Tạm dừng áp dụng Nghị định 46: Củng cố niềm tin của doanh nghiệp

2 giờ trướcBài gốc

Phóng viên Báo Công Thương đã trao đổi với PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, xung quanh nội dung này.

Điều chỉnh kịp thời, hạn chế tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp

- Thưa ông, Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 09/2026/NQ-CP tạm ngưng hiệu lực và điều chỉnh thời hạn áp dụng Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/01/2026 liên quan đến an toàn thực phẩm. Ông đánh giá thế nào về phản ứng của Chính phủ và sự vào cuộc của các bộ, ngành?

PGS.TS Nguyễn Thường Lạng: Xét về bản chất, Nghị định 46 là chủ trương đúng. Việc hoàn thiện thể chế nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát, bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng chuẩn thị trường là yêu cầu tất yếu trong tiến trình phát triển bền vững và hội nhập sâu rộng.

Sau chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và sự vào cuộc khẩn trương của các bộ, ngành, tình trạng ùn tắc hàng hóa tại một số cửa khẩu cơ bản được tháo gỡ. Ảnh NNMT.

Tuy nhiên, vướng mắc phát sinh chủ yếu nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Nếu có lộ trình truyền thông sớm hơn, chuẩn bị kỹ hơn, thậm chí có giai đoạn thử nghiệm trước khi áp dụng chính thức, doanh nghiệp đã có thêm thời gian thích ứng. Việc triển khai trong thời điểm cận Tết, đây là thời điểm nhu cầu xuất khẩu nông sản, thực phẩm tươi sống tăng cao đã tạo áp lực lớn lên hoạt động thông quan.

Thực tế đã xuất hiện tình trạng hàng nghìn container ùn ứ tại cửa khẩu. Đây là nhóm hàng có tính thời vụ, dễ hư hỏng, thiệt hại có thể tính theo từng giờ. Trong bối cảnh cả phía Việt Nam và đối tác đều có nhu cầu giao thương cao, sự ách tắc đột ngột đã tác động không nhỏ đến doanh nghiệp.

Điểm tích cực là Chính phủ đã phản ứng rất nhanh. Thủ tướng chỉ đạo quyết liệt; Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành liên quan khẩn trương tiếp nhận phản ánh của doanh nghiệp, phối hợp xử lý. Lực lượng biên phòng, hải quan, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chính quyền địa phương và ban quản lý các khu kinh tế cửa khẩu đều vào cuộc đồng bộ.

Việc tạm dừng áp dụng để rà soát, điều chỉnh đã giúp giải phóng gần như toàn bộ lượng hàng tồn đọng trong thời gian ngắn, hạn chế tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp. Điều này cho thấy năng lực điều hành linh hoạt, kịp thời và tinh thần lắng nghe, đồng hành cùng doanh nghiệp.

Một vướng mắc có nguy cơ tạo hiệu ứng dây chuyền đã được nhận diện kịp thời và khắc phục ngay, qua đó không chỉ giải quyết khó khăn trước mắt mà còn tạo tiền lệ tích cực cho công tác điều hành sau này.

Việc giải phóng hàng nghìn container tồn đọng không chỉ tháo gỡ áp lực logistics, mà còn mang lại tác động kinh tế - xã hội rõ rệt. Theo đó, doanh nghiệp có dòng tiền để duy trì sản xuất, trả lương và thưởng cho người lao động; ngân sách Nhà nước có thêm nguồn thu; đối tác nước ngoài có đủ hàng hóa phục vụ tiêu dùng dịp cao điểm. Lợi ích được chia sẻ hài hòa giữa các bên.

Quan trọng hơn, cách xử lý lần này cho thấy thể chế đang vận hành theo hướng ngày càng linh hoạt, mềm dẻo và thích ứng hơn, thay vì cứng nhắc. Sự vào cuộc kịp thời của người đứng đầu Chính phủ, phản ánh nhanh từ Bộ Công Thương và sự điều chỉnh phù hợp về mặt pháp lý của cơ quan ban hành đã bảo đảm cả yêu cầu “đúng luật” lẫn “hợp tình”. Đây là điểm đáng ghi nhận, thể hiện tinh thần cầu thị, lắng nghe và hành động nhanh vì lợi ích chung.

Củng cố niềm tin

- Tháng 1/2026 ghi nhận kim ngạch xuất khẩu tăng gần 30%, sản xuất công nghiệp tăng khoảng 21%. Ông nhìn nhận thế nào về triển vọng tăng trưởng thời gian tới?

PGS.TS Nguyễn Thường Lạng: Những con số này cho thấy tín hiệu khởi đầu rất tích cực. Trong đó, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu, xuất khẩu, nhập khẩu lần lượt tăng 38,9%, 29,5% và 49% so với cùng kỳ, phản ánh xu hướng đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh ngay từ đầu năm. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 1 tăng khoảng 21% so với cùng kỳ (trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng hơn 23%); sản xuất công nghiệp tăng tại 34/34 địa phương không chỉ phản ánh đà phục hồi, mà còn cho thấy niềm tin thị trường được củng cố rõ rệt.

Việc Chính phủ kịp thời tháo gỡ vướng mắc đã tạo hiệu ứng tâm lý tích cực đối với cộng đồng doanh nghiệp. Khi môi trường điều hành thể hiện sự linh hoạt, ổn định và cầu thị, doanh nghiệp có thêm niềm tin để mở rộng sản xuất, ký kết đơn hàng và tăng tốc xuất khẩu.

Nếu duy trì được nhịp độ này, năm 2026 hoàn toàn có thể trở thành năm tạo bước chuyển quan trọng trong chu kỳ sản xuất và xuất nhập khẩu. Các mục tiêu như tăng trưởng hai con số, xuất nhập khẩu tăng 17–18%, thậm chí vượt mốc kim ngạch kỷ lục của năm trước là khả thi.

Tuy nhiên, lạc quan cần đi kèm với thận trọng. Khi xuất khẩu tăng mạnh, nguy cơ xuất hiện các hàng rào kỹ thuật, biện pháp phòng vệ thương mại từ đối tác là điều có thể xảy ra. Do đó, bên cạnh mở rộng thị trường, cần đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, số hóa và chuyển đổi xanh.

Bài học từ Nghị định 46 cũng đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải chủ động hơn trong tuân thủ và thích ứng chính sách. Nâng cao tiêu chuẩn không chỉ để đáp ứng yêu cầu pháp lý, mà còn là điều kiện để hàng hóa Việt Nam nâng cao chất lượng, bảo vệ người tiêu dùng và gia tăng giá trị trên thị trường quốc tế.

Hành động từ sớm, tận dụng tối đa cơ hội

- Nỗ lực ngay từ ngày đầu, tháng đầu, quý đầu để tăng trưởng 2 con số là một trong những yêu cầu được Thủ tướng nhấn mạnh tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1/2026. Ông bình luận gì về thông điệp này?

PGS.TS Nguyễn Thường Lạng: Đây là thông điệp mang tính cảnh báo sớm và rất xác đáng. Kết quả ban đầu đáng khích lệ, nhưng nếu hài lòng quá sớm sẽ dễ dẫn đến tâm lý chủ quan.

PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Ảnh: N.H

Việt Nam còn nhiều tiềm năng và cơ hội, nhất là khi nhiều nền kinh tế khác đang gặp khó khăn do biến động địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng hoặc các biện pháp hạn chế thương mại. Trong bối cảnh đó, nếu không tận dụng tối đa thời điểm thuận lợi, cơ hội có thể thu hẹp rất nhanh.

Vì vậy, yêu cầu hành động từ sớm, từ xa đòi hỏi phải tiếp tục cải cách thể chế, hoàn thiện môi trường kinh doanh, điều chỉnh mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao năng suất, đẩy mạnh số hóa, xanh hóa và tăng cường liên kết chuỗi. Doanh nghiệp cần chủ động tăng tốc, mở rộng thị trường, nâng cao năng lực dự báo và xây dựng chiến lược dài hạn.

Tinh thần lạc quan là cần thiết để tạo động lực phát triển, nhưng lạc quan không đồng nghĩa với chủ quan. Chính trong giai đoạn thuận lợi, càng phải quyết liệt và tận dụng triệt để tiềm năng sẵn có. Nếu duy trì được tinh thần điều hành linh hoạt, đồng hành nhưng vẫn giữ vững kỷ cương, năm 2026 hoàn toàn có thể trở thành dấu mốc mới trong tăng trưởng xuất nhập khẩu và sản xuất của Việt Nam.

- Xin cảm ơn ông!

Với sự phản ứng nhanh và quyết liệt của Chính phủ cùng các bộ, ngành trong xử lý vướng mắc Nghị định 46 không chỉ tháo gỡ khó khăn trước mắt cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, mà còn tạo nền tảng niềm tin cho mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững trong năm 2026.

Nguyễn Hạnh

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/tam-dung-ap-dung-nghi-dinh-46-cung-co-niem-tin-cua-doanh-nghiep-442204.html