Trẻ em là nhóm đối tượng nhạy cảm, dễ bị ảnh hưởng tâm lý bởi thiên tai. Ảnh minh họa/internet
Đồng hành cùng học sinh vượt qua khó khăn
Ngày 23/4, tại Cao Bằng, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) tổ chức hội thảo tổng kết Dự án “Hỗ trợ sức khỏe tâm thần và tâm lý xã hội cho trẻ em các trường học bị ảnh hưởng bởi bão số 10 và 11/2025”. Sự kiện thu hút sự tham gia của cán bộ quản lý, giáo viên hai tỉnh Cao Bằng và Lạng Sơn.
Dự án được triển khai trong bối cảnh nhiều địa phương miền núi chịu tác động nặng nề của thiên tai, không chỉ về cơ sở vật chất mà còn để lại những tổn thương tâm lý sâu sắc đối với học sinh.
Với cách tiếp cận toàn diện, dự án tập trung vào bốn mục tiêu: tăng cường năng lực hệ thống nhà trường trong hỗ trợ sức khỏe tâm thần; cung cấp hỗ trợ trực tiếp, kịp thời cho học sinh; nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của các bên liên quan; xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện.
GS.TS Lê Anh Vinh - Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam phát biểu tại hội thảo,
GS.TS Lê Anh Vinh - Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam nhấn mạnh, trong bối cảnh thiên tai ngày càng phức tạp, nhà trường không chỉ là nơi truyền đạt tri thức mà còn phải trở thành “điểm tựa an toàn” về tinh thần cho học sinh. Việc trang bị kỹ năng ứng phó và phục hồi sau sang chấn cho giáo viên, học sinh và phụ huynh là yếu tố then chốt để bảo đảm sự phát triển toàn diện của người học.
Sau thời gian triển khai, dự án đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Cụ thể, 49 trường THCS tại Cao Bằng và Lạng Sơn đã được tiếp cận mô hình hỗ trợ; 98 cán bộ quản lý, giáo viên được tập huấn trực tiếp về kỹ năng tư vấn tâm lý; hơn 1.200 giáo viên được bồi dưỡng nâng cao năng lực; hơn 2.000 học sinh được tham gia các hoạt động truyền thông và tư vấn; gần 2.800 phụ huynh được phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe tâm thần cho con em.
Đáng chú ý, hiệu quả của dự án không chỉ thể hiện qua các con số mà còn ở sự thay đổi trong nhận thức và cách tiếp cận của giáo viên. Từ chỗ còn lúng túng trong việc nhận diện và hỗ trợ học sinh gặp vấn đề tâm lý, nhiều giáo viên đã chủ động hơn trong tư vấn, đồng hành và hỗ trợ học sinh vượt qua khó khăn.
Thảo luận về hỗ trợ sức khỏe tâm thần cho học sinh vùng bị ảnh hưởng bởi bão
Xây dựng môi trường học đường an toàn, nhân văn
Theo bà Nguyễn Thị Y Duyên - chuyên gia bảo vệ trẻ em của UNICEF Việt Nam, thực tế cho thấy các vấn đề về sức khỏe tâm thần ở thanh thiếu niên đang gia tăng và có xu hướng khởi phát sớm. Trong khi đó, hệ thống dịch vụ hỗ trợ hiện nay vẫn còn hạn chế, đặc biệt tại các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa. Vì vậy, việc xây dựng năng lực tự thân cho học sinh, gia đình và nhà trường là hướng đi bền vững.
Từ thực tiễn địa phương, bà Lý Thị Trang Hòa - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Cao Bằng cho biết, sau thiên tai, nhiều học sinh rơi vào trạng thái lo âu, sợ hãi, gián đoạn học tập kéo dài. Sự hỗ trợ kịp thời từ dự án, đặc biệt là mô hình tư vấn tâm lý tại trường học và tập huấn cho giáo viên, đã góp phần quan trọng giúp các nhà trường ổn định tâm lý, từng bước phục hồi hoạt động dạy và học.
Các tham luận tại hội nghị cũng chỉ ra những “nút thắt” trong công tác tâm lý học đường tại khu vực miền núi như thiếu nhân lực chuyên trách, hạn chế về kỹ năng nhận diện sớm, thiếu công cụ đánh giá và quy trình can thiệp chuẩn hóa, cũng như thiếu không gian tư vấn phù hợp. Dự án đã bước đầu khắc phục một phần những hạn chế này, đồng thời đặt nền móng cho việc xây dựng hệ thống hỗ trợ bền vững trong tương lai.
Những chia sẻ từ học sinh và phụ huynh tại hội thảo cho thấy tác động tích cực của dự án. Không chỉ giúp các em vượt qua nỗi sợ hãi sau thiên tai, các hoạt động tư vấn, trải nghiệm còn góp phần tăng cường sự kết nối giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng.
GS.TS Lê Anh Vinh khẳng định, xây dựng môi trường học đường an toàn, nhân văn là mục tiêu xuyên suốt của giáo dục. Để đạt được điều này, cần hình thành mạng lưới liên kết chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội; đồng thời, chú trọng đào tạo kỹ năng tư vấn tâm lý cho giáo viên, giúp họ trở thành những “người bạn đồng hành” tin cậy của học sinh.
Hội thảo thu hút đông đảo các chuyên gia, lãnh đạo cơ quan quản lý giáo dục và các thầy, cô giáo, học sinh.
Từ những kết quả đạt được, GS.TS Lê Anh Vinh ghi nhận, dự án không chỉ góp phần phục hồi sau thiên tai mà còn mở ra hướng tiếp cận mới trong chăm sóc sức khỏe tâm thần học đường, hướng tới xây dựng hệ sinh thái giáo dục an toàn, thích ứng và bền vững.
Minh Phong