Eo biển Hormuz hiện được xem là quân bài chiến lược quan trọng nhất của Iran trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng. Việc kiểm soát tuyến đường hàng hải huyết mạch này mang lại cho Tehran khả năng gây áp lực cực lớn lên thị trường năng lượng và kinh tế toàn cầu.
Đòn bẩy chiến lược tương đương vũ khí hạt nhân
Phát biểu tại Viện Brookings ở Washington (Mỹ), Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb nhấn mạnh eo biển Hormuz đã thực sự trở thành công cụ gây áp lực chiến lược của Iran. Ông Stubb cho rằng, quyền kiểm soát tuyến đường vận chuyển này mang lại sức mạnh tương đương với "vũ khí hạt nhân" do vai trò không thể thay thế của nó đối với dòng chảy năng lượng thế giới.
Ảnh minh họa.
Nhà lãnh đạo Phần Lan nhận định Iran đang nắm giữ nhiều lợi thế then chốt. Ông cũng lưu ý rằng tình hình hiện nay một phần bắt nguồn từ các quyết định trong chính sách đối ngoại của Mỹ tại khu vực Trung Đông.
Hoạt động hàng hải sụt giảm mạnh
Dữ liệu theo dõi tàu thuyền cho thấy lưu lượng giao thông qua eo biển Hormuz đã sụt giảm nghiêm trọng ngay sau khi Mỹ tuyên bố áp đặt các biện pháp phong tỏa. Tại các cảng của Iran ở Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, số lượng tàu ra vào duy trì ở mức rất thấp.
Theo báo cáo từ công ty tư vấn hàng hải Windward, hoạt động vận chuyển vẫn diễn ra nhưng ở quy mô hạn chế và không đồng đều. Ghi nhận từ MarineTraffic cho thấy:
Tàu chở dầu Rich Starry đi qua eo biển vào sáng 14/4. Đây là tàu thuộc sở hữu của Full Star Shipping Ltd (Thượng Hải), đơn vị từng bị Mỹ trừng phạt vì liên quan đến Iran.
Tàu Elpis cũng đi qua khu vực này trong đêm nhưng sau đó đã dừng di chuyển tại Vịnh Oman không rõ lý do. Con tàu này cũng nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ từ năm 2025.
Thách thức trong việc thực thi lệnh phong tỏa
Việc kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz đối mặt với nhiều rào cản kỹ thuật và pháp lý. Các chuyên gia từ Windward đánh giá việc giám sát tàu rời đi khả thi hơn so với việc kiểm soát tàu nhập cảnh hoặc những phương tiện sử dụng biện pháp che giấu hành trình.
Ông Bjorn Hojgaard, Giám đốc điều hành Anglo-Eastern, cảnh báo rằng không nên coi đây là một lệnh phong tỏa tuyệt đối tại thực địa. Thay vào đó, các tàu từng giao thương qua khu vực này có thể đối mặt với sự can thiệp pháp lý hoặc kỹ thuật tại bất kỳ cảng biển nào trên thế giới.
Đáng chú ý, dữ liệu vệ tinh phát hiện khoảng 20 tàu đang hoạt động gần bờ biển Iran, đặc biệt là quanh đảo Kharg và cảng Assaluyeh, đã tắt thiết bị định vị (AIS). Hành động này gây khó khăn lớn cho công tác giám sát và làm gia tăng lo ngại về các hoạt động vận chuyển dầu mỏ không chính thức.
Tuệ Nhân