Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh (Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông) thở dài kể, anh mới tiếp nhận 1 bệnh nhân đột quỵ. “Bệnh nhân là trụ cột gia đình, gánh trên vai nhiều sinh kế, giờ lại nằm bất động một chỗ”, anh mở đầu câu chuyện.
Đó là một nam tài xế, nhập viện trong tình trạng đột quỵ não, nằm bất động, tiên lượng khó lường.
Trên giường bệnh, người đàn ông từng là chỗ dựa kinh tế duy nhất của cả gia đình, giờ không thể tự cử động, mọi sinh hoạt phụ thuộc hoàn toàn vào người khác.
BS Mạnh chia sẻ, anh đã trằn trọc với bệnh án của bệnh nhân này, cân nhắc từng hướng điều trị với mong muốn giảm thiểu tối đa biến chứng, dù biết rằng con đường phía trước không hề dễ dàng.
Trước khi đột quỵ là những đêm trắng cùng thuốc lá, nước tăng lực và áp lực mưu sinh
Trước khi đột quỵ xảy ra, người đàn ông này phải chạy xe đường dài xuyên đêm, gồng mình chống chọi với áp lực cơm áo gạo tiền.
Để trụ được đến sáng, anh dựa vào thuốc lá và nước tăng lực.
Theo lời người nhà kể lại: "Có những đêm phải uống hết một lốc nước ngọt, hút vài bao thuốc mới chịu nổi".
Thuốc lá và nước tăng lực trở thành thứ chống mệt mỏi quen thuộc. Nhưng cũng chính chúng, theo nhận định của bác sĩ, đã che lấp những tín hiệu cầu cứu sớm của cơ thể.
Những dòng trạng thái cuối cùng đăng tải trên mạng xã hội hé lộ những "tín hiệu SOS" cảnh báo đột quỵ
Trên mạng xã hội, những dòng trạng thái cuối cùng của anh trước khi hôn mê là lời than thở đầy chua chát: "Mệt mỏi, khó thở, tức ngực, bán mạng kiếm tiền nhưng tiền chẳng thấy đâu".
Theo BS Đoàn Dư Mạnh, "tín hiệu SOS" không phải là thuật ngữ y khoa, nhưng là cách gọi chính xác nhất cho những dấu hiệu cảnh báo sớm mà cơ thể phát ra khi hệ thống sinh học bắt đầu quá tải.
Với nam tài xế này, tín hiệu SOS chính là cảm giác mệt mỏi kéo dài, khó thở, tức ngực - những biểu hiện anh từng than thở công khai nhưng không đi khám.
"Anh đã 'bán mạng kiếm tiền', dùng thuốc lá và nước tăng lực như một liều thuốc giảm đau tạm thời để lấp đi những tín hiệu đó”, bác sĩ Mạnh nhận định.
Khi trụ cột gia đình nằm 1 chỗ, gánh nặng đè lên vai cả nhà
Giờ đây, gia đình nam tài xế 35 tuổi không chỉ đối mặt với chi phí điều trị khổng lồ, mà còn là một tương lai bấp bênh.
Người lao động chính đột ngột nằm 1 chỗ. Ít nhất một người thân phải nghỉ việc để chăm sóc. Gánh nặng kinh tế, tinh thần và xã hội dồn lên vai cả gia đình chỉ sau một biến cố.
Đó không còn là câu chuyện của riêng một cá nhân, mà là hệ lụy dây chuyền của đột quỵ ở người trong độ tuổi lao động.
Vì sao đột quỵ ngày càng trẻ hóa?
Theo BS Đoàn Dư Mạnh, đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt, đến từ nhiều yếu tố nguy cơ chồng chéo:
Béo phì gia tăng mạnh ở người trẻ trong 5 năm gần đây
Thói quen ăn đồ ăn nhanh, nhiều đường, nhiều dầu mỡ
Ít vận động thể chất, ngồi nhiều
Từ đó gián tiếp làm tăng các bệnh chuyển hóa như:
Tiểu đường
Tăng huyết áp ở người trẻ
Cộng thêm:
Cuộc sống căng thẳng
Thức khuya
Stress kéo dài
Tất cả làm tăng nguy cơ đột quỵ não, biến cố tim mạch và đột tử.
Đáng lo ngại hơn, nhiều người trẻ bỏ qua các "tín hiệu SOS" của cơ thể như:
Đau đầu kéo dài
Chóng mặt khi thay đổi tư thế
Ngất
Nôn
Chỉ đến khi đột quỵ xảy ra mới nhập viện thì đã quá muộn, biến chứng thường rất nặng.
Vì sao người trẻ đột quỵ lại nguy hiểm hơn?
BS Đoàn Dư Mạnh phân tích, người lớn tuổi thường có xơ vữa mạch máu và thiếu máu não kéo dài. Khi xảy ra nhồi máu não hay xuất huyết não, não bộ đã phần nào quen với môi trường oxy thấp.
Trong khi đó, người trẻ đột ngột thiếu oxy não do xuất huyết não hoặc nhồi máu não khiến tế bào não tổn thương cực nhanh, khả năng phục hồi rất kém
Vì vậy, dù tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ thấp hơn người lớn tuổi nhưng tỷ lệ tử vong và tàn phế nặng lại cao hơn. Hậu quả không chỉ là y tế, mà còn là gánh nặng xã hội và gia đình:
Mất đi người lao động chính
Thêm ít nhất một nhân lực phải nghỉ việc để chăm sóc
Không còn tạo ra giá trị kinh tế
Dấu hiệu cảnh báo sớm đột quỵ: Đừng bỏ qua các tín hiệu "SOS" của cơ thể
Theo BS Đoàn Dư Mạnh, dấu hiệu SOS của đột quỵ có thể xuất hiện rất đột ngột chỉ vài phút trước khi xảy ra, hoặc vài giờ trước đó. Có những trường hợp tối hôm trước đi ngủ bình thường, sáng hôm sau đột ngột hôn mê hoặc liệt nửa người
Nhận biết đột quỵ theo công thức F.A.S.T
F - Face (Mặt): Mặt méo, xệ, lệch một bên
A - Arm (Tay): Tay yếu, tê, không nhấc lên được
S - Speech (Nói): Nói ngọng, nói lắp, khó nói
T - Time (Thời gian): Gọi cấp cứu ngay lập tức
"Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào, cần gọi cấp cứu nhanh nhất có thể để không bỏ lỡ 'thời điểm vàng' điều trị", BS Mạnh khuyên.
(Ảnh minh họa: Internet)
TUẤN MINH