng.
Sau các trận đấu đó, FIFA cho biết mọi vấn đề sẽ được xem xét theo bộ quy tắc kỷ luật của tổ chức. Tuy nhiên, không có án phạt nào được công bố. Đáng chú ý, Chủ tịch FIFA Gianni Infantino cũng có mặt trên khán đài trong trận Iran gặp Costa Rica.
Thông điệp mà đội tuyển Iran muốn thể hiện đang đặt ra câu hỏi hóc búa cho Chủ tịch FIFA Gianni Infantino.
Chính vì vậy, câu hỏi lúc này không chỉ là liệu Iran có được đeo huy hiệu "#168" hay không, mà còn là FIFA sẽ phản ứng thế nào nếu thông điệp ấy tiếp tục xuất hiện trong thời gian diễn ra World Cup 2026?
Lịch sử cho thấy FIFA hoàn toàn có thể mạnh tay khi cần. Tại World Cup 2022, nhiều đội tuyển châu Âu đã phải từ bỏ kế hoạch đeo băng đội trưởng "OneLove" - biểu tượng hòa nhập và phản đối chính sách kỳ thị của nước chủ nhà - sau khi nhận cảnh báo từ FIFA về các biện pháp kỷ luật.
Câu chuyện của Iran, vì vậy, mang theo một rủi ro mà FIFA đang vô hình trung cho phép bằng sự im lặng của mình. Nếu cơ quan quản lý bóng đá thế giới tiếp tục im lặng, Iran có thể diễn giải đó là sự chấp thuận ngầm - và tiếp tục leo thang: từ huy hiệu trên ve áo đến sân tập, rồi đến mặt sân chính thức.
Khi ấy, nhiều khả năng FIFA buộc phải phản ứng trong một thời điểm nhạy cảm nhất của giải đấu, trước đông đảo khán giả toàn cầu. Một thẻ vàng, thẻ đỏ hay quyết định kỷ luật dành cho Iran trong bối cảnh đó sẽ không còn là câu chuyện nhỏ, mang tính kỹ thuật nữa.
Trong bối cảnh mối quan hệ Mỹ - Iran đang vô cùng nhạy cảm, một sự cố như vậy có thể trở thành mồi lửa dẫn tới những hệ lụy ngoại giao tiêu cực, trở thành vết đen của kỳ World Cup 2026, bất kể FIFA xử lý theo hướng nào.
Nguyễn Khánh