Nhiều tồn tại trong thực hiện dự án
Theo phản ánh của người dân, việc thực hiện dự án nạo vét, tăng dung tích trữ hồ chứa nước thôn Hoàng Hà, xã Cửa Việt, sau thời gian thi công khoảng 3 tháng cho thấy đơn vị thi công đã nạo vét quá sâu, chỉ tập trung vào một địa điểm. Việc nạo vét làm bùn thải tràn vào ruộng vườn; xe trọng tải lớn vận chuyển làm hư hỏng đường giao thông nội đồng và sụt lún đường bê tông trên đê... Tình trạng này đã gây bức xúc trong dư luận, người dân đã phản ánh đến Ban công tác Mặt trận thôn Hoàng Hà và đại biểu HĐND xã Cửa Việt.
Ông Lê Văn Thông, Chủ tịch UBND xã Cửa Việt xác nhận, qua tiếp nhận ý kiến phản ánh của người dân cũng như báo cáo của Ban công tác Mặt trận thôn Hoàng Hà, xã đã phối hợp với các sở, ngành, đơn vị liên quan để tổ chức kiểm tra, làm rõ các nội dung liên quan đến hoạt động nạo vét hồ thủy lợi thôn Hoàng Hà. Qua kiểm tra, địa phương đã quyết định dừng toàn bộ hoạt động nạo vét, khai thác tại hồ chứa nước thôn Hoàng Hà sau một thời gian thi công.
Cụ thể, qua kiểm tra thực tế tại hiện trường, chính quyền địa phương cùng các cơ quan chức năng ghi nhận chủ đầu tư là Công ty CP Bảo Ngọc Quảng Trị chưa thực hiện đúng các quy định trong quá trình nạo vét lòng hồ với hàng loạt tồn tại như: Chưa thực hiện đầy đủ việc cắm mốc, xác định ranh giới và tọa độ phạm vi khai thác theo hồ sơ được phê duyệt; chưa cung cấp hồ sơ xác định chính xác cao độ, độ sâu và khối lượng đã nạo vét; chưa thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo đảm an toàn, biển báo tại khu vực thi công. Việc sử dụng và hoàn trả tuyến đường phục vụ khai thác chưa bảo đảm theo thỏa thuận; chưa cung cấp đầy đủ hồ sơ chứng minh việc thực hiện nghĩa vụ tài chính liên quan.
Hồ thủy lợi thôn Hoàng Hà, xã Cửa Việt, sau một thời gian triển khai nạo vét kết hợp khai thác khoáng sản - Ảnh: B.T
Theo đánh giá của cơ quan chức năng, những tồn tại này có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn công trình thủy lợi, môi trường sinh thái, trật tự địa phương và quyền lợi của người dân.
Trên cơ sở đó, UBND xã Cửa Việt yêu cầu chủ đầu tư tạm dừng toàn bộ hoạt động nạo vét, khai thác tại đây. Để được xem xét tiếp tục thực hiện dự án, chủ đầu tư phải hoàn thành việc khắc phục đầy đủ các nội dung tồn tại. Đồng thời, được cơ quan có thẩm quyền xem xét, chấp thuận bằng văn bản mới được tiếp tục thực hiện.
Tại dự án nạo vét, khơi thông dòng chảy suối La La đoạn qua xã Tân Lập, tình trạng tương tự như hồ thủy lợi thôn Hoàng Hà cũng được người dân phản ánh về những ảnh hưởng từ hoạt động nạo vét do Công ty TNHH Khoáng sản Phú Hoàng thực hiện.
Qua kiểm tra, UBND xã Tân Lập và cơ quan chức năng xác định doanh nghiệp này cũng chưa thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ khi triển khai thực hiện dự án. Để bảo đảm việc triển khai đúng quy định, UBND xã Tân Lập đã đề xuất UBND tỉnh và Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) tạm dừng thực hiện dự án.
Ông Nguyễn Hữu Nam, Phó Giám đốc Sở NN-MT cho biết, trên cơ sở báo cáo của địa phương, sở đã đề xuất UBND tỉnh tạm dừng hoạt động nạo vét và thu hồi khoáng sản tại khu vực suối La La, nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp hoàn thành việc khắc phục các tồn tại. Đồng thời, chỉ xem xét cho phép doanh nghiệp tiếp tục hoạt động nạo vét và thu hồi khoáng sản trở lại khi đã khắc phục các tồn tại, bảo đảm điều kiện theo quy định và phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương.
Để xử lý tình trạng này, UBND tỉnh đã có chủ trương không xem xét các đề xuất mới hoặc gia hạn hoạt động nạo vét lòng hồ thủy lợi kết hợp tận thu sản phẩm trong bối cảnh khung pháp lý liên quan chưa hoàn thiện. Việc siết chặt quản lý là hết sức cần thiết nhằm tránh tình trạng “lợi dụng chủ trương cải tạo hồ để khai thác khoáng sản”, đồng thời tạo thời gian để hoàn thiện quy định, tăng cường giám sát.
Siết chặt quản lý, tạm dừng cấp phép mới
Qua thực tế các vụ việc nói trên, để kịp thời phát hiện và chấn chỉnh những bất cập trong cấp phép nạo vét lòng hồ thủy lợi cũng như lòng suối... để tận thu khoáng sản, Sở NN-MT đang phối hợp với các sở, ngành và địa phương rà soát toàn bộ các dự án nạo vét có tận thu khoáng sản, từ đó tham mưu UBND tỉnh các giải pháp siết chặt quản lý phù hợp, ông Nguyễn Hữu Nam cho biết thêm.
Một chuyên gia trong lĩnh vực thủy lợi cho biết: Về mặt chuyên môn, hoạt động nạo vét lòng hồ thủy lợi vốn nhằm mục tiêu loại bỏ bùn, cát bồi lắng để tăng dung tích chứa nước và bảo đảm an toàn công trình. Tuy nhiên, khi kết hợp với việc tận thu khoáng sản nếu không được kiểm soát chặt chẽ về khối lượng và nghĩa vụ tài chính, có thể dẫn đến thất thoát tài nguyên và ngân sách nhà nước. Đặc biệt, việc không xác định chính xác cao độ đáy hồ, độ sâu nạo vét và phạm vi khai thác có thể dẫn đến: Mất ổn định kết cấu hồ chứa, đặc biệt là mái taluy và thân đập; gia tăng nguy cơ thấm, sạt trượt, ảnh hưởng đến an toàn công trình trong mùa mưa lũ; thay đổi dòng chảy tự nhiên, gây xói lở hoặc bồi lắng bất thường ở khu vực hạ lưu; tác động tiêu cực đến hệ sinh thái thủy sinh và môi trường nước.
Việc nhiều hồ thủy lợi hay lòng suối trên địa bàn tỉnh được cấp phép cho doanh nghiệp nạo vét có tận thu khoáng sản với mục tiêu “cải tạo hồ, tăng dung tích chứa, khơi thông dòng chảy”. Thế nhưng, đằng sau mục tiêu “làm sạch” đó đã xuất hiện nhiều dấu hiệu bất cập, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn công trình, ảnh hưởng đến môi trường... Thực tế đó cần được siết chặt quản lý, kiểm tra, giám sát và kịp thời xử lý khi phát hiện có vi phạm.
Thành Quảng - Trần Anh