Tảng băng khổng lồ trôi suốt 40 năm sắp biến mất vĩnh viễn

3 giờ trướcBài gốc

Vệ tinh Terra của NASA đã ghi nhận tảng băng khổng lồ A23a vào ngày 26/12, khi trên bề mặt khối băng xuất hiện các dải xanh lam nổi bật, cho thấy nó đang tiến gần đến giai đoạn tan rã cuối cùng. Ảnh: NASA Earth Observatory.

Hình ảnh vệ tinh mới công bố từ Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) cho thấy tảng băng A23a, từng là tảng băng lớn nhất hành tinh, đang bước vào giai đoạn tan rã cuối cùng sau gần 40 năm tồn tại trên đại dương.

Ảnh chụp ngày 26/12 từ vệ tinh Terra của NASA ghi nhận A23a hiện chỉ còn khoảng một phần ba kích thước ban đầu. Trên bề mặt là các hồ nước tan chảy màu xanh, được viền bởi những dải băng trắng dày, trong khi xung quanh là lớp băng vụn và bùn băng xám, dấu hiệu cho thấy băng đang mất ổn định cả từ trên xuống lẫn từ dưới lên. Hàng trăm mảnh băng nhỏ đã tách ra từ rìa tảng băng chính trong suốt những tháng gần đây.

A23a là một trường hợp đặc biệt hiếm gặp. Tảng băng này tách khỏi thềm băng Filchner-Ronne ở Nam Cực vào năm 1986, nhưng gần như đứng yên trong nhiều thập kỷ do phần đáy chìm mắc vào đáy biển.

Nhờ nằm sát thềm băng mẹ, A23a hầu như không suy giảm kích thước, khác với phần lớn các tảng băng trôi khác. Chỉ đến năm 2020, khi thoát khỏi điểm mắc, khối băng khổng lồ này mới bắt đầu hành trình trôi dạt thực sự ra đại dương mở.

Sau khi rời Nam Cực, A23a liên tục gặp những điều kiện bất lợi. Nó từng bị cuốn vào một vòng hải lưu lớn và quay tròn tại chỗ trong nhiều tháng. Cuối năm 2024, khi thoát khỏi vòng xoáy, tảng băng trôi về phía đảo South Georgia, làm dấy lên lo ngại nguy cơ mắc cạn và gây xáo trộn hệ sinh thái địa phương. Tuy nhiên, kịch bản này đã không xảy ra khi A23a bắt đầu vỡ ra thành nhiều mảnh từ giữa năm 2025, trước khi tiếp cận hòn đảo.

Ảnh chụp của phi hành gia vào ngày 27/12 cho thấy trên bề mặt A23a đã xuất hiện một vùng nước tan chảy tương đối đồng đều, cho thấy các dải xanh nổi bật trước đó nhiều khả năng không còn. Ảnh: NASA Earth Observatory.

Phần còn lại lớn nhất của A23a tiếp tục trôi về phía bắc, tiến sâu vào Nam Đại Tây Dương, khu vực có nhiệt độ nước biển cao hơn. Theo các nhà khoa học, chính dòng nước ấm này đã thúc đẩy quá trình tan chảy, làm suy yếu cấu trúc băng từ bên trong. Các dải xanh lam trên bề mặt là những hồ nước tan chảy hình thành khi băng mất độ bền, nước tích tụ trong các khe nứt và làm chúng mở rộng theo những rãnh có sẵn.

Những rãnh này có thể là dấu vết để lại từ thời A23a còn gắn với thềm băng, khi khối băng trượt chậm trên nền băng - đá bên dưới trong thời gian dài. Việc các cấu trúc này vẫn còn hiện rõ sau gần 40 năm trôi dạt được giới nghiên cứu đánh giá là dữ liệu quan trọng, giúp hiểu rõ hơn cách các khối băng lớn phản ứng với môi trường đại dương ấm lên.

Từ một khối băng từng có diện tích lớn gấp ba lần thành phố New York, A23a hiện chỉ còn là những tàn dư đang tan rã nhanh chóng. Sự kết thúc của tảng băng này khép lại một hành trình dài hiếm hoi trong lịch sử quan trắc, đồng thời phản ánh rõ áp lực ngày càng lớn mà các khối băng Nam Cực đang phải đối mặt trong bối cảnh khí hậu toàn cầu biến đổi.

Kỳ Duyên

Nguồn Znews : https://znews.vn/tang-bang-khong-lo-troi-suot-40-nam-sap-bien-mat-vinh-vien-post1619637.html