Tạm dừng Nghị định 46, doanh nghiệp vẫn chưa hết lo

4 giờ trướcBài gốc

Dù đã tạm ngưng triển khai Nghị định 46, các doanh nghiệp chỉ có khoảng thời gian ngắn để giải quyết các vấn đề mang tính hệ thống. Ảnh: Bộ NN&MT.

Chia sẻ trực tuyến tại Hội thảo "Tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện chính sách pháp luật mới về an toàn thực phẩm" do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với các hiệp hội ngành hàng nông, lâm, thủy sản, thực phẩm... tổ chức sáng 6/2, bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC), cho biết sau gần 10 ngày bị ách tắc hàng hóa do các quy định mới, đến trưa 5/2, các doanh nghiệp đã được "giải cứu".

Doanh nghiệp chưa kịp hiểu rõ Nghị định 46

Ở thời điểm hiện tại, doanh nghiệp đang dồn sức xử lý những lô hàng tồn đọng nhằm khôi phục hoạt động sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, sau thời hạn tạm dừng Nghị định đến ngày 15/4, nếu trừ đi các ngày nghỉ Tết và cuối tuần, bà Hạnh cho rằng chỉ còn khoảng 45 ngày làm việc để chuẩn bị quay lại thực hiện Nghị định 46 và khoảng thời gian này quá ngắn để có thể giải quyết những vấn đề mang tính hệ thống.

Do đó, đại diện Hiệp hội HVNCLC đề xuất lập một đầu mối đối thoại thường trực, có thể do VCCI phối hợp với Ban Pháp chế chủ trì, để duy trì cơ chế tham vấn định kỳ với tất cả hiệp hội ngành hàng thực phẩm, đặc biệt sau ngày 15/4 cho đến khi Luật An toàn thực phẩm mới được ban hành.

Đầu mối này sẽ liên tục thu thập phản ánh thực tế, nhằm vừa bảo đảm hoạt động kinh doanh không bị đứt gãy, vừa đóng góp trực tiếp cho quá trình xây dựng luật.

"Tôi cho rằng giai đoạn từ 15/4 trở đi sẽ chứng kiến nhiều thay đổi lớn. Nếu không điều chỉnh cách tiếp cận, chúng ta có thể giải quyết được điểm nghẽn trước mắt nhưng sẽ lại phát sinh những nút thắt mới, mang tính căn bản hơn, liên quan đến chất lượng làm luật và triết lý quản lý", bà nhấn mạnh.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI phát biểu tại hội thảo. Ảnh: VGP.

Cũng tại hội thảo, ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI, cho rằng an toàn thực phẩm là một trong những vấn đề thiết yếu và có tính chiến lược hàng đầu đối với sức khỏe cộng đồng. Yếu tố này cũng tác động đến năng lực cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam và khả năng hội nhập quốc tế.

Trong khi đó, chính sách pháp luật về an toàn thực phẩm không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn tác động sâu rộng đến toàn bộ chuỗi sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng của nền kinh tế.

Thời gian vừa qua, việc Chính phủ ban hành Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP thể hiện nỗ lực lớn trong việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, hướng đến việc siết chặt các lỗ hổng, tăng cường trách nhiệm trong sản xuất và phân phối thực phẩm.

Tuy nhiên, nhiều hiệp hội và doanh nghiệp đã phản ánh quá trình triển khai các quy định mới trong hơn một tuần qua đã xuất hiện những khó khăn nhất định, từ thời gian chuyển tiếp ngắn, quy trình kiểm tra phức tạp hơn, cho đến việc thiếu các hướng dẫn cụ thể trong thực thi.

Đặc biệt, nhiều doanh nghiệp chưa kịp hiểu rõ nội dung thay đổi giữa Nghị định 46/2026/NĐ-CP, Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP so với Nghị định 15/2018, do đó chưa thể đánh giá hết được các chi phí bổ sung, các yêu cầu kỹ thuật mới sẽ tác động thế nào đến hoạt động sản xuất, nhập khẩu cũng như lưu thông hàng hóa.

Quản lý hệ thống thay vì chỉ quản lý sản phẩm

Dưới góc nhìn của VCCI, các quy định về quản lý an toàn thực phẩm như Nghị định 46/2026/NĐ-CP, NQ 66.13/2026/NQ-CP và sắp tới là Luật An toàn thực phẩm cần đi theo định hướng quản lý theo rủi ro và hậu kiểm, không dàn trải.

Cụ thể, chính sách cần tập trung vào các mắt xích có nguy cơ cao, thay vì kiểm tra tràn lan. Các thủ tục mới chỉ nên được ban hành nếu chứng minh được hiệu quả rõ ràng trong bảo vệ an toàn thực phẩm, đồng thời không gây đứt gãy chuỗi cung ứng hay tăng chi phí không cần thiết cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, các cơ quan cần xem xét quản lý hệ thống thay vì chỉ quản lý sản phẩm. Theo đó, cần chuyển từ mô hình quản lý đăng ký - kiểm nghiệm từng sản phẩm sang quản lý toàn diện theo chuỗi giá trị thực phẩm, từ trang trại đến bàn ăn. Việc này đòi hỏi áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như HACCP, ISO, GMP và các quy trình truy xuất nguồn gốc, kiểm soát nội bộ của doanh nghiệp.

Về việc tăng cường năng lực thực thi, các địa phương cần có đủ nhân lực, chuyên môn, ngân sách và thời gian để triển khai chính sách một cách hiệu quả, đồng bộ, tránh tình trạng mỗi nơi hiểu và làm một kiểu, gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Ngoài ra, VCCI cũng đề xuất thúc đẩy chuyển đổi số và liên thông dữ liệu. Cụ thể, các cơ quan ban ngành đẩy mạnh việc số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu thống nhất giữa các cơ quan quản lý để tăng tính minh bạch, giảm thiểu thủ tục chồng chéo, nâng cao hiệu quả kiểm tra và truy xuất nguồn gốc thực phẩm.

Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM (FFA) khẳng định cộng đồng doanh nghiệp hoàn toàn ủng hộ mục tiêu bảo đảm an toàn thực phẩm, do uy tín và sự tồn tại của ngành gắn trực tiếp với niềm tin người tiêu dùng. Tuy nhiên, FFA cho rằng vấn đề cốt lõi hiện nay không nằm ở mục tiêu quản lý mà ở cách tiếp cận chính sách và khả năng thực thi khi triển khai Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP.

Việc các quy định mới có hiệu lực đột ngột đã khiến doanh nghiệp và cơ quan địa phương lúng túng, hàng loạt lô hàng bị dừng tại cửa khẩu, nhiều doanh nghiệp không biết căn cứ nào để thông quan. Điều này cho thấy nguyên tắc về "thời gian khởi động của pháp luật" chưa được bảo đảm, dẫn đến nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng.

Từ thực tiễn trên, FFA kiến nghị Chính phủ không chỉ gia hạn thời gian áp dụng mà cần rà soát, sửa đổi căn cơ cả Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP. Trọng tâm phải là chuyển mạnh sang hậu kiểm thực chất, giảm thủ tục tiền kiểm hình thức và chỉ triển khai khi năng lực thực thi địa phương đã được chuẩn bị tương xứng.

Về dài hạn, FFA đề nghị ưu tiên đẩy nhanh sửa đổi Luật An toàn thực phẩm và xây dựng hệ thống nghị định ổn định, đồng bộ; tránh tình trạng khung luật chưa hoàn thiện nhưng văn bản dưới luật liên tục thay đổi gây xáo trộn cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Hiệp hội tin rằng với cách tiếp cận dựa trên thực tiễn và quản lý rủi ro, Việt Nam có thể vừa bảo đảm mục tiêu an toàn thực phẩm, vừa duy trì môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch và bền vững cho ngành thực phẩm.

Đối với phương thức quản lý, Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA) tham gia đề xuất chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên rủi ro. Cụ thể, các cơ quan có thể xem xét giảm hồ sơ hành chính hình thức, tập trung vào kết quả kiểm nghiệm, lịch sử tuân thủ và truy xuất nguồn gốc; phân loại doanh nghiệp theo mức độ rủi ro.

Hiệp hội cũng đề nghị công nhận các chứng chỉ quốc tế như ISO, HACCP, GMP thay cho một số yêu cầu nội địa mang tính thủ tục. Trong giai đoạn chuyển tiếp đến 15/4, VPSA đề nghị các bộ ngành tổ chức đối thoại chuyên đề với ngành hồ tiêu - gia vị để hoàn thiện quy định trước khi áp dụng trở lại.

Anh Nguyễn

Nguồn Znews : https://znews.vn/tam-dung-nghi-dinh-46-doanh-nghiep-van-chua-het-lo-post1625873.html